Túrkiiadaǵy IýNESKO-nyń Dúniejúzilik mura tizimine engen Efes kóne qalasynda ornalasqan Efes tájiribesi murajaiy tehnologiia, dizain jáne kórmeler úshin álemniń eń kórnekti marapattarynyń biri Mondo-Dr marapattarynda joǵary marapattarǵa ie boldy. Túrkiianyń eń jańa immersivti murajaiy «Úzdik murajai» sanatynda álemdi tań qaldyrdy.
30 jyldan astam ýaqyt boiy shyǵarylyp kele jatqan MONDO-DR jýrnaly uiymdastyrǵan Mondo-Dr marapattary 2017 jyly dúnie júzindegi eń jaqsy ornatý jobalaryn marapattaý úshin quryldy. Ýaqyt óte kele, marapattar kórme jáne qonaqjailylyq indýstriiasyndaǵy eń jaqsy jobalar men jetistikterdi moiyndai bastady, bul jerde oryn dizainyna, kelýshiler tájiribesine jáne tehnikalyq qondyrǵylarǵa nazar aýdaryldy. Jetinshi Mondo-Dr marapattary 2024 jyly 12 maýsymda Las-Vegasta ótti. Efes tájiribesi murajaiy dúnie júzindegi kórnekti jumystardy moiyndaǵan táýelsiz qazylar alqasynyń músheleriniń arqasynda «Úzdik murajai» júldesine laiyq dep tanyldy.
Efes tájiribesi murajaiy: IýNESKO saityndaǵy tańǵajaiyp simfoniia
Eksperimentaldy murajaitanýdy tarihi hikaiamen úilestirgen álemdegi alǵashqy murajailardyń biri Efes tájiribesi murajaiy Egei teńiziniń ádemi Izmir qalasyndaǵy ejelgi Efes qalasyna kelýshilerdi qarsy alady. Jyl saiyn myńdaǵan jergilikti jáne sheteldik týristerdi tartatyn Efes álemdegi eń mańyzdy qalalardyń biri jáne Túrkiianyń Egei jaǵalaýyndaǵy eń qyzyqty oryndardyń biri. Efes 2015 jyldan beri IýNESKO-nyń Búkilálemdik mura tizimine engizilgen jáne óz ýaqytyndaǵy eń úlken port qalalarynyń biri boldy. Immersivti tehnologiiany qoldana otyryp, Efes tájiribesi murajaiy kelýshilerge osy altyn ǵasyrlardaǵy Efestiń kúndelikti ómirin, saýdasyn, sáýletin jáne ónerin tikelei kórýge múmkindik beredi.
DEM Museums ázirlegen Efes tájiribesi murajaiyn Túrkiiadaǵy jáne dúnie júzindegi jetekshi kompaniialar men akademiialyq mekemelerden sáýletshiler, kýratorlar, dizainerler, sýretshiler, tehnologiia mamandary, tarihshylar men arheologtar kiretin úlken top jobalaǵan. Murajai kelýshilerdi umytylmas saiahatqa aparady, onda olar Efes kóshelerin aralap, ótkenniń kúndelikti ómirimen tanysady jáne ejelgi álemniń qupiialaryn ashady.
Efes neolit dáýirinen beri qala boldy, biraq Rim imperiiasy kezinde Kishi Aziianyń astanasy retinde tolyq ataqqa ie boldy. Rim imperiiasynyń ekinshi mańyzdy qalasy retinde Efes ósip, órkendedi. Onyń halqy negizinen bilimdi jáne aýqatty boldy, al onyń ǵimarattary ásem bezendirilip, turǵyndardyń múddeleri men igiligin kórsetetin. Búgingi tańda Efes – Jerorta teńizi aimaǵyndaǵy eń jaqsy saqtalǵan ejelgi qalalardyń biri, ejelgi álemniń jeti keremetiniń biri Artemida hramy ornalasqan.
