2025 jyldyń úshinshi toqsanynda Qytaı Qazaqstanǵa tikeleı ınvestısıa tartý boıynsha aldyńǵy orynǵa shyqty. Osyǵan baılanysty el ekonomıkasy tek qytaılyq ınvestorlarǵa táýeldi degen pikirler aıtyla bastady. Alaıda qarjyger, Qazaq Expert Club sarapshysy Venera Janalına bul tujyrymmen kelispeıdi. Onyń aıtýynsha, qysqamerzimdi dınamıka eldiń strategıalyq ınvestısıalyq qurylymyn tolyq sıpattaı almaıdy. Bul týraly ol Dalanews.kz redaksıasyna bergen suhbatynda málimdedi.
Janalınanyń pikirinshe, qazirgi jahandyq jaǵdaıda ınvestısıa tartý tek salyqtyq nemese ákimshilik jeńildiktermen shektelmeıdi. Investorlar úshin eń mańyzdysy – bıznes júrgizý erejeleriniń turaqtylyǵy men uzaqmerzimdi senim.
“Álemdik tájirıbe kórsetkendeı, uzaqmerzimdi ınvestorlar eń aldymen salyqtyq artyqshylyqtardy emes, jobanyń búkil kezeńinde sharttardyń ózgermeıtinine kepildik beretin "senimdi" satyp alady. Bul turǵyda Sıngapýr men Birikken Arab Ámirlikteri úlgi bola alady. Biri zań ústemdigi men quqyqtyq turaqtylyqqa, ekinshisi uzaqmerzimdi rezıdenttik pen ınvestorlar úshin qorǵalǵan kelisimderge súıengen”, - deıdi ol.
Sarapshy ınvestısıalyq klımatty jaqsartý úshin eń aldymen quqyqtyq aıqyndyq qajet ekenin atap ótti. Onyń aıtýynsha, ınvestor úshin salyq mólsherlemesinen góri rásimderdiń túsinikti bolýy jáne menshik quqyǵynyń naqty qorǵalýy mańyzdy.
“Zańnamanyń jıi ózgerýi men ekiushty retteý ınvestor úshin táýekeldi arttyryp, kapıtal qunyn qymbattatady. Nıderlandy men Sıngapýrde ruqsat berý jáne sot júıeleriniń joǵary deńgeıde boljamdy jumys isteýi osynyń etalony retinde jıi atalady. Al zańnamanyń jıi ózgerýi, kelisý rásimderiniń sozylýy men regýlátorlyq túsindirýlerdiń ekiushtylyǵy kapıtal qunyn arttyryp, birqatar jobany ekonomıkalyq turǵydan tıimsiz etedi”, - dep qosty ol.
Sarapshy damyǵan elder tájirıbesine toqtalyp, memleket pen jeke sektor arasyndaǵy táýekelderdi ádil bólý tetikteriniń mańyzyn atap ótti. Máselen, Germanıada ınvestorlar táýekeli kredıttik jáne kepildik quraldar arqyly azaıtylsa, Kanada men Avstralıada memlekettik-jekemenshik áriptestik pen jobalyq qarjylandyrý keńinen qoldanylady.
Sonymen qatar sarapshy memlekettiń baqylaýshy emes, bızneske qyzmet kórsetetin serikteske aınalýy qajet ekenin aıtty.
“Ońtústik Koreıa men Dýbaıda “bir tereze” qaǵıdaty men iri ınvestorlarǵa jeke menejerler bekitý tranzaksıalyq shyǵyndardy azaıtyp, senimdi arttyrdy. Al jobalardyń ashyqtyǵy men ekologıalyq talaptardyń aldyn ala belgilenýi áleýmettik táýekelderdi tómendetedi”, - dedi ol.
Qytaı ınvestısıalaryna qatysty qoǵamdaǵy alańdaýshylyqqa toqtalǵan Janalına sınofobıalyq kóńil kúı kóbine aqparattyń jetispeýinen týyndaıtynyn aıtty. Onyń pikirinshe, qytaı kapıtalynyń qaı salada, qandaı formatta jumys istep jatqany ashyq kórsetilmese, qoǵamda qaýeset pen qorqynysh kúsheıe túsedi.
"Investısıalardyń naqty áseri – jumys oryndary, salyq túsimi, ınfraqurylym – ashyq aıtylǵanda, pikirtalas emosıadan derekke kóshedi", – dedi sarapshy.
2025 jyldyń úshinshi toqsanynda Qytaı Qazaqstanǵa tikeleı ınvestısıa tartý boıynsha aldyńǵy orynǵa shyqty. Alaıda sarapshy bul úrdisti qysqamerzimdi dınamıka retinde baǵalady.
“Bul, negizinen, Qazaqstanda jumys istep turǵan qytaı kompanıalarynyń tabysyn qaıta ınvestısıalaýymen baılanysty. Degenmen jınaqtalǵan tikeleı sheteldik ınvestısıalar kólemi boıynsha áli de Nıderland, Reseı jáne AQSH kósh bastap tur”, - dedi ol.
Al Qytaıdyń taza ınvestısıalyq aǵyny shamamen 1 mlrd dollardy qurap, kólik, ónerkásip jáne “jasyl” energetıka salalaryndaǵy jobalardyń belsendi damyp jatqanyn ańǵartady.
Sarapshynyń aıtýynsha, AQSH pen Nıderlandtan kapıtaldyń ýaqytsha ketýi dıvıdendtik tólemdermen baılanysty, al Reseı boıynsha qalypty ósim saqtalǵan.
“Sondyqtan Qazaqstan tek Qytaı úshin ǵana tartymdy degen pikir durys emes. Eldiń ınvestısıalyq bazasy kópvektorly bolyp qala beredi. Degenmen qazirgi qarqyn saqtalsa, Qytaı aldaǵy jyldary jınaqtalǵan ınvestısıalar kólemi boıynsha kóshbasshylar qataryna shyǵýy múmkin”, – dedi Venera Janalına.
Qorytyndylaı kele, sarapshy ınvestısıalyq ahýaldy jaqsartý ýaqytsha jeńildikterge emes, turaqty erejelerge negizdelýi tıis ekenin aıtty.
“Investorlar úshin eń mańyzdysy – erejelerdiń ózgermeýi, quqyq qoldanýdyń sapasy jáne adamı kapıtal men ınfraqurylymnyń damýy. Osylar bolǵanda ǵana uzaqmerzimdi ınvestısıalar keledi”, - dedi ol.
