2025 jyly Qazaqstannyń ekonomikalyq ósim qarqynyn jedeldeidi: ósim 5,2% -dy quraýy múmkin. Bul úshinshi jyl qatarynan Qazaqstan ekonomikasy 5%-ǵa jýyq ósim kórsetip otyrǵanyn bildiredi, bul, árine sózsiz mańyzdy nátije, dep esepteidi Eýraziialyq Turaqtandyrý jáne damý qoryndaǵylar (ETDQ). Alaida, qor mamandarynyń pikirinshe, ósim qurylymynda birqatar ózgeris faktorlary bolady, dep habarlaidy Dalanews.kz.
"2024 jylmen salystyrǵanda munai óndirisi kóleminiń,sondai-aq iri investitsiialyq jobalar nátijesinde investitsiialyq quramdas bólikti ulǵaitý esebinen jalpy ishki ónim jiyntyǵynda ekporttyq úles ósedi. Bul rette JIÓ ósiminiń qurylymynda tutynys úlesi tómendeidi. Orta merzimdi perspektivada 2026-2027 jyldary JIÓ qarqyny biýdjet impýlsin tómendetý esebinen shamamen 4,5%-ǵa deiin baiaýlaidy. Soǵan qaramastan, uzaq merzimdi damý maqsatynda jasalatyn memlekettik investitsiialar kólemi áli de joǵary deńgeide bolady", - dep atap ótti qordyń makroekonomikalyq boljaý jáne zertteýler bastyǵy Marina Grichik.
ETDQ bazalyq stsenarii sheńberinde "Teńiz"jobasy boiynsha munai óndirisiniń kólemi 9,7% -ǵa artady dep boljaidy. Alaida, josparlanǵan ósim OPEK + sheńberinde Qazaqstan úshin bólingen kvotany saqtamaýdy tanytady. Sonymen qatar, geosaiasi jáne tehnologiialyq faktorlarǵa bailanysty KQK jumysyndaǵy toqtaýlar munai eksportynyń tómendeýine jáne óndiris kólemin májbúrli túrde qysqartýǵa ákelip soǵýy múmkin.
Jyldyq infliatsiia jaiyna keletin bolsaq, ETDQ osy jyldyń basynan bastap baǵa qysymynyń saqtalýy, tipti onyń údeýin boljaidy. Boljam boiynsha 2025 jyldyń sońyna qarai baǵa ósimi 10,6%-ǵa deiin jedeldeidi. Oǵan mynandai birqatar faktorlar áser etedi:
- yntalandyrýshy fiskaldyq saiasat jáne halyqty belsendi nesielendirý arqasynda "qyzýshy" ishki suranys;
- júrgizilip jatqan TKSh reformasy jáne teńge baǵamynyń álsireýi jáne onyń baǵalarǵa áseri;
- saýda-sattyq boiynsha áriptes elderden importtalatyn infliatsiia.
"Eger ishki dinamika týraly sóz qozǵaityn bolsaq, onda 2025 jyldyń sońyna qarai infliatsiia ósimine yqpal etýshi mańyzdy faktory - QQS tólemindegi ózgerister bolady. Osyǵan bailanysty biz infliatsiia óz shyńyn qysta igeredi dep kútemiz, sodan keiin ol baiaýlai bastaidy, 2026 jyly 8%-ǵa jáne 2027 jyly 6%-ǵa deiin. Ulttyq Bank qatań aqsha-nesie saiasatyn (ANS) júrgizý nietin ustanady. Biz ANS alda da qatań saqtalatynyn jáne beitarap deńgeige bazalyq mólsherleme tek 2027 jyly oralatynyn baiqap otyrmyz", - deidi Grichik.
Qazaqstan ekonomikasynyń bazalyq stsenariii birqatar táýekelderdi qamtidy, olardyń bastysy syrtqy koniýnktýraǵa qatysty órbidi.
"Qazir barlyq naryqtarda qysqa merzimdi aýytqýlar baiqalýda. Olar, eń aldymen, AQSh-tyń saýda saiasatyna bailanysty, biraq biz Qazaqstanǵa qatysty saýda qaqtyǵystarynyń qosalqy áserine neǵurlym táýekel dep esepteimiz. Iaǵni, álemdik ekonomikadaǵy suranystardyń baiaýlaýy saldarynan munai baǵasynyń tómendeýine. Biraq biz qysqa merzimdi qubylystarǵa nazar aýdarmai, turaqty orta merzimdi tendentsiialar men negizgi makroekonomikalyq kórsetkishterge súiený mańyzdy dep sanaimyz", - deidi Grichik.
Árine,ekonomikada ishki táýekelder de bar.
"Kútiletin infliatsiia kólemi asyp túsýi múmkin, eger ishki suranystyń qyzyp ketý qaýpi joǵary bolsa. Mundai táýekeldiń yqtimaldyǵy qazir de basylyp keledi, onda da 2024 jylmen salystyrǵanda biýdjettik shoǵyrlandyrý men jetkilikti qatań aqsha-nesie saiasatynyń arqasynda. Tutastai alǵanda, ekonomika turaqty jáne bilik qabyldaǵan sharalar aqylǵa qonymdy kórinedi", - deidi qordaǵylar.
Eýraziialyq Turaqtandyrý jáne damý qory (ETDQ) – álemdik ekonomikalyq daǵdarystyń saldarymen kúresý úshin 2009 jyly Armeniia, Belarýs, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Resei jáne Tájikstan qurǵan qarjylyq qaýipsizdiktiń jahandyq jelisiniń bóligi, daǵdarysqa qarsy qor.
Buǵan deiin naýryz aiynda infliatsiia elimizdiń 16 óńirinde údegenin jazǵanbyz.
