[caption id="attachment_9000" align="alignright" width="462"]
Qazaq handyǵynyń tarihy qazaq memlekettiginiń tarihy bolyp qala beredi. Sondyqtan búgingi jáne keler urpaq qazaqtyń óz memleketi, birtutas ulan-baitaq jeri bolǵanyn bilip óskeni abzal. Osy turǵydan alǵanda Elbasymyzdyń Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn respýblika kóleminde atap ótý jónindegi sheshimi óte oryndy dep bilemin.
Osy is-sharanyń aiasynda tól tarihymyzdyń aqtańdaq tustary qaita jazylyp, birtutas ulttyq tarihymyz ómirge keletini sózsiz. Ókinishke orai, belgili tarihshy-ǵalym Ýahit Shálekenovtyń: «Qazaq» tarihyn jazýǵa áli kirisken joqpyz. Keńes ókimeti tusynda jaryq kórgen bes tomdyq «Qazaq KSR tarihyn» 1996, 1998, 2002-2010 jyldary «Qazaqstan tarihy» dep atyn ózgertip alǵanymyz bolmasa» degeni kóńilge qaiaý túsiredi. Al sonda «aýzymen qus tistegen» tarihshylarymyz osy kezge deiin ne bitirip júrgen?
«Qazaqstan tarihynyń» (iaǵni, «Qazaq tarihynyń») orta mektepterde oqytylýy da kóńil kónshitpeidi. Mekteptegi tarih oqýlyǵy siresken tsifrlar men datalardan kóz ashtyrmaidy. Olardy oqýshylardyń este saqtaýy múmkin emes. Balalardyń miyn este turmaityn kileń tsifrlarmen qatyrǵansha, tarihi derekterdi olardyń túsinigine laiyqtap, este qalar oqiǵalarmen qyzyqty etip baiandap berse, edáýir tiimdi bolar edi
Taǵy bir tarihshy-ǵalymnyń sózine júgineiik. Professor Januzaq Ákimniń myna bir sózin men «Aiqyn» gazetinen (2011 j.) oqyǵan edim. «Shirek ǵasyr táýelsiz ómir súrip jatyrmyz, – deidi ol. – Shirek ǵasyrdyń ishinde kóp nárse isteýge bolatyn edi. Ókinishke qarai, baiaǵy keńestik tarihty jazǵandar tól tarihymyzdy qaita jazdy. Sol baiaǵy eski soqta. Biz quldyqqa úirenip qalǵanbyz. Áli kúnge jaltaqtap otyramyz. Bizde tarihymyzdyń ishinde tulǵalardyń jetispei jatqany ras... Qazaqstan tarihy – qazaq halqynyń tarihy bolýy shart. Onyń ishinde bizdiń memlekettiligimiz basa kórsetilýi tiis». Osyǵan qaraǵanda bizdiń tarihshylarymyzda tek tulǵalyq qasiet qana emes, ulttyq namys pen patriottyq rýh ta jetpei jatqan siiaqty. Myna kórshiles otyrǵan qyrǵyz ben ózbek baýyrlarymyz ózderiniń tól tarihyn túgeldep, belderin bek býyp otyrǵanda, bizge jaibaraqattyq jaraspaidy-aq.
«Qazaqstan tarihynyń» (iaǵni, «Qazaq tarihynyń») orta mektepterde oqytylýy da kóńil kónshitpeidi. Mekteptegi tarih oqýlyǵy siresken tsifrlar men datalardan kóz ashtyrmaidy. Olardy oqýshylardyń este saqtaýy múmkin emes. Balalardyń miyn este turmaityn kileń tsifrlarmen qatyrǵansha, tarihi derekterdi olardyń túsinigine laiyqtap, este qalar oqiǵalarmen qyzyqty etip baiandap berse, edáýir tiimdi bolar edi. Mysaly, kezinde biz 4-synypta oqyǵan «KSRO tarihyndaǵy» «Kýlikovo shaiqasy» taqyrybynyń oqiǵasy áli kúnge esimde. «Tań aǵaryp ata bastady. Shyǵystan qyp-qyzyl bolyp kún kóterilip kele jatty. Kýlikovo dalasyndaǵy jaýyngerlerdiń taý-taý bolyp jatqan óliginen kóz súrinedi. Tiri adam joq. Tek quzǵyn-qarǵalar ǵana óleksege bir toiatyn boldyq dep qýana qarqyldaidy. Ainala qan sasidy...», – dep bastalatyn «Kýlikovo shaiqasy» týraly taqyryp bizdi birden ózine tartyp alyp, ári qarai ne boldy eken degen yntyzar suraq jetelei túsetin edi. Qazirgi bizdiń tarih oqýlyǵymyzda tarihi oqiǵany osylai sheber sýretteý jaǵy jetispeidi. Sondyqtan, biz mekteptegi tarih oqýlyǵyn jónge keltirmei, jas urpaq sanasyna tarihi shyndyqty sińire almaityndyǵymyzdy umytpaǵanymyz abzal. Sonymen qatar, orta mektepte tarihty oqytýdyń ádistemesi de túbegeili jańartylýy tiis.
Qazaq handyǵynyń 550 jyldyǵyn atap ótýge daiyndalý, osynyń aiasynda ótkiziletin is-sharalar kóptegen igilikterge jalǵasatyny sózsiz. Sondai-aq, bul mereke tarihshylarymyzǵa da qozǵaý salary aiqyn. Osynyń bári tól tarihymyzdy tiriltýge septigin tigizip jatsa – halyqqa keregi de osy.
Qurysh Sydyǵaliev,
tarih pániniń muǵalimi,
Jýaly aýdanyndaǵy
№15 orta mektep direktory.
Jambyl oblysy.
