جاھاندىق ەكونوميكانىڭ تۇراقتىلىعى تاعى دا سىنعا تٷسۋدە, بۇل جولى - ەلەمدٸك ساۋدا جٷيەسٸن قايتا جٷكتەۋ سيپاتىندا بەلەڭ الۋدا. بۇل تۋرالى 17 سەۋٸردە ۆاشينگتوندا سٶيلەگەن سٶزٸندە حالىقارالىق ۆاليۋتا قورىنىڭ (حۆق) باسقارۋشى ديرەكتورى كريستالينا گەورگيەۆا ايتتى, دەپ حابارلايدى Dalanews.kz.
"قارجى نارىقتارى تۇراقسىزدىققا ۇرىنىپ, قۇلدىراۋعا بەيٸم بولىپ الدى. ال ساۋدا ساياساتىنا قاتىستى دٷدامالدىلىق كٷندە تۋىنداۋدا", - دەپ كەلتٸرەدٸ حۆق باسشىسىنىڭ سٶزٸن ينتەرفاكس.
حۆق باسشىسى ساۋدا شيەلەنٸسٸن ۇزاق ۋاقىت بويى بٷلكٸلدەپ, ەندٸ تاسىپ جاتقان قازانعا ۇقساتادى.
"بٸزدٸڭ كۋە بولىپ وتىرعانىمىز - سەنٸم ەروزيياسىنىڭ سالدارى: حالىقارالىق جٷيەگە دەگەن, ەلدەر اراسىنداعى", - دەيدٸ كريستالينا.
ونىڭ ايتۋىنشا, ٶنٸم ٶندٸرٸلەتٸن كٶپپوليارلى ەلەمدە ولاردىڭ قۇنىنان گٶرٸ ورىنى ماڭىزدى بولۋى مٷمكٸن.
"ۇلتتىق قاۋٸپسٸزدٸكتٸڭ قاعيداتى بويىنشا كومپيۋتەرلٸك چيپتەردەن باستاپ بولات تەمٸرگە دەيٸنگٸ ستراتەگييالىق تاۋارلاردىڭ كەڭ اۋقىمى ٶز ٷيٸندە ٶندٸرٸلۋٸ كەرەك جەنە ول ٷشٸن ەش ويلانباستان اقى تٶلەۋگە بولادى. ٶزٸن-ٶزٸ قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەسٸ قايتا ورالۋدا", - دەدٸ ول.
ول قىتاي, ەو جەنە اقش - ٶزدەرٸنٸڭ جٸٶ-دەگٸ يمپورت ٷلەسٸ سالىستىرمالى تٷردە تٶمەن بولعانىنا قاراماستان ەلەمدەگٸ ەڭ ٸرٸ يمپورتتاۋشىلار بولىپ تابىلاتىنىن باسا جەتكٸزدٸ.
"الىپتار بەتپە-بەت كەلٸپ, قاقتىعىسىپ جاتقاندا, كٶپتەگەن شاعىن ەلدەر قايشىلىقتارعا تاپ بولۋدا. كٶلەم, ەرينە ماڭىزدى, ٶيتكەنٸ ولاردىڭ ەرەكەتتەرٸ ەلەمنٸڭ قالعان بٶلٸگٸنە ەسەر ەتەدٸ عوي", - دەدٸ حۆق باسشىسى.
ونىڭ ايتۋىنشا, از دامىعان ەكونوميكالار جەنە كٶپتەگەن دامۋشى نارىقتار ٶسٸمدٸ قامتاماسىز ەتۋ ٷشٸن ساۋداعا كٶبٸرەك ارقا سٷيەيدٸ, سالدارىنان وسالدىققا بەيٸم كەلەدٸ, ەسٸرەسە قاتاڭ قارجىلىق جاعدايلاردا. تابىسى تٶمەن ەلدەر كٶمەك رەتٸندەگٸ اقشا باعىتىن كٷرت ازايتادى, ٶيتكەنٸ مۇندايدا دونور مەملەكەتتەر ٸشكٸ مەسەلەلەردٸ شەشۋگە بەت بۇرادى.
"دٷدامال جاعداي قىمباتقا تٷسەدٸ. بٸر تاۋاردىڭ قۇنى ونداعان ەلدەردەگٸ تاريفتەرگە بايلانىستى بولۋى مٷمكٸن. ەرقايسىسى شارىقتاپ دامۋى نەمەسە قۇلديداي قۇلاۋى مٷمكٸن يمپورتتىق باجدار ەكٸجاقتى ەلەمدە جوسپارلاۋ جاعى قيىنعا سوعادى. سوندا ونىڭ نەتيجەسٸ قانداي? قاي پورتقا زەكٸر سالاتىنىن بٸلمەيتٸن تەڭٸزدەگٸ كەمەلەر بەت الدى جٷزە بەرەدٸ: ينۆەستيتسييالىق شەشٸمدەردٸ كەيٸنگە قالدىرادى, قارجى نارىقتارى تۇراقسىز بولا بەرەدٸ, جيناق ساقتىق شارالارىنا بايلانىستى ٶسە بەرەدٸ. دٷدامال جاعداي نەعۇرلىم ۇزاق ساقتالسا, ونىڭ دا قۇنى جوعارى بولادى", - دەدٸ ول.
حۆق باسشىسى ۇزاققا سوزىلاتىن دٷدامال جاعداي قارجى نارىعىندا سترەسس قاۋپٸن ارتتىرادى. بۇل رەتتە ول "بارلىق ەلدەر ٶز ٷيلەرٸندە تەرتٸپ ورناتۋ ٷشٸن كٷش-جٸگەرٸن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋى كەرەك" دەپ سانايدى.
"دٷدامال جاعداي مەن جيٸ بولاتىن ەكونوميكالىق كٷيزەلٸستەر كەزٸندە ەكونوميكالىق جەنە قارجىلىق تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ, ٶسٸم ەلەۋەتٸن ارتتىرۋ بويىنشا رەفورمالاردى كەيٸنگە قالدىراتىنداي تاڭداۋ جوق", - دەدٸ ول.
سٶزٸن قورىتىندىلاي كەلە, حۆق باسشىسى ەر سىني-تەگەۋٸرٸندە مٷمكٸندٸك بارىن ەسكە سالدى.
"بۇل اراداعى قۇپييانى اشىپ ايتايىن. مۇنداي جاعدايدا ۇرىمتال سەتتٸ پايدالانىپ, بارلىق كٷش-جٸگەردٸ ەسكٸنٸ ساقتاۋعا ەمەس, جاڭانى قۇرۋعا باعىتتاۋ كەرەك, سوندا ەلەمدٸك ەكونوميكا نەعۇرلىم تەڭدەستٸرٸلگەن جەنە ورنىقتى بولا تٷسەدٸ", - دەپ سٶزٸن تٷيٸندەدٸ ول.
بۇعان دەيٸن Goldman Sachs مۇناي باعاسىنىڭ تٶمەندەۋٸنە بايلانىستى بٸزدٸڭ ٶڭٸردٸڭ ماكروەكونوميكالىق كٶرسەتكٸشتەرٸنە قاتىستى بولجامدى قايتا قاراپ شىققانىن جازعانبىز. جاڭا بولجامعا سەيكەس, Brent ماكارلى مۇنايدىڭ بٸر باررەلٸ 2025 جىلى 62 دوللار, 2026 جىلى 55 دوللار بولۋى مٷمكٸن.
