Klinton hanym saiasat sahnasynda burynnan júr. Álem Hillaridi kúieýi Klinton 1992 jyly AQSh prezidenti bolyp sailanǵannan beri biledi. Sodan beri federaldy deńgeide birinshi hanymnyń (aitpaqshy, Chikago týmasy) pozitsiiasy ósýmen boldy.
Al Bill ekeýi... Billmen 1971 jyly Iel ýniversitetinde tanysady. 1973 jyly ol Quqyq Doktory dárejesin aldy. Ári qarai ádettegidei. Otaý qurdy. Bala súidi.
Ýniversitetti támamdap, azdaǵan ýaqyt sabaq bergennen keiin Klinton otbasy birjolata saiasatqa ketedi. Jubailar úlken jetistikke jetedi.
Alǵashqysy: 1978 jyly Bill Klinton Arkanzas shtatynyń gýbernatory atandy. Zańger Hillari da beker otyrǵan joq. AQSh-tyń sol jylǵy prezidenti Jimmi Karter Hillaridi Arkanzastaǵy zańgerlik qyzmet Korporatsiiasynyń múshesi qyzmetine qabyldaidy. Atalǵan shtattyń birinshi hanymy retinde ol 12 jyl boiy (1979-1981, 1983-1993) osyndaǵy saiasi-qoǵamdyq jumystarǵa aralasady.
1993 ol densaýlyq salasyn reformalaý komitetin basqarady, alaida uzaq aialdaǵan joq. Shyny kerek, Klintonǵa atalǵan salany reformalaý aýyrǵa soqty, qolynan kelmedi. Biraq, bul arada kiná jalǵyz onda emes. Meditsinalyq saqtandyrý júiesin engizý jumys berýshiler men meditsinalyq taýar óndirýshilerdiń ǵana emes, sonymen birge Kongresstiń de qarsylyǵyn týdyrdy. Sebebi, mundaǵy respýblikashylardyń sany basym-tuǵyn.
Ol Reseidiń kórshi elderge áskeri-saiasi jáne ekonomikalyq qysymyn kúsheite túserin baiaǵydan aityp júr. 2012 jyldyń jeltoqsanynda Dýblindegi EQYU-nyń otyrysynda bylai dedi: «Keńestendirý («sovetizatsiia») Kedendik odaq pen Eýraziialyq odaqtyń astarynda jasyrýly. Qatelik jibermeýimiz kerek. Biz mundaǵy maqsatty (Reseidiń) jaqsy bilemiz. Bul protseske kedergi keltirý jáne ony boldyrmaýdyń tiimdi jolyn tabamyz».
JANJAL...
1998 jyly Aq Úide úlken seks-janjal shyqty. Muny basqalai aita almaimyz. Hillari saiasi ári emotsionaldy turǵyda úlken tyǵyryqqa tirelgenmen, munysyn bildirgen joq. Kúieýin aqtap, jaqtap shyqty, munyń bári «ońshyldardyń oilastyrǵany» dedi.
Bill Klinton AQSh prezidentiniń oryntaǵyn bosatqannan soń Hillaridiń ekinshi tynysy ashyldy. Saiasi Olimptiń shyńyna kóterilýdi kózdedi ol. 2000 jyly Niý-Iork shtatynyń senatory sailaýynda jeńdi. Birneshe ret qaita sailanyp, 2009 jylǵa deiin óz oryntaǵyn bosatqan joq.
Kelesi kezek – Aq Úi. 2008 jylǵy prezident sailaýynda Hillari negizgi favoritterdiń biri sanaldy. Biraq, ol kezgi amerikalyq qoǵam saiasi sahnada jańa tulǵalardy qajet etken bolatyn. Bul turǵyda Barak Obama taptyrmas kandidat edi. Ol Hillaridi ishki partiialyq básekede de, artynsha jalpyhalyqtyq sailaýda da basyp ozdy.
Obama Klinton hanymnyń kerek bolaryn bildi. Oǵan AQSh Memlekettik hatshysynyń qyzmetin usyndy. Osylaisha Hillari halyqaralyq deńgeige shyǵyp, AQSh-tyń syrtqy saiasat vedomstvosyn basqarǵan alǵashqy áiel atandy. Biraq, onyń bul qyzmettegi jumysyn da tabysty dep aitýǵa kelmeidi. Nege?
Biraq, biz bile bermeimiz. Hillari AQSh-tyń saiasi ári ekonomikalyq baǵytyndaǵy biraz sharaǵa bastamashy boldy. Ol álemde ekstremizm men terrorizmge qarsy ortaq strategiia ázirleý kerek deitin bir adam.
AQSh pen Reseidiń arasyndaǵy qarym-qatynastyń salqyndaýy sol kezden bastalǵan jáne áli jalǵasyp keledi.
Hillari hanymnyń tusynda AQSh pen Qazaqstannyń arasyndaǵy qarym-qatynas oń baǵytta júrdi. Ekonomikalyq jáne mádeni sharalarǵa jan bitti. 2011 jyldyń qańtarynda Klinton hanymǵa «eki eldiń arasyndaǵy áriptestik pen dostyqty damytqany úshin» Birinshi dárejeli «Dostyq» ordeni tabystaldy.
Ol Reseidiń kórshi elderge áskeri-saiasi jáne ekonomikalyq qysymyn kúsheite túserin baiaǵydan aityp júr. 2012 jyldyń jeltoqsanynda Dýblindegi EQYU-nyń otyrysynda bylai dedi: «Keńestendirý («sovetizatsiia») Kedendik odaq pen Eýraziialyq odaqtyń astarynda jasyrýly. Qatelik jibermeýimiz kerek. Biz mundaǵy maqsatty (Reseidiń) jaqsy bilemiz. Bul protseske kedergi keltirý jáne ony boldyrmaýdyń tiimdi jolyn tabamyz».
Jeb Býsh ta, Maikl Hakabi de, tájiribeli Berni Sanders te AQSh-tyń qoǵamdyq saiasi ómirinde sonshalyqty yqpalǵa ie emes. Olardyń imidji jáne halyqaralyq saiasattaǵy bedeli tómen.
SONYMEN...
[caption id="attachment_10688" align="alignright" width="440"]
Iá, sonymen, Hillari sailaýǵa túsetinin málimdedi. Bizdińshe, bul alamanda onymen naqty básekege túse alatyn opponentteri az.
Al saiasi trend demokrattardyń jaǵynda emes... Jeb Býsh ta, Maikl Hakabi de, tájiribeli Berni Sanders te AQSh-tyń qoǵamdyq saiasi ómirinde sonshalyqty yqpalǵa ie emes. Olardyń imidji jáne halyqaralyq saiasattaǵy bedeli tómen.
Hillari bilikke keler bolsa, AQSh-tyń álemdik saiasattaǵy liderlik rólin bekite túserine senimdi sarapshylar. AQSh ekonomikasy órleý ústinde jáne aldaǵy 2 jylda órlei túspese, quldyramaidy. Hillari bilikke kelse Obama óndiriske engizgen densaýlyq saqtaý baǵdarlamasyn aiaǵyna jetkizeri anyq. Bálkim, onyń komandasy amerikalyq áleýmet pen ekonomikaǵa qatysty jańa jobalar jasaýǵa kirisip ketken de bolar.
Klinton da qatal negizi. Kúshtik baǵytty ustanady. 2002 jyly ol Irakqa ásker kirgizýge jáne Ben Laden men Kaddafidiń kózin qurtýǵa daýys berdi. Jáne sol kózqarasynan taimaǵany anyq. Bul tiisinshe ózge oiynshylardyń, onyń ishinde Qytai men Reseidiń qarsylyǵyn týdyratyny daýsyz. Biraq, ol qiyndyq pen qaýipten qoryqpaidy. Sarapshylar «ol qaita qurýdyń (perezagrýzka) jobasyn jasap, dini fýndamentalizm, ekstremizm jáne terrorizmge qarsy birigip kúresýde muhittyń arǵy jaǵyndaǵy derjavalarmen áriptestikti jandandyrýǵa tyrysady», – deidi.
OSYDAN 8 JYL BURYN...
Negizinde Hillari prezidentikke osydan 8 jyl buryn daiyn bolǵan. Alaida, buǵan Amerika daiyn emes edi. Al ázir daiyn. Alǵashqy áiel prezidentke de, onyń Aq Úide atqarar jumysyna da daiyn. Osy jyldar aralyǵynda ol ózine at jasady, myqty imidj, berik saiasi baza qalyptastyrdy. Onyń «Ready for Hillary» elektoraldy kompaniiasy tarihqa eneri anyq.
«Ready for Hillary» sailaýaldy kompaniiasy qarapaiym amerikandyqtar men olardyń dástúrli qundylyǵyn basty orynǵa qoiady. «Amerikandyqtarǵa kún saiyn (?) olardyń múddesin qorǵaityn adam kerek. Men sol adam bolǵym keledi. Siz de buǵan úles qosa alasyz. Siz alǵa júre alasyz jáne alda bola alasyz. Otbasy berik bolǵanda ǵana – Amerika da berik bolady».
Búgingi kúni oǵan (Klinton hanymdy aitamyz) AQSh halqy da, saiasi elita, tipti álem de daiyn. Hillari dáýiri jaqyn...
Arnaiy «Qala men Dala» gazeti úshin.
