Halyqaralyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵy bas keńsesi Máskeýde ornalasqany belgili. Sonaý keńes zamanynda qurylyp, sodan beri úzdiksiz jumys istep kele jatqan ortalyq ǵylymi-tehnikalyq zertteýlerdi júielep, aqparat almasýda qazir halyqaralyq máni zor uiymǵa ainalǵan. Uiymǵa uzaq jyldardan beri jetekshilik jasap kele jatqan V.E. Kodola myrza Halyqaralyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵynyń ókiletti komitetiniń ókilderi aldynda bir jyl boiyna atqarǵan jumystary jaiynda esep berdi.
– Ortalyq ótken jyly aqparattyq-saraptamylyq, innovatsiialyq tehnologiia, joǵary oqý oryndar men ziiatkerlik menshikti qorǵaý jáne innovatsiialyq baǵyttaǵy shaǵyn jáne orta biznesti damytý baǵyttary boiynsha aýqymdy jumystar atqardy. Qazirgi tańda ǵylymi-tehnikalyq saly jyl ótken saiyn qarqyndy túrde damý ústinde. Sondyqtan bizder uiymnyń yntymaqtastyq aiasyn barynsha keńeitýge kúsh saldyq. Bul baǵyttaǵy jumystarymyzǵa uiymǵa múshe memleketter barynsha qoldaý kórsetip otyrǵanyn aitqym keledi. Ótken jyly ortalyq Ulybritaniia, Germaniia, Qytai, Frantsiia jáne Chehiiamen ǵylymi-tehnikalyq sala boiynsha aqparat almasý baǵytynda ónimdi jumystar júrgizgenin maqtanyshpen aita alamyn. Sońǵy ýaqyttar bizben qytailyq áriptesterimiz bailanys ornatýǵa airyqsha qyzyǵýshylyq tanyýda. 2014 jyldyń 30 maýsym 4 shilde aralyǵynda Harbin ǵylymi-tehnikalyq kórmesine qatysyp, is-tájiribe almastyq. Aldaǵy ýaqytta Halyqaralyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵy ózge eldermen yntymaqtastyǵyn keńeitýge múddeli, – dep uiym jetekshisi atqarǵan jumystary jaiynda esep berdi.
Esepti baiandamadan keiin minbege uiymǵa múshe elderdiń ókilderi kóterilip, ózderiniń is-tájiribesimen bólisti. Óz kezeginde «Ulttyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵy» AQ-y prezidenti Á.Ybyraev ózi basqaryp otyrǵan ortalyqtyń jumysy jaiynda jinalǵan qaýymǵa keńinen áńgimelep berdi.
– Ulttyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵy óziniń 60 jyldyq is-tájiribesiniń arqasynda qazir Qazaqstandy ǵylymi-tehnikalyq jáne innovatsiialyq turǵydan damytatyn mańyzdy organǵa ainalyp otyr. Osylaisha ortalyq ǵylymi-tehnikalyq aqparatty júielep, Qazaqstan ǵylymyn damytyp, innovatsiialyq ekonomika qurýǵa barynsha úles qosyp keledi. Qazirgi tańda «UǴTAO» AQ-nyń qorynda jariialaýǵa jatpaityn 31 myń qujat jinaqtalǵan. Budan basqa 25 myńnan astam dissertatsiialyq jumystar jáne júzege asqan 753 ǵylymi-tehnikalyq baǵdarlamalardyń qujattary saqtalýda. Ortalyq qyzmetkerleri mańyzdy qujattarǵa tiisti saraptama júrgizip, elimizdegi memlekettik organdar men ǵylymi mekemelerdi qajetti ǵylymi-tehnikalyq aqparatpen tolyqtai qamtamasyz etip keledi. Sońǵy ýaqyttary «UǴTAO» AQ-y halyqaralyq yntymaqtastyq salasyn keńeitýge barynsha kúsh jumsap kele jatqanyn aitqym keledi. Búginde bizder AQSh, Ulybritaniia, Germaniia, Niderland, Qytai, Ońtústik Koreia, BAÁ, Resei syndy eldermen tyǵyz áriptestik qarym-qatynas ornattyq. Sondai-aq, ortalyq Qazaqstannyń halyqarylyq ǵylymi málimetter málimetter qorlaryna Ulttyq jazylymyn uiymdastyryp, ǵylymdy damytýǵa kúsh salyp otyr. Osylaisha Qazaqstandaǵy 300-den astam JOO men ǴZI-diń ǵalamdyq ǵylymi-tehnikalyq málimetter qoryna qoljetimdiligin qalyptastyrdy. Qazirgi tańda qazaqstandyq ǵalymdar Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń qoldaýynyń arqasynda Thomson Reuters kompaniiasynyń Web of Science platformasyn, Elsevier kompaniiasynyń Scopus málimetter bazasyn, Springer kompaniiasynyń ǵylymi málimetter qoryn paidalanýda. Sońǵy ýaqyttary Wiley-Blackwell kompaniiasynyń ǵylymi málimetter qoryna synaqtyq qosylýdy iske asyrdyq. Osylaisha Qazaqstan ǵalymdyq ǵylymi málimetter qoryndaǵy ǵylymi-tehnikalyq aqparattar keń kólemde qoldanyp, ǵylymnyń órisin keńeitip, innovatsiialyq ekonomika qurýǵa barynsha kúsh salýda, – dep oiyn ortaǵa saldy.
Óz kezeginde Rýmniiadan kelgen T.S.Groza myrza óz elindegi joǵarǵy oqý oryndary sheteldik stýdentterdi tartýda kóptegen jumystar atqaryp jatqanyn alǵa tartty:
– Sońǵy ýaqyttary Rýmyniiada bilim alýǵa umytylǵan ózge eldiń jastarynyń qatary artyp keledi. Bul jaǵdaidan Rýmyniiada bilim berý salasynyń oń baǵytta damyp jatqanynyń kórinisi dep esepteimin. Qazirgi tańda elimizdegi jetekshi 24 ýniversitet sheteldik stýdentterdi tartýda arnaiy baǵdarlama qabyldap, bul baǵytta jan-jaqty jumystar júrgizýde. Aldaǵy ýaqytta jyl saiyn rýmyn eline kelip bilim alatyn jastardyń sanyn 29 myńǵa deiin jetkizýde kózdep otyrmyz. Sol siiaqty elimizde jastarǵa kemel bilim beretin syrt elderdiń bilikti ustazdaryn tartýǵa da basa kóńil bólinýde, – dedi. Al jiyn barysynda sóz alǵan moldavandar Moldaviia biiligi memlekettiń ǵylymǵa bóletin qarjysyn JIÓ-niń 1 paiyzyna jetkizýge josparlaǵanymen, bul kórsetkishke qol jetkize almai kele jatqandaryn jasyrmai aitty. Sondai-aq, olar ǵylymdy kommertsiialaý máselesinde de sheshimin tappaǵan ózekti máseleler bar ekenin tilge tiek etti. Osylaisha jiynǵa qatysqan delegatsiia ókilderiniń baiandamasyn tyńdaǵanymyzda ǵylymdy kommertsiialaý, biznes pen ǵylymnyń arasyndaǵy bailanysty jandandyrý syndy ózekti máselelermen kóptegen elderdiń betpe-bet kelip otyrǵanyn baiqadyq.
Jiyn sońynda Halyqaralyq ǵylymi-tehnikalyq aqparat ortalyǵynyń jańa direktory sailandy. Uiymǵa múshe elderdiń ókilderi osyǵan deiin ortalyq direktorynyń keńesshisi qyzmetin atqarǵan E.Ýgrinovichti ortalyqtyń direktory qyzmetin atqarýǵa kelisimderin berdi. Óz kezeginde jańa direktor aldaǵy ýaqytta ortalyqtyń baǵytyn saqtai otyryp, onyń jumysyn jandandyrýǵa kúsh salatynyn alǵa tartty.
Nurlan Jumaqanov, «UǴTAO» AQ Qoǵammen bailanys bólimi.
Almaty – Hanoi – Almaty.
