Al josparǵa sáikes, 28 aqpan kúni mamandar jergilikti halyqpen kezdesip, jariia tyńdaý ótkizýi tiis edi.
Alaida, bul júzdesý sailaýaldy naýqanǵa bailanysty keiinge shegerilse de, Qazaqstanda AES salýdy qoldaityndar petitsiiaǵa qol qoiyp, ózderinshe ún qosty. Oǵan 900-ge tarta adam daýys berse, onyń 600-i naqty qoldaitynyn bildirgen (alash.online)
Nege? Sebebi, elimizde elektr qýatynyń tapshylyǵy jyldan-jylǵa artyp, qazirdiń ózinde ótkir sezilýde. Ásirese, Qazaqstannyń ońtústik óńiri bul tyǵyryqqa jaqyn arada tirelýi ábden múmkin. «KEGOC» AQ boljamy boiynsha, 2035 jylǵa qarai eldegi elektr energiiasynyń tapshylyǵy 3 GVt-tan asady.
Máselen, AES salýdy qos qolyn kóterip qoldaityndar elimizdegi energiia tapshylyǵynan osylai ǵana qutylýǵa bolatynyn bylaisha jetkizgen.
«Al elektr kózin jylý elektr stantsiialary men memlekettik aýdandyq elektr stantsiialary arqyly alyp otyrǵan Qazaqstanda aýa sapasy kúrt nasharlaǵan. Basty sebep – tozyǵy jetken stantsiialar qajetti energiiany óndire almaidy. Munda kúnine tonnalap janǵan kómirden bólinetin ýly zattar men ziiandy qaldyqtar qorshaǵan ortany lastap, densaýlyǵymyzǵa zalalyn tigizedi.
Ekibastuz qalasynyń turǵyndary qys aýasynda jylý men jaryqsyz qalyp, ábigerge túskeni kúni keshe emes pe?! Eger búgin shara qoldanyp, qamdanbasaq, on jyldan keiin elimizdiń jartysy qystygúni dál osy kóriniske tap bolýy múmkin.
Biz qanshama jyldan beri kórshi elderden keletin energiiaǵa táýeldi boldyq. Bulai jalǵasýy múmkin emes! Menińshe, bul máseleni tek atom elektr stantsiiasyn salý arqyly ǵana sheshýge bolady jáne bireý ǵana emes.
Sońǵy jyldary bizdiń aýdanda atom elektr stantsiiasyn salý týraly áńgime qyzý. Biz, Úlken aýylynyń turǵyndary, AES qurylysyn QOLDAP, jobaǵa kómektesýge daiynbyz:
Birinshiden, atom elektr stantsiiasy parniktik gazdardy shyǵarmaidy jáne kómir nemese tabiǵi gaz zaýytyna qaraǵanda otyndy áldeqaida az tutynady. Atom reaktory 60 jyl nemese odan da kóp ýaqyt ishinde táýlik boiy elektr energiiasynyń maksimaldy mólsherin óndire alady.
Ekinshiden, atom energiiasy ekologiia turǵysynan taza jáne qaýipsiz! Ol búkil álemde jasyl dep tanylady. Ǵalymdar zamanaýi reaktorlardyń qaýipsizdigi men senimdiligin rastaidy.
Úshinshiden, atom elektr stantsiiasynyń salynýy sol aimaqtyń, elimizdiń ekonomikasynyń damýyna oń yqpal etedi. Áleýmettik sala, ǵylym damidy, jańa tehnologiialar men óndiris paida bolady. Úlken aýylynyń ornynda tutas bir qala paida bolady.
Tórtinshiden, AES qurylysyn salý men iske qosylýy oblys turǵyndaryna ǵana emes, Qazaqstannyń túkpir-túkpirindegi mamandar úshin jańa jumys oryndaryn ashýǵa múmkindik beredi.
Besinshiden, Qazaqstannyń atom energetikasyn damytýǵa áleýeti zor. Elimiz ýran óndirýden álemde birinshi orynda. Biz iadrolyq otyndy óndiremiz. Atom energetikasynyń bolashaǵy zor. Qazir álemniń barlyq damyǵan elderi atom energetikasyna kóshti, biz de solai etýimiz kerek.
Vikipediiany qarasańyz, qazir álemde 31 memleket atom elektr stantsiialaryn paidalanady. Bul AQSh, Frantsiia, Japoniia, Qytai, Koreia jáne t.b. Kórshi Ózbekstanda, tipti alys Afrikada da atom elektr stantsiialary salynýda. Biz zaman kóshine ilesip, Qazaqstanda atom elektr stantsiiasyn salýymyz kerek! Áitpese, 30 jyldan keiin de órkeniettiń aýylynan alystap qalamyz.
Onyń ústine Qazaqstanda atom salasy boiynsha saýatty mamandar jetkilikti. Onyń óz iadrolyq ortalyǵy jáne Iadrolyq fizika institýty bar.
Qurmetti jerlester!
Biz, Úlken aýylynyń turǵyndary, óńirimizde AES salynýyn zor yntamen kútip otyrmyz. Bul bizdiń balalarymyz ben nemerelerimizdiń bolashaǵy úshin, oblystyń, elimizdiń órkendeýi úshin qajet.
Atom elektr stantsiiasyn salýǵa qarsylyq tanytýshylar bar ekenin bilemiz, biraq qoldaýshylar da jetkilikti! Bizdi de tyńdasa eken deimiz. Atom elektr stantsiialarynyń paidasy men qaýipsizdigi týraly bilgennen keiin siz de AES qurylysyn quptap, osy petitsiiaǵa daýys berý arqyly qoldaidy dep senemiz.
Eger aldaǵy jyldary AES salýdy qolǵa almasaq, onda biz aitarlyqtai energiia tapshylyǵyna tap bolamyz. Sonyń saldarynan – jylý men jaryq jii sónip, óndiris toqtap qalýy múmkin, tipti odan da basqa máseleler týyndaidy. Buǵan jol berýge bolmaidy!» delingen petitsiiada.
Qazaqstanda AES qurylysyn qoldaýǵa shaqyrǵan halyq petitsiia arqyly máselege biliktiń nazaryn aýdarmaq. Demek, qarapaiym jurt ta máseleniń túp-tórkinine úńilip, jete túsine bastady degen sóz.
Al bilik turǵyndardyń bul áreketin oń baǵalap, jumystyń bir parasyn jeńildetkenine dán riza bolatyny aitpasa da túsinikti.
