- Álemdegi eń tereń jáne iri munaı kenishteriniń biri bolyp sanalatyn Teńiz munaı kenishi 1979 jyly ashyldy.
- «Teńizshevroıl» jaýapkershiligi shekteýli seriktestigi (ári qaraı – TSHO) 1993 jyly 6 sáýirde Qazaqstan Respýblıkasy men «Shevron» kompanıasy arasynda jasalǵan kelisim negizinde quryldy.
- TSHO-nyń qazirgi kezdegi seriktesteri: «Shevron» – 50%, «QazMunaıGaz» UK AQ – 20%, «EksonMobıl Qazaqstan Venchýrs Ink.» – 25% jáne «LýkArko B.K.» – 5%.
Ónim óndirý/Qorlar.
- Jalpy barlanǵan qory jóninen Teńiz kenishinde 3,2 mıllıard tonna (25,5 mlrd. barel), al Korolev ken alańynda 200 mıllıon tonna (1,6 mlrd. barel) shamasynda munaı bar dep eseptelinedi.
- Teńiz jáne Korolev kenishterinen alynatyn munaı qory 890 mıllıonnan 1,37 mıllıard tonnaǵa deıingi mólsherdi (7,1 – 10,9 mlrd. barel) quraıdy.
- Teńiz kolektorynyń eni 20 shaqyrym (12 mıl), uzyndyǵy 21 shaqyrym (13 mıl).
- TSHO 2008 jyly Shıki gaz aıdaý jáne Ekinshi býyn zaýyty (SHGA/EBZ) jobasyn aıaqtap, nátıjesinde munaı óndirýdiń táýliktik kólemi shamamen 75 000 tonnaǵa nemese 600 000 barelge, al, tabıǵı gaz 22 mıllıon tekshe metrge nemese 750 mıllıon tekshe fýtqa jetti.
- 2017 jyly munaı óndirý kólemi 28,7 mıllıon tonnany (229 mıllıon barel) qurady.
Densaýlyq saqtaý, ónerkásip qaýipsizdigi jáne qorshaǵan ortany qorǵaý
- 2000 jyldan beri TSHO qorshaǵan ortaǵa áserdi azaıtýǵa baǵyttalǵan jobalarǵa 3 mıllıard AQSH dollar kóleminde qarjy bóldi.
- Qazirgi tańda TSHO óndirilgen gazdyń 98%-dan astamyn kádege jaratýda.
- Jabdyqtyń senimdiligin arttyrý sharalaryna jumsalǵan ınvestısıalar 2000 jyldan 2017 jylǵa deıingi aralyqta zaýyttardaǵy tehnıkalyq aqaýlar sanyn jáne alaýda jospardan tys jáne tehnologıa boıynsha sharasyz jaǵylatyn shıki jáne qyshqyl gaz kólemin 99%-ǵa azaıtýǵa múmkindik berdi.
- 2000 jyldan beri óndirilgen munaıdyń bir tonnasyna shaqqandaǵy atmosferaǵa jiberilgen shyǵaryndylardyń kólemi 70%-ǵa azaıdy. TSHO kúrdeli jobalardy júzege asyrý jáne jabdyqtardyń senimdiligine jasalǵan ınvestısıalar nátıjesinde atalǵan merzim ishinde jyldyq munaı óndirý kólemin 2,7 ese arttyrdy.
TSHO óniminiń ózge túrleri
- 2017 jyly TSHO suıytylǵan gaz satý kólemi shamamen 1,38 mıllıon tonnadan asyryp, qurǵaq gaz satý kólemin 7,45 mıllıard tekshe metr, al kúkirt satý kólemin 2,49 mıllıon tonnaǵa jetkizdi.
Qazaqstan úshin artyqshylyqtar
- 1993 jyldan 2017 jylǵa deıin TSHO-nyń Qazaqstan Respýblıkasyna tikeleı qarjy tólemderi 125 mıllıard AQSH dollarynan astam somany qurady. Buǵan TSHO-nyń jergilikti qyzmetkerlerine tólengen eńbekaqy, qazaqstandyq taýar óndirýshiler men jabdyqtaýshylardyń ónimderi men qyzmetterin satyp alýǵa jumsalǵan qarjy, memlekettik kásiporyndarǵa aýdarylatyn tarıfter men tólemder, qazaqstandyq serikteske bólingen tıisti dıvıdendter, sonymen qatar memlekettik búdjetke aýdarylǵan salyq jáne roıaltı túrindegi tólemder kiredi.
- 2017 jyly Qazaqstan Respýblıkasyna tólengen tikeleı tólemderdiń kólemi 8,5 mıllıard AQSH dollarynan asty.
- 2017 jyly TSHO qazaqstandyq taýarlar men qyzmetterdi paıdalanýǵa 2,5 mıllıard AQSH dollary shamasynda qarjy jumsady, onyń 1,12 mıllıard AQSH dollarynan astamy KKJ-UEQBJ aıasynda jumsaldy.
- 1993 jyldan bastap TSHO qazaqstandyq kompanıalardyń 24 mıllıard AQSH dollaryn quraıtyn taýarlary men qyzmetterin paıdalandy.
![](/uploads/images/20240128000054432.jpg)
Qyzmetkerlerdi shyńdaý
- Qazirgi tańda TSHO-da jumys isteıtin qazaqstandyq qyzmetkerlerdiń úlesi 1993 jylǵy 50% kórsetkishpen salystyrǵanda 83% quraıdy.
- TSHO-daǵy jergilikti ulttyq basshylardyń, joǵary jáne orta býyn jetekshileriniń úlesi jalpy basshylyq quramnyń 67% quraıdy. Kadrlardy oqytý jáne shyńdaý jónindegi turaqty baǵdarlamany júzege asyrý nátıjesinde jaýapty basshylyq laýazymdarǵa taǵaıyndalǵan jergilikti qyzmetkerler qatary kóbeıe túsýde.
Áleýmettik salaǵa úles
- 1993 jyldan bastap TSHO óz qyzmetkerleri men jergilikti turǵyndardyń ıgiligi úshin Atyraý oblysynyń ártúrli áleýmettik jobalaryna 1,4 mıllıard AQSH dollarynan astam qarjy jumsady.
- 2017 jyldyń «Igilik» erikti áleýmettik ınfraqurylym baǵdarlamasy búdjeti 25 mıllıon AQSH dollaryn qurady. Atalmysh qarjynyń negizgi úlesi Atyraý oblysynda balabaqshalar, mektepter jáne basqa da áleýmettik nysandardyń qurylysyna jumsalady.
- 2017 jyly Atyraý oblysynyń densaýlyq saqtaý jáne bilim berý salalaryna qoldaý kórsetý maqsatynda TSHO-nyń áleýmettik ınvestısıalar baǵdarlamasyna 1,06 mıllıon AQSH dollary shamasynda qarjy jumsaldy.
Keleshek keńeıý jobasy – Uńǵy erneýindegi qysymdy basqarý jobasy
- 2016 jyly TSHO seriktesteri Teńiz munaı ken ornynyń óndiristik qýattylyǵyn arttyrýdyń kelesi kezeńi bolyp tabylatyn Keleshek keńeıý jobasy – Uńǵy erneýindegi qysymdy basqarý jobasyn (KKJ-UEQBJ) qarjylandyrý jónindegi aqyrǵy sheshimniń qabyldanǵany týraly jarıalady.
- KKJ-UEQBJ nysandarynyń qurylysy barynsha tıimdilikti arttyryp, qarajatty únemdeý maqsatynda bir ýaqytta oryndalyp jatyr.
- Óndiristik qýatty arttyrý maqsatynda tabysty túrde júzege asyrylǵan TSHO-nyń aldyńǵy EBZ/SHGA jobasy tájirıbesin negizge ala otyryp, KKJ óndiris qýatyn jylyna shamamen 12 mıllıon tonna nemese táýligine 260 myń barelge arttyryp, osylaısha, munaı óndirisiniń jyldyq kólemin shamamen 39 mıllıon tonnaǵa nemese táýligine 850 myń barelge jetkizýdi kózdeıdi.
- UEQBJ atqylaıtyn uńǵylardyń erneýlik qysymyn tómendetip, qoldanystaǵy alty keshendi tehnologıalyq jeliniń kire berisindegi qysymdy arttyrý arqyly Teńiz ken ornynda jumys jasaıtyn zaýyttardyń tolyq qýatpen jumys isteýin qamtamasyz etedi.
- KKJ-UEQBJ aıasynda 30 myńnan astam qazaqstandyqtar el ishinde jumysqa tartyldy, bul jobada jalpy qyzmet etip jatqandar sanynyń 92%-yn qurap tur.
- TSHO qazaqstandyq jabdyqtaýshylardy KKJ-UEQBJ úshin jobalaý, satyp alý jáne modýlderdi daıyndaý qyzmetterine belsendi túrde jumyldyrýda. Qazirgi tańda 2000-nan astam qazaqstandyq kompanıa aldyn-ala irikteýden ótti.
- Jobalaý men materıaldyq-tehnıkalyq qamtý jumystary modýlderdi teńiz arqyly alǵashqy tasymaldaýdy bastaýǵa jáne Teńiz ken ornyndaǵy nóldik sıkl jumystaryn oryndaýǵa baǵyttalýda.
- KKJ-UEQBJ jabdyqtarynyń negizgi bóligi Qazaqstan, Ońtústik Koreıa jáne Italıada jasalady. Modýlge aldyn ala qurastyrylǵannan keıin olar sońǵy qurastyrý úshin Teńiz ken ornyna jetkiziledi.
- 2016 jyldyń qazan aıynda Mańǵystaý oblysynda ornalasqan ERSAI óndiristik alańynda qubyr estakadalaryn jasaý bastalyp, qazirgi tańda jumystar josparǵa sáıkes oryndalýda. Italıada gaz týrbındik generatorlardy jasaý jáne Ońtústik Koreıada modýl jasaý jumystary josparǵa sáıkes oryndalýda.
- Modýl jetkizýshi kemelerdi jasaý jumystary Vetnam men Rýmynıada jalǵasýda. Alǵashqy 10 modýl jetkizýshi keme sýǵa túsirildi.
- Júk tasymaldaý baǵdary aıasyndaǵy teńiz kanalynyń qurylysy aıaqtaldy. Kanaldyń jaǵalyq aımaǵyndaǵy jáne burylý alabyndaǵy túp tereńdetý jumystary, sondaı-aq buryly alabyn baqylanbaly túrde toltyrý jumystary aıaqtaldy. Barlyq qurylys kentteriniń qurylysy aıaqtaldy.
- Teńiz ken ornyndaǵy ınfraqurylymdy salý jumystary josparǵa sáıkes qarqynmen oryndalýda. ÚBZ jáne SHGAÚB qurylys alańdaryndaǵy jalpy qurylys jáne jerasty jumystary ári qaraı qarqyn alýda.
- Uńǵy alańdary boıynsha jumystar aıaqtalyp, alańdar burǵylaý tobyna tapsyryldy, al joǵary qysymdy jınaý júıesiniń alǵashqy kezeńine arnalǵan qubyrlar men ólsheý qondyrǵycynyń qurylysy jalǵasýda.