Freedom Inside '26

Qunanbai atamyz Uljan apamyzdy ekinshi áiel etip almasa, Abai týylmas edi ǵoi

Qunanbai atamyz Uljan apamyzdy ekinshi áiel etip almasa, Abai týylmas edi ǵoi
Shyny kerek Meirambek Bespaevtyń suhbat bergen kezin estigen emespiz. Bergen de shyǵar. Biraq sirek. Sonysymen de qundy negizi Meirambektiń sózi. Massaget.kz saitynda jariialanǵan ánshiniń suhbatyn kózge ilmei óte almadyq. Onyń óneri men ómirine qatysty dúnielerdiń kópshiligin bilemiz ǵoi. Oqyǵanbyz. Sondyqtan onyń óner jolyna qalai kelgenin, otbasy, oshaq-qasy týraly áńgimelerin alǵan joqpyz. Ult, til, kóp áiel alý taqyrybyna qatysty oi-pikirin bildiripti. Sonysy qyzyqty kórindi.  

– Sizdi qazaqtyń namysty jigitteriniń biri dep bilemiz. Jalpy sizdi qandai oi qatty mazalaidy?

– Jalǵyz meni emes, kózi ashyq, kókiregi oiaý kez-kelgen adamdy qazirgi qoǵamymyzdyń túitkildi máseleleri tolǵandyrmai qoimaidy. Táýelsizdik alǵan jiyrma jylǵa jýyq ýaqyt ishinde ózimizdiń qazaqsha mýzykalyq tele-radiomyzdy jasai almaǵynymyzǵa, tilimizdiń jetim balanyń kúiin keship kele jatqandyǵyna qynjylamyn. Basylymdarymyzdyń barlyǵy bir-birine uqsaidy, eshqandai erekshelik joq. Qudaiǵa shúkir, ósip kele jatyrmyz, biraq, óte baiaý. Keshe ǵana Monǵoliiaǵa,Pekinge baryp keldik. Monǵoliiada qazaqtar kópeken, alaqandaryna salyp kútti. Onda qazaqtarǵa eshqandai qysym baiqamadym. Kerisinshe, bizdiń elimizde qazaqtarymyz ógeisinip júredi. Monǵoliiada jiyrmaǵa jýyq telearna bar eken, ózderiniń tilin, ónerin, salt-dástúrin nasihattaityn. Al, Qytaida qatelespesem qazaq tilinde 3 telearna bar ekenin jaqsy bilesiz. Qarańyzshy, ultqa, ulttyń ónerine  degen keremet janashyrlyq. Bizdiń Qazaqstandaǵy qazaqtardyń hali aianyshty.

8
8


– Sizdińshe, qazaq tiliniń, qazaq óneriniń osyndai halge jetýine kim kináli?

– Biligimizdiń álsizdiginiń jemisi. Biliktegilerdiń jerine, tiline, eń bastysy ultyna janashymastyǵynyń saldary bul. Qarapaiym halyq múddesin oilap jatqan eshkim joq. Bilik basyndaǵylardyń basym kópshiligi qazaq tilin bilmeidi. Óz tilin bilmegenderden ne úmit, ne qaiyr bolady?

– Kóp áriptesterińiz sizdi «júrekpen oryndaidy» deidi. Sonda júrekpen oryndaý degenimiz ne? Ánshi júrekpenoryndamasa da, ánshi bola bere me?

– Júrekpen oryndamaý degendi túsinbeimin. Men ándi qalai túsinemin, solai oryndaimyn. Myna jerinde osy jurtty jylataiynshy degen oi joq mende. Alaida, qazirgi qazaq estradasynda menen de myqty jaqsy ánshiler bar depoilaimyn.

– Kezinde kóptegen jas qyzdar «Meirambek Bespaev» degen aýrýmen aýyrdy. Qazir de sizdi qyzdar jii mazalai ma?

– Ár nárse óz ýaqytysymen júredi. Bir kezderi meniń ónerimdi baǵalaýshy qyzdar «Meirambek, Meirambek» dese, qazir «Aǵa, aǵa» dep jatady. Mazany jii alatyn qyzdar áli de bar. Sondyqtan telefon nómirin jii aýystyramyn.

– Ázirge bir ǵana qyzyńyz bar. Al bolashaqta neshe balanyń ákesi bolǵandy qalaisyz?

– Múmkindiginshe urpaǵym kóp bolsa eken dep tileimin. Balamyz kóp bolsa, qazaq ta kóp bolady.

– Keibireýler «kópbalaly otbasy bolý úshin – kóp áiel alý kerek» deidi. Siz kóp áiel alýǵa qalai qaraisyz?

– Shama jetse, nege almasqa? Urpaqtyń kóptigi úshin, Alla razylyǵy úshin alýǵa bolady. Al jai maqtan, daqbyrt bolsa, ondai tirlik er jigitke jaraspaidy. Dinimizde, saltymyzda bar nárse ǵoi eki nemese odan da kóp áiel alý. Tek degen jaqsy uǵym bar qazaqta. Tektiden tekti týady. Mysaly, kezinde Qunanbai atamyz Uljan apamyzdy ekinshi áiel etipalmasa, onda dana Abai týylmas edi ǵoi. Adam taǵdyrǵa, ótken ata-babalarymyzdyń isiniń durystyǵyna sený kerek. Kópáiel alýǵa qarsy emespin.