– Bul jańalyqty estigende alǵashyndy senińkiregen joqpyn. Ádette, sóz kúiinde qalyp qoiatyn jobalar kóp bolady. Sonyń biri shyǵar degenmin. Jyldyń sońynda Baiqońyr qalasynda gazdandyrý jumysy bastaldy degende qyzǵanyshpen qaraǵanymyz ras. Degenmen, kún jylyǵan boida bul jumystar Qazaly aýdanynda da bastaldy. Qazir biz turatyn Táýelsizdik kóshesindegi jumystar aiaqtalýǵa jaqyn. Gaz qubyrlaryn qalai salyp, ony kómip jatqanyn, iaǵni sapasyn turǵyndar jiti baqylap turmyz. Qajet bolsa, qol ushynda berip jatyrmyz. Bul el úshin jasalyp jatqan jumys, - deidi Qazaly aýdanynyń turǵyny Symbat Jailaýova.
Negizi oblys ortalyǵynda 2004 jyly Elbasynyń tapsyrmasymen «Qyzylorda qalasynyń jylý-qýat kózderin jáne turǵyn sektoryn ilespe gazǵa kóshirý» jobasy bastaldy. Sol jyldyń ózinde 124 shaqyrymdyq «Aqshabulaq – Qyzylorda» magistraldyq gaz qubyry jáne gaz taratý stantsiiasynyń qurylysy aiaqtalyp, paidalanýǵa berildi. Elektr qýaty 50 Vt jáne jylý qýaty 90 Gkal/saǵat kogeneratsiialyq gazotýrbinalyq elektrstantsiiasynyń qurylysy aiaqtaldy. Osyndai josparly jumystardyń nátijesinde gazdandyrylǵan jeke turǵyn úilerdiń sany 2010 jyldyń basynda 3507 bolsa, qazirgi ýaqytta 594 kópqabatty turǵyn úi, 25 myń jeke sektordaǵy úilerge gazǵa qosylýǵa múmkindik jasaldy.
Ilespe gazdy óndirýdiń negizgi bóligi Qumkól, Aqshabulaq, Arysqum, Qonys toptarynyń ken oryndarynda shoǵyrlanǵan. Gaz qorynyń eń iri kólemi «QazGerMunai» BK JShS — 9,6 mlrd. tekshe metr, «PetroQazaqstan Qumkól Resorsiz» JShS - 9,5 mlrd. tekshe metr, «QýatAmlonMunai» BK JShS - 7,3 mlrd. tekshe metr jinaqtalǵan. Mamandar óndirilgen gazdyń 56,7 paiyzy sol ken oryndarynda aýaǵa jaǵylyp ketetindigin anyqtaǵan. Bul - gaz qoryn tiimsiz paidalanýdyń kórinisi, gaz qorynyń 32,9 paiyzy ken oryndarynyń qajetine jumsalsa, onyń 10,4 paiyzy Qyzylorda qalasyna keletin taýarlyq gazdy quraidy.
Búgingi tańda oblystaǵy eldi mekender turǵyndaryn batystan qubyr arqyly keletin tabiǵi gazben qamtamasyz etý úshin olardy «Beineý-Bozoi-Shymkent» magistraldy gaz qubyryna qosý, iaǵni aimaqty gazdandyrý baǵytyndaǵy jumystar jalǵasyn tabýda.
Jalpy uzyndyǵy 1143 shaqyrym bolatyn «Beineý-Bozoi-Shymkent» magistraldy gaz qubyry Mańǵystaý, Aqtóbe, Qyzylorda jáne Ońtústik Qazaqstan oblystarynyń aýmaǵynan ótedi. Sonyń 846 shaqyrymy Qyzylorda oblysynyń aýmaǵynda. Strategiialyq mańyzdy jobanyń ekinshi kezeńi biylǵy 2015 jyly aiaqtalady dep kútilýde. Jobanyń maqsaty – turǵyndar tyǵyz ornalasqan elimizdiń ońtústik oblystaryn túgel gazdandyrý.
Aita ketetini, Syr óńirindegi barlyq eldi mekenderdiń 85 paiyzy osy «Beineý-Bozoi» gaz magistraliniń boiynda ornalasqandyqtan gazdandyrý máselesi taiaý ýaqytta oń sheshimin tabady deýge negiz bar.
Oblystyq energetika jáne turǵyn úi-kommýnaldyq sharýashylyq basqarmasynyń málimetinshe, 2013 jyly osy maqsatqa oblystyq biýdjetten 569,5 mln. teńge qarajat qaralyp, oǵan 4 tehnikalyq-ekonomikalyq negizdeme jáne 10 joba-smetalyq qujattamalar daiyndalǵan. Olardyń 4 tehnikalyq-ekonomikalyq negizdemesi men 8 joba-smetalyq qujattamaǵa memlekettik saraptamanyń oń qorytyndysy alynǵan.
Endi ár aýdan ortalyǵynda kógildir otyn taratý stansasy paida bolady degen sóz. Osyndai alǵashqy nysannyń qurylysy byltyr jyl sońynda Baiqońyr qalasynda bastalǵan edi. Tóretam kentinen 14 shaqyrym jerde «Baiqońyr» AGRS qurylysynyń irgetasyn qalansa, biyl Aral, Qazaly, Jańaqorǵan jáne Shieli aýdandarynda jalǵasyn tabýda.
Mamandardyń aitýynsha, I kezeńde oblys aýmaǵyna ornatylatyn qalǵan 8 avtomattandyrylǵan gaz taratý stansalarynyń qurylysyn salyp, eldi mekenderdi gazdandyrý jumystaryn respýblikalyq biýdjet esebinen 2015-2017 jyldar aralyǵynda júrgizý josparlanyp otyr. Sondai-aq, aǵymdaǵy jyly Josaly jáne Sekseýil kentterinde salynatyn AGRS-ter qurylysynyń joba-smetalyq qujattamalaryn ázirleý úshin oblystyq biýdjetten 113,9 mln. teńge kóleminde qarjy bólinip, búgingi kúni jobalaý jumystary júrgizilýde.
Jyl sońyna deiin oblystaǵy júzdegen áleýmettik nysan men myńdaǵan úige kógildir otyn beriledi. Eń bastysy, ekologiiaǵa oń áserin tigizedi. Aýdandardaǵy óndirister de gazǵa qosylatyn bolady. Al arzan otyn ónimdilikti kóbeitip, taýardyń baǵasyn da aitarlyqtai arzandatýǵa sep bolmaq. Sondai-aq aimaqtyń investitsiialyq tartymdylyǵyn arttyrady. Gazdyń kelýimen birge jańa zaýyttar ashylsa, jumys oryndary kóbeiedi. Qai jaǵynan da óńir úshin paidasy orasan. Jalpy oblys 2016-2017 jyldarǵa qarai kógildir otynmen tolyq qamtylady.
Aiaýlym Shaimardan
