Qazaqstanda kúndelikti qymbatshylyq halyqtyń basty máselesine ainaldy. Qarjy sarapshysy Aibar Oljaevtyń aitýynsha, búgingi baǵanyń ósýi sońǵy on jyldaǵy qate saiasattyń saldary bolyp otyr, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sarapshynyń pikirinshe, 2014 jyldan beri qymbatshylyqpen kúreste ákimshilik-ámirshildik ádister qoldanylyp keldi. Iaǵni bilik kásipkerlerge baǵany ósirmeýdi buiyryp, jasandy baqylaý ornatty. Biraq naryq jaǵdaiynda bul tásil tiimsiz bolyp, saýdagerler taýar tapshylyǵyn qoldan jasap, óz baǵasymen satýǵa kóshken.
«Osyǵan bailanysty kásipkerler táýekelge daiyndalyp, bolashaqqa senimsizdikpen qarap, taýardy barynsha qymbat satýǵa tyrysty. Sonyń kesirinen baǵa únemi kóterilip otyrdy», – deidi Oljaev.
Ekonomist kommýnaldyq qyzmet tarifteriniń qymbattaýyn 2018 jyldan beri sheshilmei kele jatqan másele dep baǵalaidy. Sol jyly tariften túsken qarjyny injenerlik júielerdi jańartýǵa baǵyttaý josparlanǵanymen, ol qarajat maqsatsyz jumsalyp, bastama toqtap qalǵan. Al eskirgen qubyrlar men qazandyqtar sońǵy jyldary jii isten shyǵa bastady.
«Qazir tarifti ósirmesek, erteń sý da, jaryq ta bolmaidy. Tańdaý eki-aq túrli: ne sý joq, biraq tegin, ne sý bar, biraq sál qymbat», – deidi sarapshy. Onyń aitýynsha, 2026 jylǵa qarai tarifterdiń jalpy ósimi 30%-ǵa jetýi yqtimal.
Oljaev azyq-túlik baǵasynyń kóterilýine eki negizgi faktor áser etip otyrǵanyn atap ótti.
Birinshiden, Qazaqstan ózin tolyqtai azyq-túlikpen qamtamasyz ete almaidy. Jyl saiyn 4 mlrd dollarǵa jýyq ónim shetelden importtalady, onyń teń jartysy Reseiden ákelinedi. Reseidegi infliatsiia men rýbldiń qymbattaýy Qazaqstandaǵy baǵaǵa tikelei yqpal etýde.
Ekinshiden, otandyq fermerler ónimin ishki naryqtan góri shetelge ótkizgendi tiimdi kóredi.
« 12 ai boiy eńbek etip, malyn ósirip, terin tókken shopanǵa «shetelge qymbatqa satpa, ishki naryqqa arzan sat» dep qalai aita alamyz? Sebebi syrtqa qymbatqa ótkizgen áldeqaida paidaly», – deidi sarapshy.
Ne isteý kerek?
Sarapshynyń oiynsha, tarifter boiynsha qymbatshylyqtan qashyp qutylý múmkin emes – keminde 5–6 jyl shydaýǵa týra keledi. Degenmen tariften túsken qarajattyń maqsatty jumsalýyn qatań qadaǵalaý qajet.
Janarmai salasynda naryq tepe-teńdikti ózi retteýi tiis, al taksi men qoǵamdyq kólikterdi arzan elektromobilderge aýystyrý mańyzdy.
Azyq-túlik máselesinde basty jol – óndiristi damytý.
«Qazaqstan tamaqtyń bárin ózinde óndirmeiinshe, qymbatshylyq toqtamaidy», – deidi Oljaev.
