Elimizde «Murager» operatsiiasyna daiyndyq bastalǵany ras pa? Elbasy toparalyq kikiljińder men qaqtyǵystarda kimniń rólin atqaryp keledi? «Dat» gazetiniń osy jáne ózge de saýaldaryna saiasattanýshy Ámirjan Qosanov jaýap beripti.
Sonymen, Ámirjan, Aqorda biligi eldegi adam quqyn shekteýdiń jańa «úlgisin» kórsetti: konstitýtsiialyq zańdarǵa ózgerister engizilip, prezidenttik sailaýǵa túsetin úmitkerlerge qoiylatyn talaptar qataidy. Memlekettik qyzmette keminde bes jyl qyzmet qylmaǵan adamdy budan bylai prezidenttik sailaýdan shekteý halyqty eki áleýmettik topqa bólip, qoǵamdaǵy bilik pen halyqtyń jikke jarylý qaýpin eselei túsedi dep aita alamyz ba?
– Árine, aita alamyz! Eń aldymen, mundai jańa talap barlyq azamatqa el prezidenti bop sailanýǵa birdei ári teń quqyq beretin Konstitýtsiiaǵa «tompaq» keledi! Iá, Ata zańda osy baǵyttaǵy belgili bir shekteýler bar, sonyń ózi bas bilik basyna kezdeisoq adamnyń kelip qalmaýyna birshama kepildik beretin edi ǵoi. Endigi myna áreketteri tipti soraqy boldy. Munyń ózi biliktiń óz ishinde júrip jatqan, bizge ázirshe beimálim, biraq osyndai bastamalar arqyly «men mundalap» qalatyn tereń de tektonikalyq qozǵalystar bop jatqanynyń bir dáleli.
Jalpy, kez kelgen bilik (ol demokratiialyq ne avtoritarlyq bolsyn – báribir) aldaǵy saiasi naýqandarǵa, sonyń ishinde sailaýlarǵa aldyn ala ázirlenýi kerek, ondai qam-qarekettiń esh ábestigi joq. Tizgindi qarsylastaryna jaidan-jai óz qolynan bere salatyn bilik bolmaidy. Bilik úshin kúres – eshqashan toqtamaityn ári tolastamaityn máńgi kúres!
Al báseke bolsa – adamzat damýynyń birden-bir kepili!
Qazaqstan biligi de bul aksiomadan tys qalmaityny túsinikti, onyń ústine 26 jyl ishinde jasalǵan qiianattar men kemshilikter úshin qazirgi kasta jaýap bergisi kelmeidi ǵoi, sondyqtan ne bolsa da óz jaqtastaryn bilik tarmaqtarynyń basyna keltirgisi keledi. Ol tarmaqtar ishinde prezidenttik qyzmettiń orny – bir tóbe.
Biraq sailaýǵa daiyndyq zańdardy odan saiyn qataita túsip, bolashaqta balama bola alar opponentteriniń múmkindikterin odan ári shekteýge tirelmeýi kerek! Kerisinshe, «kele jatqan sailaýǵa deiin eldi tolǵandyryp, óz sheshimin taba almai júrgen qandai máseleler bar, solardy múmkindiginshe sheship tastaiyq, eldiń narazylyǵyn týǵyzbaiyq» degenge saiýy kerek edi. Al bizdiń biliktiń bulaisha aldyn ala jáne adam quqyǵyn belden basyp qamdanýy qoǵamdy jikke bóletin áreket boldy.
– «Bes jyldyq tsenz» deimiz be – bul talap seniń sailaýǵa túsýińe kedergi bolmasa kerek: 1998 jylǵa deiingi on jyldan astam memqyzmettik ótiliń (stajyń) bar. Al endigi jerde úmitker ózin-ózi usyný quqynan aiyrylatyn bolsa, bul talap eshqandai saiasi partiia qatarynda joq sen siiaqty azamattarǵa «saiasi kembaǵyldar» kebin kigizetin túri bar...
– Solai bolaiyn dep tur... Úmitkerlerdi usyný qaqyn tek qana saiasi partiialarǵa berip qoiýy da sol «qoryqqan buryn judyryqtaitynnyń» keri. Qazirgi qubyjyq partiialyq júie tusynda bul talap tek qana bilik usynatyn úmitkerdiń qamyn oilaýdan týyp otyr.
Prezidenttik institýtty partiialandyrýdyń taǵy bir sebebi bolýy múmkin. Árkimniń qoly óz aýzyna jýyq: táýelsiz úmitker erteń ózindik saiasat ustanyp ketip jatsa (ómirde bári de bolýy múmkin ǵoi!), osynaý qatań partiialyq tártip arqyly Aqorda men onyń mańaiyna toptasqan yqpaldy toptar bolashaq prezidentti óz yqpalynan tyrp etkizbeidi. Mundai talap sonymen birge bolashaq prezident «bir partiianyń emes, búkil halyqtyń basshysy» bolýy tiis saiasi shartqa óz kesirin tigizeri haq. Jáne de bul partiialyq tyiym sońǵy kezde birshama qalyptasyp, ásirese Internet pen áleýmettik jeliler arqyly elge tanymal bop qalǵan jeke tulǵalardy aiaqtan shalý ekendigi túsinikti. Olardyń ishinde bilikke syn aityp júrgenderi jeterlik qoi.
– Jalpy, kezekti prezidenttik sailaýǵa áli de úsh jylǵa jýyq ýaqyt baryn eskeretin bolsaq, biliktiń «alystan atqylaǵan» bul shekteýlerin qandai saiasi «muqtajdyqtan» týdy dep aita alamyz?
– Bálkim, sailaý odan da erterek bolyp qalar, kim bilgen?! Biz ózi «merziminen tys, kezeksiz ótetin sailaýlarǵa daǵdylanǵan» el boldyq. Biraq qazir biliktiń ritorikasy men is-áreketine qarasań, sailaýǵa qatysty naqty kúntizbelik jospar joq siiaqty.
Al saiasi sebepterine kelsek...
Ne elbasy taǵy da sailaýǵa túsip, óziniń ornyn taǵy da birneshe jylǵa nyqtap alady. Ol sailaýǵa túsken jaǵdaida, bári de onyń kómekshileriniń stsenariii boiynsha ótýi kerek. «Qazaqstanda elbasyǵa terezesi teń qarsylas adam joq» degen ideologema ornyǵýy tiis qoi! Sóitip, óziniń prezidenttik merzimin taǵy da bir ýaqytqa sozyp alyp, elbasy eshbir alańsyz «Murager» operatsiiasyna asyqpai (ony biologiiadan basqa kim asyqtyra alady?) kirisip, ózinen keiingi bilik júiesiniń jańa formatyn ázirlei bastaýy ábden yqtimal. Bul jany bar dolbar.
Ne bolmasa, jaǵdai kúrt ózgerip, «Murager» operatsiiasy qazirdiń ózinde qolǵa alynyp, taiaý arada sailaý jariialanyp, oǵan sol murager (ne oǵan asa senimdi basqa tulǵa) túsýi múmkin. Endigi prezident sailaýyna Nazarbaev túspei, basqa bireý túsetin bolsa, onda jaǵdai eshbir stsenariige baǵynbai, biz múldem kútpegen oqiǵalar bolýy yqtimal!
Árine, Zańǵa engizilgen jańa tyiymdar Aqordanyń osy sailaýǵa qatysty qupiia josparlaryna biraz septigin tigizýi múmkin. Onyń ústine elde halyqtyń shynaiy qoldaýyna ie, myqty oppozitsiialyq saiasi kúsh te joq: bir partiialar joiyldy, al bireýleri ydyrap ketti.
Biraq qazirgi bizdiń bilikte vizantiialyq sipattar basym bop otyr: klanaralyq qaqtyǵys sailaý qarsańynda óz sharyqtaý shegine jetip, saiasi arenaǵa jańa tulǵalar (azýy alty qarys saiasi oligarhtar nemese olardyń adamdary) shyǵyp, búginde Elbasyna jaǵyp júrgen bir ortalyq ázirlep jatqan saiasi jospardyń byt-shytyn shyǵaryp jiberýi taǵy múmkin!
Menińshe, bilikti ainalsoqtap alǵan top (nemese toptar) jariia saiasi kúshter men tulǵalardan emes, ózderiniń joǵarǵy jaqtaǵy kabinetterine kúle kirip, kúńirene shyǵyp júrgen oligarhtardan qorqady. Zańdyq tyiymdar solarǵa da qarsy baǵyttalǵan bolsa kerek!
– Shirek ǵasyr ýaqyttaǵy jalǵyz adamnyń jeke-dara biligi kelesi prezidentke osyndai shekteýler qoiarlyq tájiribe boldy dep, Aqorda óziniń artyn ózi ashyp otyrǵan joq pa? Seni qaidam, al men úshin bul syrt kóz synshylardyń k...tin ashyp kúlerlik jaǵdai boldy...
– Kelisemin! Mundai masqara qadamdar biliktiń óz eliniń aldyndaǵy ǵana emes, halyqaralyq arenadaǵy bedeline nuqsan keltiretini sózsiz. Biraq, Ereke, memleketimizdiń sol abyroiy týraly qazirde taq úshin talasyp jatqandar oilap jatyr deisiz be? Olardyń qamy – erteńgi bilikke ne ie bolý, ne ie bolatyn toppen ámpai-jámpai bolý. Áitpese, kezinde prezidenttiń ózi aitqandai, olar endi bir-birin sotqa jetelep aparýǵa daiyn, bir-birine qarsy «qyzyqty» kompromat jinap ta úlgergen bolar. Búginde betegeden biik, jýsannan alasa bop júrgen olar bir kúnde-aq minez kórsetpesine kim kepil?
Ázirshe bir nárseni moiyndaý kerek: Elbasy toparalyq kikiljińder men qaqtyǵystarda joǵarǵy arbitrdiń rolin atqaryp keldi. Aitqanyna kóndirip, aidaýyna júrgizdi.
Biraq ýaqyt ótken saiyn jaǵdai ózgerip, bara-bara Elbasy ózi ainalasyna táýeldi bop keledi. Sondyqtan sol tartystardyń jańǵyryqtary kei ýaqytta syrtqa da jetip jatady. Ras, keide teledidardan Elbasy ministrleriniń it terisin basyna keptegenin kóremiz, biraq eshkimdi sol kemshilikteri úshin ornynan qýyp jatqan joq, sondyqtan bári de syrt kózge arnalǵan qoiylym siiaqty seziledi!
Meniń qorqatynym mynaý: erteń, prezident joq kezde, jalǵandy jalpaǵynan basyp júrgen, Qudaidan da qoryqpaityn bul milliarderler qai arbitrdi tyńdaidy? Halyqty tyńdasyn deiin deseń, odan bilikti baiaǵyda-aq tartyp alǵan. Parlamentińniń siqy anaý. Táýelsiz BAQ joqtyń qasy. Qoǵamda «rýhani avtoritet» retinde moiyndalatyn keibir tulǵalar barlyq jerden shettetilgen. Osynyń arty qyp-qyzyl qaqtyǵystyń kókesin kórsete me degen qaýip joq emes.
– Negizi, Nursultan Nazarbaevtyń saiasi intrigalyq talantyna quryq boilamaityn bileýshi ekenin buǵan deiin aityp ta, jazyp ta keldim: Qazaqstanda ǵana emes, búkil postkeńestik elderde bul turǵyda onyń aldyna túse alatyn saiasatker joq ekeni taǵy bir dáleldengen siiaqty...
– Jóni bar oi... Biraq bizdiń biliktiń óz miyna quiyp alǵan jáne de basqarýshy toptarǵa, qoǵamǵa da ornyqtyrǵysy keletin bir mif-ańyzy bar. Ol mynaǵan saiady: «Bar múmkindik biliktiń ǵana qolynda! Prezidenttiń reitingi júz protsentke jaqyn, ol kez kelgen sheshimin ótkize alady. Kóńili qalaǵan adamdy óziniń murageri etip qoia alady. Jáne de qazir prezidenttiń mańaiyna ol erekshe senim artatyn, bolashaqta bilik júiesiniń tórinen sózsiz oryn alatyn tulǵalar toptasqan! Bárin sheshetin naq solar, al osy topqa kirmegenderdiń erteńgi kúni qarań, olardyń qalyptasqan jaǵdaiǵa moiynusynýdan basqa esh amaly joq!».
Al shyntýaityna kelsek, osy syńailas formýlanyń árbir sóilemi – kúmándi. Ony tek Elbasyna óz jumysyn jaqsy jaǵynan kórsetip, jaqqysy keletinder ǵana aitýy múmkin. Áitpese tarihi jaýapkershiligi men ulttyq pozitsiiasy bar kez kelgen tulǵa osy jaittar týraly oilanýy tiis!
– Aitpaqshy, osynyń bári bilik ókilettigin bólisý jónindegi nazarbaevtyq bastamadan bastalǵanyn esińe alshy: bunyń aqyr aiaǵy bilikti bólisýge emes, kerisinshe, ony bekemdeýge alyp keletin qasań jáne álemdik órkeniette qalyptasqan qoǵamdyq damý qatynastarynan tys qiturqy qadam bolyp shyqpai ma?
– Bilik tarmaqtarynyń ókilettikterin bólisip, ózara tepe-teńdigin jasaý týraly Elbasynyń bastamasyn ózim de kezinde qalai qoldap ketkenimdi baiqamai qaldym. Strategiialyq turǵydan alǵanda, durys oi boldy. Biraq arty siyrquiymshaqtalyp ketken siiaqty...
Sol kezde men: «Bul ideia halyq pen memlekettiń bolashaǵyn oilaǵandyqtan týyp otyrǵan joq, klandar ózara bilik organdaryn bólisip alýǵa muqtaj. Prezident te olardyń kóńilin tabýy tiis, sondyqtan da ár klanǵa óz enshisin (birine – prezidenttik taq, ekinshisine – parlament, úshinshisine – úkimet degendei) úlestirip bergisi kelgennen týǵan oi» dep aityp edim. Áńgimeniń báseńdep qalýyna qaraǵanda, sol klandar ózara bir kelisimge kele almai qalǵan siiaqty...
– Bilikti «bólisý» bastamasy alǵash ret Tasmaǵambetovty taidyrý («óz ótinishimen») protsesinen bastalǵanyn taǵy da esińe al: sonda osy jantalastyń barlyǵy múmkin muragerdiń (Tasmaǵambetovten basqa) qamy úshin jasalyp jatqan joq pa?
– Tasmaǵambetov týraly áńgime bólek. Sózsiz, ol talantty menedjer, tanymal qairatker. Sol sebepti ony qoldaýshylar da, ony kóre almaýshylar da, iaǵni onyń saiasi potentsialynan qorqatyndar da barshylyq. Biraq ol da, el aýzynda júrgen basqa da bedeldi, óz elektoraty bar sheneýnikter sekildi, osy júieniń ókili.
Jalpy bul taqyryptyń da ámbebap, iaǵni ýniversaldy sipaty bar: jyldar boiyna osy rejimge aianbai ári adal qyzmet etken belgili (ázirshe belgisiz de!) tulǵalar erteń sailaýǵa túsip jatsa, olar da osy ýaqyt boiyna júrgizilip kele jatqan memlekettik saiasattyń tek qana jaǵymdy tustaryna ǵana ortaqtaspai, halyqtyń narazylyǵyn týǵyzǵan jaqtaryna da qatysty ekenin el aldynda moiyndap, óz jaýapkershilikteri týraly aitýy kerek bolady. «Biliktiń bylyqtaryna esh qatysym joq» dep, ant-sýyn iship, aq bezer de, kók bezer bop jatsa da, olarǵa kim senedi?! Sol sailaýlarda naqty jeńiske jetý úshin, osy bilikke qatysty antirejimdik bolmasa da, eń bolmasa, ishinara syn aityp, «osy jyldar boiyna qalyptasyp qalǵan jaǵdaidy sózsiz ózgertemin» dep sailaýaldy ýáde berýi kerek. «Janr zańdylyqtary» degen bar emes pe?
Álde bizdi baiaǵy, birjaqty, eshkim de sene bermeitin taza «nurly joldyq» úgit-nasihat pen bilik úmitkeriniń 97 protsenti kútip tur ma? Bizdiń jaǵdaida ondai da bolýy ábden múmkin. Biraq osyndai jospardyń lobbisteri bir mańyzdy jaitty eskerýleri tiis. Mundai jaýapsyz kózqaras bolashaq muragerdiń saiasi ári elektoraldy legitimdigi týraly áńgimege jeteleidi: sailaýda formaldy túrde ǵana emes, moraldyq, saiasi jáne kerek deseńiz, psihologiialyq jeńiske jetpei, ondai tulǵa bolashaq bilik júiesiniń turaqtylyǵyn qamtamasyz ete almaidy!
Jalpy alǵanda, murager taqyryby – tym keń ári tereń taqyryp. Onyń birneshe astary bar jáne de ol tek qana «prezidenttiń tańdaýy ǵana bolýy kerek» degenge saia almaidy, onyń aýqymy bólek.
Birinshiden, «ekinshi Nazarbaevty» bizdiń saiasi júie endigi jerde «kótere almaidy».
Kezinde Elbasyna berilgen saiasi preferentsiialar endi qaitalanbasy túsinikti.
– «Bul arada «berilgennen» góri, «tartyp alynǵan» degen tirkes dál keletin siiaqty...
– Qalai bolǵanda da, «bilik tarmaqtarynyń ókilettikterin bólisý» ideiasyn tastaǵan prezidenttiń ózi osy jaitty moiyndap otyr emes pe?! Qaisysynyń asyǵy alshysynan túsedi – bilmedim, biraq bolashaq muragerdiń de múmkinshilikteri men ókilettikteri shekteýli bolatyny túsinikti. Al filosofiialyq turǵydan alǵanda, men qazirde sol taq úshin ishtei jáne syrttai talasyp júrgenderge: «Kelesi prezident – ol saiasi kamikadze! Onyń ornyn alamyz dep asyqpai-aq qoiyńyzdar!» dep aqyl berer edim.
Árine, bizde qalyptasyp, saltanat qurǵan oligarhtyq ekonomika men oligarhtyq saiasat júiesinde prezidenttik mártebe – tynysh ómiriń men qaýipsizdigińniń, qýǵyndalmaýyńnyń birden-bir kepili. Sondyqtan árkimniń sol taqtan dámesi bar! Biraq ainaladaǵy órkenietti elderge qarasań, mundai qoldan jasalǵan kepildikterdiń ǵumyry – kózdi ashyp jumǵansha ǵana, sondyqtan da olardyń quny bes tiyn!
Jáne de «kamikadze» degende, men bul terminniń tek qana saiasi astaryn aityp otyrǵan joqpyn. Máselen, ol bilikke kelgen soń, 26 jyl boiyna qaraýsyz qalǵan Avgii atqorasyn kir-qoqystan tazalaýy kerek! Jáne de ýaqyt kele, oǵan kim kináli ekenin de aitýy tiis.
«Kamikadzeniń» o bastaǵy uǵymy taǵy bar: bas bilikten aiyrylǵan yqpaldy toptar bárine de, sonyń ishinde ondai adamnyń kózin qurtýǵa deiin barýy múmkin! Ala qoidy bóle qyryqqan olardan bárin kútýge bolady! Ol toptardyń el ishine lań salyp, psevdodemokratiialyq urandardy jamylyp, eldiń astań-kesteńin shyǵarýǵa barlyq qarjylyq, uiymdastyrýshylyq múmkindikteri bar!
Sol sebepti biz bilik tarmaqtarynyń ókilettigin bólisý ideiasyn odan ári damytyp, naqtylai túsip, shyn mánindegi tepe-teńdigine qol jetkizip alyp, sodan keiin ǵana prezidenttik, parlamenttik sailaýlar ótkizýimiz kerek dep oilaimyn. Sonda kóptegen úmitkerler prezidenttik emes, premerlik nemese depýtattyq mandatqa umtylar edi! Onyń ózi bolashaq murager týraly taqyryptyń maltasyn ezýdi jaqsy kóretinderdi sabasyna túsirip, shekten tys ajiotajdy toqtatar edi.
Ekinshiden, Nazarbaev usynǵan kez kelgen muragerdi halyq yń-shyńsyz, esh qarsylyqsyz, taǵy da 97 protsentpen qabyldai salady degenge men senbeimin. Basynan syryq, malynan quryq ketpegen jurt qazir yzaly ári narazy. Iaǵni, ol tulǵanyń elektoraldy potentsialy myqty, dosy da, dushpany da, ydyrap júrse de, sailaý kezinde birige alatyn, ortaq úmitker usyna alatyn (ondai kezeńderdi bastan ótkizdik emes pe?!) oppozitsiialyq kúshter de moiyndaityndai qaýqary bolýy tiis.
Harizma degen taǵy bar. Áitpese «zań ózgertýshilerdiń» adýyny men arynyna qarasań, olar 5 jyl sheneýnik bolǵan kez kelgen adam prezident bola alady dep oilaityn siiaqty. Oǵan bul beibereket bastamashyldar erteń «Tek «Nur Otan» múshesi nemese Elbasynyń týysy ǵana prezident bola alady» degen baptardy qosyp jiberýi de ǵajap emes qoi!
Úshinshiden, geosaiasi faktorlar taǵy bar. Qazaqstan siiaqty toqsan joldyń torabynda, ǵalamdyq jel ótinde turǵan, Batys, Shyǵys, Resei arasynda ózindik ornyn oiyp alǵan memlekettiń kelesi basshysy kim bolady degen saýal halyqaralyq qaýymdastyqty, jetekshi elderdi, kórshi-qońymyzdy alańdatary sózsiz. Solarmen de teń adamdai sóilese alatyn tulǵa bolýy shart! Osy oraida Elbasynyń ózi óz muragerine syrtqy kepildikter týraly oilanyp, sheship te qoiǵan shyǵar. Ony men bizdiń proreseishil ári proqytaishyl syrtqy jáne ishki saiasatymyzǵa qarap aityp otyrmyn.
– Jalpy, sońǵy bir jyldyń ishinde «100 qadam» dedi, «bilikti bólisý» dedi, «rýhani jańǵyrý» dedi – qoishy áiteýir, birinen soń biri bastamalar balalap jatyr. Biliktiń 20 jyldyq synshysy retinde osy jantalastyń barlyǵyn sen qandai saiasi qubylystarmen túsindirer ediń?
– Menińshe, taýsylmaityn dabyrashyldyq pen uranshyldyq – uzaq jyldar boiyna aýysý, almasý degendi bilmeitin kez kelgen bilikke tán simptomdar! Eger de bilik júieli túrde ári ashyq sailaýda aýysyp tursa, ondai dúdámal ýádeler men kúmándi bastamalardan aýlaq bolar edi ǵoi. «Sýdyń da suraýy bar» demekshi, erteń kez kelgen qarsylasy sailaý aldyndaǵy tikelei efirdegi teledebatta «Seniń «pálenshe qadam» degen baǵdarlamań ne boldy? Nemese «jańǵyrýyń qansha protsentke jetti»?» dep, jerden alyp, jerge salar edi. Bizde bolsa, urandar aityla beredi, onyń oryndalýy týraly surap jatqan áje de joq, qoja da joq...
Bul áńgimeniń bári bir asa mańyzdy saýalǵa kelip tireledi. Qazir biliktiń óz ishinde ǵana emes, qoǵamnyń ózinde buryn-sońdy bolmaǵan, sebepteri túsiniksiz, saldary múldem belgisiz protsester júrip jatyr...
– Aqordanyń qojaiyny tóseginen qai aiaǵymen tursa, sol kúni elde sondai saiasat bolady degen jazylmaǵan qaǵida baryn da umytpaiyq...
– Iá, ony biliktiń óz ishindegiler de aityp júr dep estimin... 26 jyl ishindegi biliktiń sózi men isiniń alshaqtyǵyn, onyń óz halqymen sanaspai, tek qana oligarhtarmen sanasýynyń, solardyń merkantildi múddeleriniń jeteginde ketýiniń moraldyq, imidjdik, ideologiialyq jemisin kórip otyrmyz. «Halyq bizdi 97 protsent qoldaidy» degen sózine biliktiń ózi de senedi dep oilamaimyn! Ol – ózin de, bizdi de, syrtqy qaýymdastyqty da aldaý!
Halyq biliktiń aqsaqty – tyńdai, ótirikti – shyndai etken kúndelikti nasihatynan ábden sharshaǵan, al bilik «osy halyq kúnniń bir kúninde bizdi tóńkerip ketpei me?» degen oimen basy qatyp júr (aitpaqshy, zańǵa engizilip jatqan sailaýaldylyq shekteýler – sonyń aiǵaǵy!). Al bir-birine senbeitinder arasyndaǵy qarym-qatynas erte me, kesh pe, daǵdarysqa ushyrap, ol eki jaq at quiryǵyn kesisip, aiyrylysary haq! Sonda ne bolmaq?
Halyq ondai biliksiz óz kúnin ózi kóre alady, al bilik óz halqynsyz qaida barady? Álde bári de shetelge aýyp, aldyn ala ázirlep qoiǵan villalary men penthaýzdaryna jaiǵasyp alyp, jemqorlyqpen, urlyq-qarlyqpen jiǵan-tergen aqshasyna rahat ómir keshe bastai ma?
Iá, bizde búginde biliktiń ishinde jáne onyń ainalasynda strategiialyq jáne taktikalyq saiasi sheshimderdi daiyndaýǵa, qabyldaýǵa quziretti bir toptar bar («bólip al da, bilei ber»). Olarda búginde biraz múmkindikter bar. Zańdyq, praktikalyq, saiasi, ekonomikalyq mehanizmder olardyń qoldaryna shoǵyrlanǵan.
Endi osynyń bárin olar ne úshin jáne qalai paidalanady? Bir nemese birneshe, ózara kelisimge qol qoiǵan klannyń múddesin qorǵashtap, zańdardy odan saiyn qataita bere me?
Sóitip, Elbasynyń mártebesin odan saiyn bekitýge nemese ol usynǵan muragerdi qalai bolsa da taqqa otyrǵyzý úshin bar jaǵdai jasap, ózderine saiasi dividendter alý úshin jany men aryn sata ma?!
Óz basym bul suraqqa jaýap taba almai júrmin...
– Tappaisyń, Ámirjan! Sebebi olarda ar qalmaǵan, al bilikten de tátti jandaryn sata almaidy: sony saqtaý jolynda qoǵamdy ábden qaljyratyp tynady. Al suhbatyńa rahmet!
Áńgimelesken, Ermurat BAPI
Derekkóz: "DAT" gazeti
