AQSh prezidenti Donald Tramp Reseidiń Ýkrainaǵa qarsy soǵysyn beibit jolmen sheshý jumystary bastalyp ketkenin málimdedi. Ol bul týraly 23 qańtarda, beisenbide Davostaǵy Dúniejúzilik ekonomikalyq forýmyna beinebailanys arqyly shyǵyp, sóilegen sózinde aitty. Sonymen qatar Tramp "Reseidi Ýkrainaǵa qarsy soǵysta senimdi etip otyrǵan munaidyń qazirgi joǵary baǵasy" degen pikir bildirdi. Sondyqtan ol forýmǵa qatysýshy arab elderin áskeri is-qimyldardy tezirek aiaqtaý úshin munai baǵasyn tómendetýge shaqyrdy, dep jazady Dalanews.kz.
"Saýd Arabiiasy men OPEK-ten munai baǵasyn tómendetýdi suraimyn. Baǵany túsirý kerek! Eger baǵa tómendese, Resei men Ýkrainanyń soǵysy aiaqtaldy dei berińizder", - dep CNN AQSh prezidenti sózin keltiredi.
Qazirgi ýaqytta munaidyń bir barreli shamamen 80 dollardy quraidy. Tramptyń osy málimdemesinen keiin ol bir dollarǵa jýyq qunyn taǵy joǵaltty. Qazirgi ýaqytta álemdik birjada Brent markaly munaidyń bir barreli 78, 05 dollardan saýdalanýda. Al eki kún burynǵy AQSh prezidenti málimdemesinen keiin bul rettegi baǵa 80-nen 79 dollarǵa túsken edi.
Pýtinmen kezdesý jaily
Sonymen qatar Tramp jaqyn arada Ýkrainadaǵy soǵysty aiaqtaý úshin Resei prezidenti Vladimir Pýtinmen kezdeskisi keletinin aitty.
"Men bul soǵysty toqtatý úshin prezident Pýtinmen tezirek kezdeskim keledi. Bul ekonomika nemese basqa jaǵdai da turǵysynan emes. Bul milliondaǵan adamdardyń ómiri ysyrap bolý turǵysynan mańyzdy", - dep túsindirdi ol.
Trampqa "kelesi jylǵy sammitte taǵy osylai sóz alǵan kezinde Resei men Ýkraina beibit kelisimge kelip úlgeredi dep oilaisyz ba" degen suraq qoiyldy.
"Bul týraly Reseiden suraǵanyńyz jón, Ýkraina mámile jasaýǵa daiyn", - dep jaýap berdi AQSh prezidenti.
Ol Kiev pen Máskeýdiń yqtimal kelissózderi týraly egjei-tegjeili basqa eshteńe aitpady.
AQSh prezidenti Qytai ózine Reseidiń Ýkrainaǵa qarsy soǵysyn toqtatýǵa kómektesedi dep úmittenetinin jetkizdi. Ol Pekin men Vashington arasyndaǵy qarym-qatynas "óte jaqsy" ekenin aitty.
"Qytaidyń Reseige soǵysty dereý aiaqtaý úshin yqpal etýge kúshi jetkilikti. Biz muny Qytaimen birge jasaimyz", - dedi Tramp.
Amerika ekonomikasyna jasalatyn investitsiialar
Sonymen qatar óz sózinde Tramp Amerika ekonomikasyna iri sheteldik investitsiialar quiylǵaly jatqanyn aitty.
"Meniń bul rettegi messedjim ap-anyq: kelińizder, óz taýarlaryńyzdy Amerikada óndirińizder. Áitpese, importtalatyn ónimderge bajdar engiziledi. AQSh - jumys oryndaryn qurý jáne jańa zaýyt-fabrikalar salý úshin eń qolaily oryn. Halyqaralyq kompaniialarǵa salynatyn korporativtik salyqty 15%-ǵa túsiremiz", - dedi ol.
Tramp Saýd Arabiiasy AQSh-qa 600 milliard dollar investitsiia salýǵa ázir ekenin jetkizdi. Biraq, Amerika prezidentiniń pikirinshe, bul sandy trillionǵa deiin dóńgelekteý kerek, óitkeni sol kezde AQSh Saýd Arabiiasyna "óte meiirimdi" bolady.
Aita ketsek, eki kún buryn Tramp 1 aqpannan bastap barlyq qytai taýarlaryna 10 paiyzdyq baj salyǵyn engizýdi qarastyryp jatqanyn málimdegen bolatyn. Sol sekildi Meksika men Kanada importtaryna 25 paiyzdyq baj salyǵyn engizý jaiy da eskertilgen.
Zelenskii Trampty qoldady
Bul málimdemelerden keiin ile-shala Ýkraina prezidenti Zelenskii Telegram arnasynda Trampty qoldap, jazba jariialady.
"Energetikalyq resýrstar, sonyń ishinde munaiǵa qatysty shekteýdiń kómegimen kelissózder ústel basyna otyrǵyzý úshin Reseige jasalmaq qysym "beibitshilikke, shynaiy qaýipsizdikke aparatyn mańyzdy joldyń biri", delingen jazbada.
Resei pozitsiiasy
Al bir kún burynǵy Reseige tikelei qarata aitqan Donald Tramptyń sózine Máskeýdiń qysqasha jaýaby bylai bolyp edi: "Sanktsiialar jaily eskertýlerge keletin bolsaq, bul arada qandai da bir jańalyq joq, ol burynnan bul ádisterdi unatady, Resei teń quqyqty jáne ózara qurmetke negizdelgen dialogqa daiyn".
Negizi, Vladimir Pýtin jeltoqsan aiynda Batystyń Reseidi strategiialyq turǵyda tuqyrtý, sonyń ishinde ekonomikasyna qatysty jospary sátsizdikke ushyraǵanyn málimdegen. Sanktsiialardy joiý - Resei prezidentiniń maýsym aiynda atysty toqtatý jáne kelissózderdi bastaý úshin aitqan sharttarynyń biri. Sondai-aq, sol kezde Pýtin Tramppen sóilesýge daiyn ekenin málimdegen. Kievpen kelissózderge keletin bolsaq, Máskeý qaýipsizdik kepildigi berilse ǵana buǵan baratynyn aitqan.
