Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń Kreativti indýstriialardy damytý qorynyń keńsesine barýy otandyq kreativti sektordyń institýtsionaldyq turǵydan qalyptasýyndaǵy mańyzdy kezeń boldy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qurylǵan Qor salaǵa júieli qoldaý kórsetetin negizgi ortalyqqa ainalýǵa tiis. Munda talanttardy qoldaý, infraqurylym qalyptastyrý, investitsiia tartý, kreativti ónimdi ilgeriletý jáne eksportqa shyǵarý baǵyttary birtutas júiege biriktiriledi.
Qordyń jańa keńistigi ideiadan bastap óndiris pen ónimdi naryqta ilgeriletýge deiingi tolyq tsikldi qamtityn shoýrým formatynda tanystyryldy. Prezidentke zergerlik jáne aǵash óńdeý sheberhanalary, mýzykalyq keńistikter, kilem óneri zaly, sýretshiler zaly jáne fashion-aimaq syndy taqyryptyq alańdar kórsetildi.
Erekshe nazar aýdartqan nysandardyń biri – Yurt Capsule immersivti keńistigi boldy. Munda kiiz úidiń dástúrli pishini tsifrlyq óner, mýltimediialyq kontent jáne mádeni baiandaý arqyly zamanaýi tehnologiialyq sipatta jańasha usynylǵan. Qordyń mańyzy, óńirlik habtardy damytý, eldiń halyqaralyq arenadaǵy beinesin qalyptastyrý jáne kreativti ekonomikanyń áleýeti týraly QR Premer-ministriniń orynbasary – Mádeniet jáne aqparat ministri Aida Balaeva aityp berdi.
– Prezident Qasym-Jomart Toqaev Kreativti indýstriialardy damytý qorynyń keńsesine bardy. Memleket basshysynyń bul salaǵa erekshe nazar aýdarýy neni bildiredi?
– Memleket basshysynyń bul sapary airyqsha mánge ie. Bul kreativti indýstriialardyń endi mádeniet salasynyń qosymsha baǵyty retinde emes, ekonomikalyq jáne qoǵamdyq damýdyń tolyqqandy ári keleshegi zor salasy retinde qarastyrylyp otyrǵanyn kórsetedi.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev adam kapitalyn jan-jaqty ashýǵa, bastamashyl jastardy qoldaýǵa, kásipkerlikti damytýǵa jáne ósimniń jańa kózderin qalyptastyrýǵa turaqty túrde basa nazar aýdaryp keledi. Kreativti ekonomika dál osy mindetterdiń toǵysqan tusynda tur. Ol jańa jumys oryndaryn ashýǵa, tsifrlyq kontentti damytýǵa, tyń ónimder jasaýǵa, eldiń týristik tartymdylyǵyn arttyrýǵa jáne ulttyq biregeilikti qazirgi zaman tilimen tanytýǵa múmkindik beredi.
Osy baǵytqa jetekshilik etetin vedomstvo retinde biz úshin salanyń naqty institýtsionaldyq mártebege ie bolǵany óte mańyzdy. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen Qordyń qurylýy jekelegen qoldaý sharalarynan júieli jumysqa kóshýdi bildiredi. Endigi mindet – Prezident erekshe nazar aýdaryp otyrǵan osy salada kreativti mamandar, óńirler, investorlar jáne syrtqy naryqtar úshin naqty ári tiimdi qoldaý tetikterin qalyptastyrý.
– Demek, Qor kreativti ekonomikany qoldaityn negizgi institýtqa ainalýy tiis degen sóz. Bul rette ol eń aldymen qandai mindetterdi sheshýi kerek?
– Qordyń basty mindeti – saladaǵy bytyrańqylyqty eńserý. Búginde Qazaqstanda myqty avtorlar, dizainerler, mýzykanttar, qolóner sheberleri, kino, animatsiia, sán, tsifrlyq óner jáne basqa da baǵyttardyń ókilderi bar. Alaida olardyń kópshiligi bir-birinen oqshaý damyp keledi. Kreativti mamandardyń turaqty infraqurylymǵa, kásibi saraptamaǵa, investitsiiaǵa jáne ónimdi ilgeriletý arnalaryna qol jetkizý múmkindigi áli de shekteýli.
Qor ákimshilik qurylym emes, salanyń júieli operatory bolýy kerek. Onyń negizgi róli – talantty, óndiristi, ilgeriletýdi, naryqty jáne syrtqy múmkindikterdi ózara bailanystyrý. Basqasha aitqanda, kreativti maman óz ideiasymen qaida júgine alatynyn, qandai qoldaý ala alatynyn, ónimin qalai rásimdep, aýditoriiasyn qalai tabatynyn jáne jergilikti naryq sheńberinen qalai shyǵa alatynyn naqty túsinýi tiis.
Bul jumystyń Prezident Qasym-Jomart Toqaevtyń tapsyrmalary aiasynda júzege asyrylatyny mańyzdy. Memleket basshysy jańa ekonomikalyq múmkindikter qalyptastyrýǵa erekshe mán berip keledi. Osy turǵydan alǵanda, kreativti sektor sondai perspektivaly baǵyttardyń birine ainala alady. Qor shyǵarmashylyq áleýetti turaqty ekonomikalyq qundylyqqa ainaldyrýǵa yqpal etýi qajet.
– Qazaqstannyń kreativti ekonomikasynda 48 myńǵa jýyq kásipkerlik sýbektisi jumys isteidi. Jalpy bul salada 160 myń adam eńbek etedi eken. Bul kórsetkishter neni ańǵartady?
– Bul derekter Qazaqstanda kreativti ekonomikanyń aitarlyqtai áleýmettik ári ekonomikalyq negizi qalyptasqanyn kórsetedi. 48 myńǵa jýyq kásipkerlik sýbektisi men osy salada jumyspen qamtylǵan 160 myń adam – bul jekelegen bastamalar ǵana emes, túrli mamandyqtardy, biznes-modelderdi jáne óz múmkindigin iske asyrýdyń san alýan joldaryn biriktiretin tutas sektor.
Bul kórsetkishterdiń artynda ideia, bilim, tehnologiia jáne mádeni kod arqyly qosymsha qun qalyptastyryp júrgen naqty adamdar tur. Olar – dizainerler, prodiýserler, sáýletshiler, sýretshiler, mýzykanttar, tsifrlyq kontent ázirleýshiler, sán, media, kino, animatsiia jáne halyqtyq qolóner ókilderi. Olardyń qyzmeti búginde jumyspen qamtýǵa, kásipkerliktiń damýyna, qalalyq ortaǵa, týrizmge jáne eldiń halyqaralyq imidjine tikelei yqpal etip otyr.
Qazaqstannyń bul saladaǵy saiasaty osy áleýettiń stihiialy kúide qalyp qoimaýyna baǵyttalǵan. Biz úshin jobalardyń sapasyn arttyrýǵa, olardyń aýqymyn keńeitýge jáne syrtqy naryqtarǵa ilgeriletýge jaǵdai jasaý mańyzdy. Sondyqtan Qor tek qalyptasqan oiynshylarmen ǵana emes, indýstriiaǵa endi qadam basyp jatqan jas kreativti mamandarmen de jumys isteýi tiis.
– Qordyń jańa keńsesi tolyq tsikldi shoýrým retinde tanystyryldy. Mundai model sala úshin nege mańyzdy?
– Kreativti ekonomika tek shabyt pen ideiaǵa ǵana súienip dami almaidy. Kez kelgen myqty ideia naqty qundylyqqa ainalýy úshin birneshe kezeńnen ótýi qajet. Ony ázirleý, óndirý, kórkem ári sapaly usyný, naryqqa shyǵarý, ilgeriletý jáne tutynýshyǵa jetkizý mańyzdy. Shyǵarmashylyqtyń ekonomikalyq ónimge ainalatyn tusy da – osy.
Qordyń jańa keńsesi osy tolyq tsikldiń qalai jumys isteitinin kórneki ári praktikalyq turǵydan kórsetedi. Bul jai ǵana tanystyrylymǵa arnalǵan keńistik emes, zamanaýi kreativti ekojúieniń qandai bolýy kerektigin aiqyndaityn naqty úlgi. Zergerlik jáne aǵash óńdeý sheberhanalary, mýzykalyq keńistikter, kilem óneri zaly, sýretshiler zaly, fashion-aimaq – munyń bári kreativti indýstriialardyń aýqymy keń, mazmuny bai ári naqty ekonomikalyq áleýeti bar sala ekenin kórsetedi.
Qazaqstan úshin kreativti ónimmen jumys isteýdiń jańa mádenietin qalyptastyrý óte mańyzdy. Óitkeni jaqsy joba jasaý jetkiliksiz. Ony durys usyna bilý, naryq talabyna beiimdeý, kásibi deńgeide ilgeriletý jáne tutynýshyǵa deiin jetkizý qajet. Dál osy baǵytta Qor saladaǵy eń ózekti olqylyqtardyń birin tolyqtyra alady. Bizde talant ta, ideia da bar. Endigi mindet – sol áleýetti júieli túrde qoldap, ony básekege qabiletti ónimge jáne turaqty tabys kózine ainaldyrý.
– Qor barlyq oblys ortalyqtaryndaǵy óńirlik habtardyń jumysyn úilestiretin bolady. Bul óńirler úshin qandai jańa múmkindikter ashady?
– Óńirlik habtardyń strategiialyq mańyzy zor. Óitkeni Qazaqstannyń kreativti áleýeti tek Astana men Almaty qalalarymen shektelmeidi. Ár óńirdiń ózine tán mádeni kody, qolóner dástúri, jas avtorlary, jergilikti brendteri men zamanaýi bastamalary bar. Eń bastysy – sol ideialardyń kásibi ortaǵa shyǵýyna jáne ári qarai damýyna naqty múmkindik berý.
Búginde Qazaqstannyń memlekettik saiasatyndaǵy mańyzdy mindetterdiń biri – ósý quraldaryna barynsha teń qoljetimdilikti qamtamasyz etý. Óńirlik hab jai ǵana is-shara ótkizetin alań emes, quzyret ortalyǵyna ainalýy tiis. Mundai ortalyqtarda kreativti mamandar kásibi keńes alyp, jobalaryn damytyp, seriktester taba alady, komanda quryp, ulttyq qoldaý júiesine qosylady.
Bul rette Qordyń úilestirýshi róli erekshe mańyzdy. Eger ár óńir óz betinshe, bólek damityn bolsa, onyń áseri shekteýli bolady. Al, habtar biryńǵai ádisteme, ortaq baǵdarlamalar, saraptamalyq qoldaý jáne ilgeriletý júiesi arqyly ózara bailanyssa, el boiynsha kreativti damýdyń tutas jelisi qalyptasady.
Bul jergilikti jerlerdegi jastardy qoldap qana qoimai, óńirlerde ekonomikalyq belsendiliktiń jańa núktelerin qalyptastyrýǵa múmkindik beredi.
– Qazaqstan mádeniet, týrizm jáne kreativti ónimder arqyly eldiń halyqaralyq tanymaldyǵyn arttyryp keledi. Bul turǵyda qai baǵyttardyń múmkindigi mol?
– Eń aldymen, ulttyq bolmysty álemge zamanaýi, tartymdy ári túsinikti tilde tanyta alatyn baǵyttardyń áleýeti joǵary. Bul qatarǵa kino, mýzyka, animatsiia, dizain, sán indýstriiasy, tsifrlyq óner, zergerlik is, kilem toqý, qolóner jáne mádeni týrizm jatady.
Eldiń halyqaralyq beinesi tek ádemi belgi, utymdy uran nemese týristik jarnama arqyly qalyptaspaidy. Ony álemge usynylatyn sapaly ónim, tyń tájiribe, mazmundy oqiǵa jáne tereń maǵyna qalyptastyrady. Sondyqtan Yurt Capsule siiaqty jobalardyń máni erekshe. Mundai bastamalar Qazaqstannyń dástúrli murasy ótkennen qalǵan jádiger ǵana emes, búgingi zamanmen úndesip, jańa tehnologiialyq sheshimderge arqaý bola alatyn jandy qundylyq ekenin kórsetedi.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń týristik áleýetin ashýǵa, eldi mádeniet, ulttyq mura jáne zamanaýi indýstriialar arqyly tanytýǵa turaqty túrde basymdyq berip keledi. Bul kreativti sektordy ulttyq básekege qabilettiliktiń mańyzdy quramdas bóligi retinde qarastyratyn memlekettik saiasatpen tolyq úndesedi.
Bizdiń mindetimiz – ulttyq mádeni kodty, joǵary sapany, zamanaýi pishindi jáne eksporttyq áleýetti ushtastyratyn jobalardy qoldaý. Osyndai ónimder Qazaqstanǵa degen qyzyǵýshylyqty arttyryp, otandyq avtorlardyń halyqaralyq naryqqa shyǵýyna jol ashady jáne elimizdiń álem aldyndaǵy ornyqty, zamanaýi ári tartymdy beinesin qalyptastyrady.
