Donald Tramp Ýashingtonǵa qaita oralǵan bette jahandyq ekonomikada jańa daǵdarys dáýirin bastaityn qadamdarǵa kiristi, dep jazdy Financial Times.
Dalanews.kz osy saraptamany qazaqshaǵa aýdaryp, oqyrman nazaryna usynyp otyr.
Aq úi basshysy aldaǵy aidan bastap Kanada men Meksikadan keletin importqa 25 paiyzdyq tarif engizetinin málimdep úlgerdi. Tramp bul iske shyndap kiriser bolsa, atalǵan elderdiń ulttyq valiýtalary álsirep, AQSh-tyń aktsiialar naryǵyndaǵy fiýchersteriniń tómendeýine túrtki bolady.
Tramp sonymen birge Qytaiǵa da qatań shart qoiyp, eger Beijiń TikTok qosymshasynyń kem degende 50 paiyz úlesin amerikalyq kompaniiaǵa satýdy maquldamasa, qytailyq taýarlarǵa 100 paiyzdyq tarif engizýge daiyn ekenin málimdedi.
Eýropalyq Odaqqa da ýltimatým jasap, eger Eýropa amerikalyq munaidy kóbirek satyp almasa, Batys elderinen keletin ónimderge jańa baj salyǵy salynatynyn eskertti. Munyń bári Tramptyń negizgi saýda seriktesterimen "joǵary táýekeldi" kelissózder júrgizip, AQSh múddesin qatań túrde tańýǵa daiyn ekenin taǵy bir dáleldegendei boldy. Bul áreketter onyń ulyqtaý rásiminde aitqan "AQSh-tyń quldyraý dáýirin aiaqtap, jańa "altyn ǵasyrdy" bastaimyz" degen uranyna da sai keledi.
78 jastaǵy Tramp prezident qyzmetine kirise salysymen Djo Baiden ákimshiliginiń birqatar bastamasyn túbegeili joqqa shyǵarýǵa kiristi.
Baidenniń násildik ádilettilikti ilgeriletý, Batys jaǵalaýdaǵy keibir izrailshil ekstremistik toptardy sanktsiialaý, Medicaid júiesin nyǵaitý, daýys berý quqyǵyn keńeitý sekildi túrli salany qamtityn ondaǵan jarlyǵynyń kúshin joidy.
Sonymen qatar AQSh-ty Parijdiń klimat jónindegi kelisiminen ekinshi qaitara shyǵaryp, kómirsýtekti otyn óndirisin arttyrýǵa bel býdy. Zańsyz immigranttardy elden shyǵarý naýqanyn bastady jáne sailaý nátijesin qaita qaraýdy talap etip, 2021 jyly 6 qańtarda Kapitoliidi basyp alýǵa qatysqandardy keshirýge ýáde etti. Eń qyzyǵy, Tramptyń ózi – AQSh tarihynda qylmystyq jaza alǵan alǵashqy prezident atanǵan, eki ret qastandyqtan aman qalyp, sailaýda jeńgen tulǵa. Endi ol osy mártebesin paidalanyp, «halyqshyl jáne ultshyl» platformaǵa arqa súiep, Baiden ákimshiliginiń «progressivti» kún tártibin keri qaitarýǵa kiriskeli otyr.
Saýda máselesindegi Tramptyń "batyl" málimdemeleri kún ótken saiyn údei túsýde. Ulyqtaý rásiminde sóilegen sózinde ol tarifterdi halyqaralyq ekonomikalyq diplomatiianyń basty quraly retinde kóretinin jáne sol arqyly AQSh qazynasyn toltyrmaq nietin jasyrmady.
"Óz azamattarymyzdy salyqpen aýyrtpalyqqa salǵansha, basqa elderge tarif engizip, sol arqyly óz halqymyzdy baiytqanymyz jón", – dedi ol.
Osyǵan orai, Tramp naýqan kezinde aitqan "barlyq importqa ámbebap tarif salý" týraly jospary da áli ózekti ekenin jetkizdi. Ony qoldaýǵa Aq úidegi negizgi keńesshileri – apparat basshysy Siýzi Ýails, saiasat jónindegi jetekshi maman Stiven Miller jáne saýda men óndiris boiynsha joǵarǵy keńesshi Piter Navarro atsalysyp otyr.
Ishki saiasatta da Tramp qatań baǵyt ustaitynyn anyq baiqatty: budan bylai AQSh-Meksika shekarasynda ulttyq deńgeidegi tótenshe jaǵdai jariialap, elge zańsyz kelgen immigranttardyń balalaryna azamattyq berý isin toqtatýǵa talpynys jasaityn bolady.
Buǵan qosa, Meksikadaǵy esirtki kartelderin «sheteldik terroristik uiymdar» dep atap, olarǵa qarsy arnaiy jasaq jiberý múmkindigin de joqqa shyǵarmady. Árine, bul sheshimder AQSh Konstitýtsiiasynyń 14-túzetýine qaishy dep sanalatyndyqtan, sotta daý týǵyzýy yqtimal.
Biraq Tramp munymen toqtap qalmai, Pentagonǵa Meksikamen shekaraǵa ásker jumyldyrýdy tapsyrdy jáne AQSh-tyń Panama kanalyn qaita baqylaýǵa alýy múmkin ekenin málimdedi.
Sonymen birge ol "dúniejúzinde buryn-sońdy bolmaǵan eń qýatty armiiany quramyn" dedi de, bir mezette Ýkraina men Taiaý Shyǵystaǵy soǵystardy toqtatyp, ózin "beibitshilik ornatýshy" prezident retinde tanytýǵa ýáde etti.
Osy sharalardyń bári Tramp ákimshiliginiń AQSh-ty jańa jolǵa salýǵa degen umtylysyn bildiredi, biraq onyń naqty nátijesi aldaǵy ýaqyttyń enshisinde.
