دونالد ترامپ ۋاشينگتونعا قايتا ورالعان بەتتە جاھاندىق ەكونوميكادا جاڭا داعدارىس دەۋٸرٸن باستايتىن قادامدارعا كٸرٸستٸ, دەپ جازدى Financial Times.
Dalanews.kz وسى ساراپتامانى قازاقشاعا اۋدارىپ, وقىرمان نازارىنا ۇسىنىپ وتىر.
اق ٷي باسشىسى الداعى ايدان باستاپ كانادا مەن مەكسيكادان كەلەتٸن يمپورتقا 25 پايىزدىق تاريف ەنگٸزەتٸنٸن مەلٸمدەپ ٷلگەردٸ. ترامپ بۇل ٸسكە شىنداپ كٸرٸسەر بولسا, اتالعان ەلدەردٸڭ ۇلتتىق ۆاليۋتالارى ەلسٸرەپ, اقش-تىڭ اكتسييالار نارىعىنداعى فيۋچەرستەرٸنٸڭ تٶمەندەۋٸنە تٷرتكٸ بولادى.
ترامپ سونىمەن بٸرگە قىتايعا دا قاتاڭ شارت قويىپ, ەگەر بەيجٸڭ TikTok قوسىمشاسىنىڭ كەم دەگەندە 50 پايىز ٷلەسٸن امەريكالىق كومپانيياعا ساتۋدى ماقۇلداماسا, قىتايلىق تاۋارلارعا 100 پايىزدىق تاريف ەنگٸزۋگە دايىن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
ەۋروپالىق وداققا دا ۋلتيماتۋم جاساپ, ەگەر ەۋروپا امەريكالىق مۇنايدى كٶبٸرەك ساتىپ الماسا, باتىس ەلدەرٸنەن كەلەتٸن ٶنٸمدەرگە جاڭا باج سالىعى سالىناتىنىن ەسكەرتتٸ. مۇنىڭ بەرٸ ترامپتىڭ نەگٸزگٸ ساۋدا سەرٸكتەستەرٸمەن "جوعارى تەۋەكەلدٸ" كەلٸسسٶزدەر جٷرگٸزٸپ, اقش مٷددەسٸن قاتاڭ تٷردە تاڭۋعا دايىن ەكەنٸن تاعى بٸر دەلەلدەگەندەي بولدى. بۇل ەرەكەتتەر ونىڭ ۇلىقتاۋ رەسٸمٸندە ايتقان "اقش-تىڭ قۇلدىراۋ دەۋٸرٸن اياقتاپ, جاڭا "التىن عاسىردى" باستايمىز" دەگەن ۇرانىنا دا ساي كەلەدٸ.
78 جاستاعى ترامپ پرەزيدەنت قىزمەتٸنە كٸرٸسە سالىسىمەن دجو بايدەن ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ بٸرقاتار باستاماسىن تٷبەگەيلٸ جوققا شىعارۋعا كٸرٸستٸ.
بايدەننٸڭ نەسٸلدٸك ەدٸلەتتٸلٸكتٸ ٸلگەرٸلەتۋ, باتىس جاعالاۋداعى كەيبٸر يزرايلشٸل ەكسترەميستٸك توپتاردى سانكتسييالاۋ, Medicaid جٷيەسٸن نىعايتۋ, داۋىس بەرۋ قۇقىعىن كەڭەيتۋ سەكٸلدٸ تٷرلٸ سالانى قامتيتىن ونداعان جارلىعىنىڭ كٷشٸن جويدى.
سونىمەن قاتار اقش-تى پاريجدٸڭ كليمات جٶنٸندەگٸ كەلٸسٸمٸنەن ەكٸنشٸ قايتارا شىعارىپ, كٶمٸرسۋتەكتٸ وتىن ٶندٸرٸسٸن ارتتىرۋعا بەل بۋدى. زاڭسىز يمميگرانتتاردى ەلدەن شىعارۋ ناۋقانىن باستادى جەنە سايلاۋ نەتيجەسٸن قايتا قاراۋدى تالاپ ەتٸپ, 2021 جىلى 6 قاڭتاردا كاپيتولييدٸ باسىپ الۋعا قاتىسقانداردى كەشٸرۋگە ۋەدە ەتتٸ. ەڭ قىزىعى, ترامپتىڭ ٶزٸ – اقش تاريحىندا قىلمىستىق جازا العان العاشقى پرەزيدەنت اتانعان, ەكٸ رەت قاستاندىقتان امان قالىپ, سايلاۋدا جەڭگەن تۇلعا. ەندٸ ول وسى مەرتەبەسٸن پايدالانىپ, «حالىقشىل جەنە ۇلتشىل» پلاتفورماعا ارقا سٷيەپ, بايدەن ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ «پروگرەسسيۆتٸ» كٷن تەرتٸبٸن كەرٸ قايتارۋعا كٸرٸسكەلٸ وتىر.
ساۋدا مەسەلەسٸندەگٸ ترامپتىڭ "باتىل" مەلٸمدەمەلەرٸ كٷن ٶتكەن سايىن ٷدەي تٷسۋدە. ۇلىقتاۋ رەسٸمٸندە سٶيلەگەن سٶزٸندە ول تاريفتەردٸ حالىقارالىق ەكونوميكالىق ديپلوماتييانىڭ باستى قۇرالى رەتٸندە كٶرەتٸنٸن جەنە سول ارقىلى اقش قازىناسىن تولتىرماق نيەتٸن جاسىرمادى.
"ٶز ازاماتتارىمىزدى سالىقپەن اۋىرتپالىققا سالعانشا, باسقا ەلدەرگە تاريف ەنگٸزٸپ, سول ارقىلى ٶز حالقىمىزدى بايىتقانىمىز جٶن", – دەدٸ ول.
وسىعان وراي, ترامپ ناۋقان كەزٸندە ايتقان "بارلىق يمپورتقا ەمبەباپ تاريف سالۋ" تۋرالى جوسپارى دا ەلٸ ٶزەكتٸ ەكەنٸن جەتكٸزدٸ. ونى قولداۋعا اق ٷيدەگٸ نەگٸزگٸ كەڭەسشٸلەرٸ – اپپارات باسشىسى سيۋزي ۋايلس, ساياسات جٶنٸندەگٸ جەتەكشٸ مامان ستيۆەن ميللەر جەنە ساۋدا مەن ٶندٸرٸس بويىنشا جوعارعى كەڭەسشٸ پيتەر ناۆاررو اتسالىسىپ وتىر.
ٸشكٸ ساياساتتا دا ترامپ قاتاڭ باعىت ۇستايتىنىن انىق بايقاتتى: بۇدان بىلاي اقش-مەكسيكا شەكاراسىندا ۇلتتىق دەڭگەيدەگٸ تٶتەنشە جاعداي جارييالاپ, ەلگە زاڭسىز كەلگەن يمميگرانتتاردىڭ بالالارىنا ازاماتتىق بەرۋ ٸسٸن توقتاتۋعا تالپىنىس جاسايتىن بولادى.
بۇعان قوسا, مەكسيكاداعى ەسٸرتكٸ كارتەلدەرٸن «شەتەلدٸك تەرروريستٸك ۇيىمدار» دەپ اتاپ, ولارعا قارسى ارنايى جاساق جٸبەرۋ مٷمكٸندٸگٸن دە جوققا شىعارمادى. ەرينە, بۇل شەشٸمدەر اقش كونستيتۋتسيياسىنىڭ 14-تٷزەتۋٸنە قايشى دەپ سانالاتىندىقتان, سوتتا داۋ تۋعىزۋى ىقتيمال.
بٸراق ترامپ مۇنىمەن توقتاپ قالماي, پەنتاگونعا مەكسيكامەن شەكاراعا ەسكەر جۇمىلدىرۋدى تاپسىردى جەنە اقش-تىڭ پاناما كانالىن قايتا باقىلاۋعا الۋى مٷمكٸن ەكەنٸن مەلٸمدەدٸ.
سونىمەن بٸرگە ول "دٷنيەجٷزٸندە بۇرىن-سوڭدى بولماعان ەڭ قۋاتتى ارمييانى قۇرامىن" دەدٸ دە, بٸر مەزەتتە ۋكراينا مەن تاياۋ شىعىستاعى سوعىستاردى توقتاتىپ, ٶزٸن "بەيبٸتشٸلٸك ورناتۋشى" پرەزيدەنت رەتٸندە تانىتۋعا ۋەدە ەتتٸ.
وسى شارالاردىڭ بەرٸ ترامپ ەكٸمشٸلٸگٸنٸڭ اقش-تى جاڭا جولعا سالۋعا دەگەن ۇمتىلىسىن بٸلدٸرەدٸ, بٸراق ونىڭ ناقتى نەتيجەسٸ الداعى ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە.
