Nazarbaev durys tańdaý jasady
Ertisbaev Nazarbaevtyń tańdaýy nelikten Toqaevqa túskenin bylaisha tarqatyp túsindiripti:
«Tuńǵysh Prezident 19 naýryzda sóilegen sózinde Toqaevty eń laiyqty tulǵa dep atady. Bul sheshýshi sát-tuǵyn.
Nazarbaev bul máselege memlekettik deńgeide qarady. Bul oryntaqqa bir emes, birneshe tildi meńgergen intellektýaldy tańdady.
Onyń aldynda Toqaevtyń BUU-ǵa issaparǵa attanyp, Bas hatshynyń orynbasary qyzmetine taǵaiyndalýy da Nazarbaevtyń tarapynan aldyn ala oilastyrylǵan bolýy múmkin.
Toqaev telegei tájiribe jinap qaitty. Ony BUU-daǵy 192 el túgel biledi. Elbasynyń tóńiregindegi aldy da, arty da taza adamnyń biri osy – Toqaev.
Onyń ótken ómirinde korrýptsiiamen bailanysty nemese basqa bir kúdik týǵyzatyn kóleńkeli sátter bolsa, Qazaqstannyń qazirgi Prezidenti BUU Bas hatshysynyń orynbasary qyzmetine taǵaiyndalmas edi.
Toqaevty tańdaǵan tusta Nazarbaev Qazaqstannyń búgini men erteńin oilap tańdaý jasady».
«Kitaphana» men Aqorda araz emes
Ertisbaev elde qos bilik ornap, «Kitaphana» men Aqorda arasynda qyrǵi-qabaq ornady degen boljamdy joqqa shyǵarýǵa tyrysypty. Onyń aitýynsha, elde jup bilik joq, Nazarbaev bilikti jartylai emes, tolyqtai tapsyryp bergen.
«Toqaev túneýgúni Deutsche Welle-ge suhbat berdi. Suhbatynda bolǵan is boldy dep, barymen bazar bolýǵa shaqyrdy.
Bilik aýysýy osyndai jolmen júrdi. Biraq bázbireý aityp júrgendei, jup bilik joq bizde. Jup bilik bolǵan jaǵdaida eki tarap ustasyp, taq úshin talas júrgizer edi.
Nazarbaev pen Toqaev bilik úshin jaǵa jyrtysady deý taza aqymaqshylyq. Mundai ideiany bizge syrttan tańyp otyr, áldebireý jaǵdaidyń dál osy baǵytta órbigenin kórýge qushtar. Bul oryndalmas arman. Bulai bolmaidy da.
Nazarbaev halyqtyń Toqaevtyń tóńiregine toptasqanyna múddeli. Ol myna bizderdiń jańa basshyny qoldaý keregimizdi áldeneshe ret aitty.
2006 jyly Aqparat ministri bop taǵaiyndalǵan tusta Nazarbaev kabinetine shaqyryp, maǵan orynbasar etip alýǵa óz kandidatyn usyndy.
Men bas tarttym. Sebebi ministrliktiń kadr quramyn jasaqtap qoiǵanmyn. Elbasy qolqalaǵan joq. Osynyń ózinen-aq Nazarbaevtyń kadr saiasatyna asa aralaspaitynyn, bárin óz baqylaýynda ustaýǵa tyryspaitynyn baiqaýǵa bolady.
«Nur Otannyń» shoqtyǵy biik, ol taǵy da top jarady
Ertisbaevtyń aitýynsha, osy jolǵy Parlament sailaýynda «Nur Otan» taǵy da oza shabady.
«Parlamentke qandai partiialar ótetinin kesip-piship aita almaimyn. Alaida bulardyń arasynda «Nur Otannyń» shoqtyǵy biik. Partiianyń pozitsiiasy nyq, biliktiń barlyq organynda jáne Májiliste ókilderi otyr.
Toqaev birqatar sheshim shyǵaryp, oppozitsiianyń Parlamentke ótýine jeńildik jasady. Biliktegiler qoǵamdaǵy qalyptasyp jatqan narazy kóńil kúidiń tamyryn tap basyp otyr.
Bul kóńil kúi bir emes, eki márte devalvatsiiaǵa ushyraǵan ulttyq valiýtanyń álsireýi nátijesinde qalyptasty.
Óz basym qoǵam óz pikirin alańǵa shyǵyp ereýil uiymdastyrmai-aq, Parlamentte aitýy tiis dep sanaimyn.
Parlamenttiń pármenin joǵaltpai, bet-álpetin saqtap qalar jalǵyz jol – parlamenttik oppozitsiianyń bolýy. Saiasi pliýralizm – qalypty dúnie. Maǵan mundai amal-tásil unaidy».
Ábliazovtiń oi-óresi taiaz
Byltyrǵy jyly qýǵyndaǵy bankir, oppozitsioner Ábliazovpen ustasqan Ertisbaev «Muhtardy oi-óresi shekteýli, eldi tóńkerýden ózge oiy joq ádepki ekstremist retinde» sipattapty.
«Bul jaiynda budan buryn da birneshe aitqanmyn. Oǵan el nazaryn aýdara bergendi quptamaimyn. Onyń áýselesi (Áblázov red.) maǵan asa qyzyq emes. Qazaqstanǵa tamyz aiynda keldim. Qyrkúiekte bir basylymǵa suhbat berip, arasynda Áblázovty atap óttim. Sol-aq eken, meni ǵaibattap, maǵan til tigizdi.
Buǵan jaýap retinde Muhtardy debatqa shaqyrdym. Bir apta boiy oilanyp tolǵandy, artynsha Qazaqstan men Qytaidyń araqatynasyn osy pikirtalastyń arqaýy etip aldy.
Men debatty munyń shekarasymen ǵana shektegim joq edi, buǵan qaraǵanda aýqymdy máselelerdi qamtyǵym keldi. Ol bas tartty.
Bul jaiynda Prezident Toqaev pen Elbasy Nazarbaevty qulaǵdar ettim. Olar meniń debatqa túsýimdi qoldamaityn syńai tanytty. Qýǵyndaǵy qylmyskermen pikirtalastyrý álgige alabóten statýs berip, is júzinde moiyndaýmen teń edi.
Shynymdy aitsam, ony (Ábliazovty red.) saiasatker retinde tym asyra baǵalappyn. Esil-derti elde tóńkeris uiymdastyrýdy ǵana qalaityn ádepki ekstremist eken».
Qytaiǵa qarsylardyń sany saýsaqpen sanarlyq
Budan ári Ertisbaev Qazaqstan men Qytai qatynasy týraly sóz qozǵap, bizdiń eldegi antiqytai narazylyǵynyń artynda astyrtyn kúshter turǵanyn aitypty.
«Qytaiǵa qarsy uiymdastyrylǵan aktsiialardyń artynda astyrtyn kúshter tur. Qytaimen arazdasý bizge abyroi ápermeidi.
Bul eldiń óz máselesi jetip-artylady. Mundaǵy qaita tárbieleý ortalyqtarynda 750-800 júz myńǵa tarta adam bar. Olardyń kópshiligi – uiǵyrlar. Avtonomiiada ómir súretin 12-16 mln-ǵa jýyq uiǵyrdyń arasyndaǵy azyn-aýlaq búldirgi uiymdardyń aptyǵyn basý úshin qurylǵan álgindei ortalyqtar.
Uiǵyr halqy Qytaimen qyrǵi-qabaq emes, qytai qoǵamyna sińisip keledi. Alaida beibit eldiń ishin alataidai búldirip, separatizmdi qozdyratyn toptar bar.
Qytai olardyń degenimen júrmeidi. Bul derjavanyń ekonomikasy álemdegi eń álýetti naryq, áskeriniń sany 4,5 mln adamnan asyp jyǵylady.
Qytai separatizm men lańkestikke qarsy ymyrasyz kúres júrgizýde, biraq bul el eshqashan etnikalyq nemese dini ustanymy boiynsha bútin bir ultty qýǵyn-súrginge salǵan joq.
Qazaqstandaǵy sinofobiianyń aýqymyn tym ásirelep, tym asyryp kórsetetin sekildimiz. Jurttyń bári Qytaiǵa qarsy degen tujyrym túbirimen qate.
Bizge Qytaimen áriptestikti óz paidamyzǵa jaratý kerek. Qytaidyń nesieleri – talap-sharty jaǵynan álemdegi eń ońtaily nesieniń biri. «Bir beldeý, bir jol» jobasy Qazaqstannyń ekonomikasyna qan júgirtip, infraqurylymdy, jol tasymalyn damytady.
Qazirdiń ózinde bizdiń el Eýropaǵa tasymaldanatyn Qytai taýary tranzitinen 3-4 mlrd dollar tabys túsirýde. Qazaqstan qalys qalsa bul joba júzege aspaidy.
Alystaǵy Amerika munyń bárin kóre almai otyr. Qytaiǵa qarsy aiǵai-shýdyń artynda aldymen osy el tur».
Ázirlegen Dýman BYQAI
Cýret Azattyq rýhy saitynan alyndy.
Alaida Ertisbaevtyń sózin saiasattanýshy Dosym Sátpaev joqqa shyǵaryp otyr. "Bizdegi jarym-jartylai tranzit Toqaevty tyrp etkizer emes" deidi ol.
Maqalany oqý úshin tómendegi siltemeni basyńyz:
https://dalanews.kz/48940
