Elbasymyz N.Á. Nazarbaev «Qazaqstan – 2050 strategiiasy – qalyptasqan memlekettiń jańa saiasi baǵyty» atty Qazaqstan halqyna Joldaýynda: «Básekege qabiletti joǵarǵy elge ainalýymyz úshin bizdiń elimizdiń azamattary únemi eń ozyq jabdyqtarmen jáne zamanaýi óndiristerde jumys jasaý mashyǵyn meńgerýge daiyn bolýy tiis» dep atap ótken bolatyn.
Osyǵan orai Túrkistan oblysynyń adami áleýetti damytý basqarmasyna qarasty D.Qonaev atyndaǵy agrarlyq tehnikalyq kolledj stýdentteri, iaǵni №11 Avtoslesar, №11 Traktorshy-mashinist jáne №6 Avtoelektrik toptary qurastyrǵan «Tieýish – 200» shaǵyn traktoryn túrli sharýashylyqta paidalanyp, óndiristi órkendetýge serpin berýde.
Qurylys pen aýyl sharýashylyǵy jumystaryn jeńildetýde shaǵyn traktorlardyń alatyn oryny erekshe. Úlken traktorlar kóp jaǵdaida jylyjai, saiajailarda jáne jeke óndiristik qojalyqtardaǵy jumystardy atqara almaityny belgili. Mundaida shaǵyn traktorlar sharýanyń senimdi serigine ainalatyny sózsiz. D.Qonaev atyndaǵy agrarlyq tehnikalyq kolledjdiń stýdent-jastaryna jetekshilik jasap «Tieýish – 200» shaǵyn traktoryn qurastyryp shyǵardyq. Synaq barysynda jańa traktor tehnikalyq qaýipsizdikti saqtaý, sharýanyń qarjysy men ýaqytyn únemdeýde ózińniń tiimdiligin kórsetti.

«Tieýish – 200» shaǵyn traktory tómendegidei jumystardy esh qiyndyqsyz atqara alatynymen erekshelenedi.
- Aýyl sharýashylyǵy egini qatar aralaryna jumys isteýge;
- Jerge dán seppei turyp, ony qopsytyp, aram shópterden tazalaýǵa;
- Jumys isteý kezinde tehnika qaýipsizdigin saqtaýǵa;
- Ýaqytty ónimdi paidalanýǵa;
- Tyrmalap, topyraqty jumsartýǵa;
- Generatoryn qosyp, elektr qýatyn óndirýge;
- Aýyl sharýashylyǵy ónimderin jaqyn jerlerge tasymaldaýǵa óte qolaily.
Endigi kezekte shaǵyn traktordyń tehnikalyq ereksheligi jaiynda az-kem áńgimelei ketsek. «Tieýish – 200» shaǵyn traktorynda ÝD-2 qozǵaltqyshy ramaǵa ornatylǵan. Basqarý mehanizmderi jeńil avtomobilderdiń qurylǵylarynan jasalǵanyn da aita ketken oryndy dep bilemin. Basty áreket etýshi ÝD-2 qozǵaltqyshy motoblokka berilip, odan keiin motobloktyń redýktorynan júris bóligindegi dóńgelekterge beriledi. Motobloktyń alǵa – 1,2,3,4, artqa – 1,2 júrý qabileti bar. Qozǵaltqyshtaǵy motoblok ajyratqyshy basqarý mehanizmine ornatylǵan. Sondai-aq NSh-10 mai sorǵysy jáne T-25 traktorynyń mai taratqyshy ornatylǵan. Shaǵyn traktordyń mai bagy 3 litrdi quraidy.
Traktordyń júris bóliginde, iaǵni artqy jetekshi R16 jáne aldyńǵy jetektelýshi R10 dóńgelekterine ramaǵa ornatylyp, jyldamdyq mehanikalyq jaǵdaida basqarylady.
ÝD-2 qozǵaltqyshynda 8 attyń kúshi bar jáne 6 kVt qýat óndire alady. «Tieýish – 200» shaǵyn traktory bir motosaǵattaǵy shyǵyny 1,5 litr benzindi quraidy. Taǵy bir aita keter erekshelik, traktor bir saǵatta 3 tonna júkti tasymaldai alady. Jáne qurylǵynyń jalpy agregattarmen qosqandaǵy salmaǵy 250 kelini quraidy.
Qozǵaltqyshtyń NSh-10 mai sorǵysy iske qosylǵanda mai taratqyshtarǵa qysymmen mai jiberedi. Mai taratqysh gidrotsilindrlerge maidy bólip jetkizedi. Motoblok joǵarǵy jáne tómengi berilister ornatylǵan. Oǵan transmissiialyq mailar quiylady. Kishi traktordyń shómishiniń kóterý biiktigi 180 sm quraidy.
«Tieýish – 200» shaǵyn traktoryn qurastyrýshylar ózderiniń qurylǵylaryn Sairam aýdanyndaǵy jylyjailar men qurylys oryndarynda synaqtan ótkizip, qarapaiym halyqtyń rizashylyǵyna ie boldy. Óz kezeginde kásipker Paizýlla Nematýllaev:
– «Tieýish – 200» shaǵyn traktory túrli jumstardy atqarýǵa óte yńǵailylyǵymen qundy. Traktordy is barsynda synaǵanda sharýalardyń bári kolledjdiń bul jobasynyń keleshegi zor ekenin aitty. Bul traktordyń halyqqa tigizetin paidasy kóp bolatyna senimdimin», – dep oiyn ortaǵa saldy.
Aldaǵy ýaqytta kolledj ustazdary men stýdentteri elimizdegi sharýalardyń jumysyn tehnologiialyq turǵydan jetildirý úshin jumys isteitin bolady. Qazaqstan aýyl sharýashylyǵy múmkindigi joǵary elderdiń qatarynda ekeni belgili.
Al aýyl sharýashylyǵyndaǵy jumystardyń tiimdiligin arttyrý úshin otandyq tehnikalar kerek. Sondyqtan el damýyna serpin beretin osyndai jobalarǵa memlekettik turǵydan qoldaýdyń mańyzy zor.
Pahriddin ISABAEV,
D.Qonaev atyndaǵy agrarlyq tehnikalyq kolledjiniń ustazy, joba jetekshisi.