Qazir Úkimet halyqaralyq tájiribeni jáne halyqaralyq eńbek uiymynyń usynymdaryn eskere otyryp, ETJ aiqyndaýdyń jańa ádistemesin ázirleýdi júrgizip jatyr.
Osy rette ETJ mólsherin ortasha jalaqy men eńbek ónimdiliginiń kórsetkishterin paidalana otyryp anyqtaý usynylyp otyr. Bul tásil jumysshylardyń kiristeri men óndiriletin taýarlar, jumystar men qyzmetter kólemi arasynda naqty bailanys ornatýǵa múmkindik beredi. Bári bir-birine bailanysty dúnie ǵoi.
Máselen, 2022 jylǵy 1 qańtardan bastap azamattyq qyzmetshilerdiń 600 myńǵa jýyq jekelegen sanattarynyń (býhgalterler, ekonomister, zańgerler, Memlekettik satyp alý jónindegi menedjerler, kadrlar jónindegi inspektorlar, júrgizýshiler, elektrikter, tazalaýshylar, kúzetshiler, vahterler) jalaqysyn kezeń-kezeńimen 2022-2025 jyldar kezeńinde jyl saiyn orta eseppen 20 paiyzǵa arttyrý bastaldy. Nátijesinde 4 jyl ishinde olardyń jalaqysy 2 ese artady. Bul eńbek naryǵyna eleýli ózgerister ákeledi.
Kelisim degen jaqsy. Kóbine ekijaqty kelisimder jasalady. Memleket salalyq deńgeide jumyskerler úshin eńbek jaǵdailaryn, jumyspen qamtýdy jáne áleýmettik kepildikterdi belgileýge jáne qamtamasyz etýge baǵyttalǵan úsh jaqty kelisimdi qolǵa aldy. Demek, Úkimet, jumys berýshiler jáne eńbekshiler uiymdary arasyndaǵy úshjaqty yntymaqtastyq tetigi iske qosylady. Osyndai dáiekti jumystyń arqasynda 2023 jyly áleýmettik seriktestik týraly Salalyq kelisimder 21 salada jasaldy.
Salaýatty jáne qaýipsiz eńbek jaǵdailaryn qamtamasyz etý jónindegi jumysqa erekshe nazar aýdarmasa bolmaidy. Osy baǵytta tiisti normativtik-quqyqtyq baza jetildirilip jatyr. Keshendi sharalar qolǵa alyna bastady. Mysaly, Memleket Basshysynyń tapsyrmasy boiynsha depýtattar salalyq sarapshylarmen birlesip eńbekti qorǵaý, ekologiia, ónerkásiptik qaýipsizdik jáne t. b. salalarda baqylaý men qadaǵalaýdyń tolyqqandy júiesin qurýǵa baǵyttalǵan "Qaýipsiz eńbek tujyrymdamasyn" ázirleý boiynsha jumys isteý ústinde.
Áleýmettik áriptestiktiń atqaratyn róli óte zor. Bul kúnde reforma tórkini jergilikti óńirlerdi qamti bastady. Jiyrma bir salada salalyq kelisim jasalǵanyn atap aitqan abzal. Bul rette, onyń 13-v eń tómengi tariftik mólsherlemeler, razriadaralyq koeffitsientter jáne aýyr jumystarda, eńbek jaǵdailary ziiandy jáne qaýipti jumystarda (aýyl sharýashylyǵy, ǵylym jáne joǵary bilim, kómir ónerkásibi, energetika, atom ónerkásibi, avtomobil kóligi, qurylys, densaýlyq saqtaý, Bailanys jáne telekommýnikatsiia, agroónerkásiptik keshen, aqparat) isteitin qyzmetkerlerge qosymsha aqy belgilendi.
Taǵy bir ózekti taqyrypty ainalyp ótýge áste bolmaidy. Eńbek qaýipsizdigi bizdiń turaqty nazarymyzda turǵan másele. Buzýshylyqtardyń aldyn alý jáne boldyrmaý maqsatynda elimizdiń 3211 kásiporny Eńbek qaýipsizdigi jáne eńbekti qorǵaý standarttaryn engizdi. Qazaqstan Kásipodaqtar federatsiiasymen birlesip múgedektigi bar adamdardy "halyq baqylaýshylary" retinde tartýdy kózdeitin "halyqtyq baqylaý" áleýmettik mańyzdy jobasy engizilýde. Búgingi tańda jobany iske asyrýǵa respýblikanyń 252 kásiporny qosyldy, onda 600-den astam qyzmetker ishki baqylaýdy júzege asyrady.
2019 jyldan beri Ministrlik "nóldik jaraqat-Vision Zero" tujyrymdamasyn ilgeriletý boiynsha belsendi jumys júrgizip keledi. Búgingi tańda oǵan 440 kásiporyn qosyldy. Bul da dátke qýat beretin nárse.
Eńbek týraly zańnamany saqtaýdyń tiimdiligin arttyrý boiynsha jumyskerlermen jáne jumys berýshilermen qashyqtyqtan ózara is-qimyldy qamtamasyz etetin "Onlain eńbek konsýltanty" elektrondyq servisi iske qosyldy. Servis jumys berýshiniń eńbekti qorǵaý talaptarynyń saqtalýyn ózin-ózi tekserýden ótýin kózdeidi. Servis iske qosylǵan sátten bastap ony 23 420 jumys berýshi paidalandy.
Depýtattar zańnamalyq turǵyda ne istep jatqanyn baian etken artyq bolmas. Jumyspen qamtýdyń ikemdi nysandaryn zańnamalyq retteý maqsatynda 2023 jylǵy 1 shildeden bastap mynadai jumys rejimderi engizildi: birlesken jumyspen qamtý; jyljymaly jumys kestesi; taraptardyń kelisimi boiynsha tórt kúndik jumys aptasy, bes kúndik nemese alty kúndik jumys aptasymen kezektesý quqyǵy bar; platformalyq jumyspen qamtý (negizgi jáne qosymsha jumyspen qamtý rólin atqara alatyn eńbek qyzmetiniń ikemdi formaty). Atalǵan sharalar osyndai servisterde oryndaýshy retinde tirkelgen adamdardyń quqyqtary men zańdy múddeleriniń saqtalýyn qamtamasyz etip qana qoimai, jumyspen qamtylǵan halyqtyń edáýir bóligin "kóleńkeden shyǵarýǵa" yqpal etetin bolady.
Bir sózben aitqanda, talaidan kúrmeýi sheshilmei kele jatqan tirlikterdiń túiinin tarqatý asa mańyzdy. Memleket basshysynyń qoiǵan talaptary da osy maqsattan týyndap jatyr. Sondyqtan bul isterge udaiy nazar aýdaratyn bolamyz.
Nurtóre JÚSIP, QR Parlamenti Senattyń Áleýmettik-mádeni damý jáne ǵylym komitetiniń tóraǵasy. senator.
