Basshy azamat týraly bir sóz

Basshy azamat týraly bir sóz
Bul ózi, - áigili aqyn Farizanyń (Ońǵarsynova Farizany aityp otyrmyz) Shyńǵystaýǵa bir saparynda, mendei kinomehanik-aqyn pendeni Qaraýyldan tapqyzdyrtyp alyp, «bet-júzimdi barlap qaitqanynan» biraz keiin bolǵan jaǵdai-tyn. Shamasy, Abaidyń 150 jyldyǵynan bergi jyldardyń biri. Ol shaq - Fariza apaiymnyń bilikte shirenip júretinderdi ittiń etinen jek kóretinin, kezdese qalsa, ondai astamdardy qatýly qabaǵymen-aq «sileite» salatyn ózgeshe qahary men susy baryn ábden bilip alǵan kezim.

[caption id="attachment_20918" align="alignleft" width="340"]
%d0%b6%d0%b0%d0%ba%d1%81%d1%8b%d0%bb%d1%8b%d0%ba
%d0%b6%d0%b0%d0%ba%d1%81%d1%8b%d0%bb%d1%8b%d0%ba
Tynyshtyqbek Ábdikákimuly men Jaqsylyq Omar[/caption]

Semeidemin. Keldi qalaǵa. Jas talanttarǵa únemi qamqor bolyp júretin aqyn apaimyz bizdei jaman baýyryn atshabarlarǵa taǵy da «tapqyzdyrtyp aldy». Sonsoń, meniń jaǵdaiymdy surady da, birden qala ákimine alyp bardy. – «Ie, qalaisyńdar?» dep bastalatyn aman-saýlyǵynan keiin, áli esimde, ákimge bylai degen edi sonda: - Ie, osy sender, ainalaiyndar, myna jerlesterińdi bilesińder me? 
Ákimimiz «bilemiz ǵoi...» dep qalbalaqtap jatyr. Onysy ótirik, árine. 
- Bilmeseńder, aitaiyn, bul – aqyn, ainalaiyndar! Qudaidyń bir aty halyq bolsa, taǵy bir aty – aqyn. Áýeli aqynǵa qyzmet etińder, shikireie bermei. Ol qyzmetteriń – halyqqa qyzmet. Óitkeni, aqyn – eldiń miy men júregin jalǵastyryp turatyn julyn-júikesi, ainalaiyndar!..
Fariza apamyz Semeige onan keiin de keldi. Onda da qasyna ertip aldy. Sol baiaǵy jaǵdai taǵy da. Óz jerles aqynyn da tanymaityn, ádebi protsessten de maqurym kezekti bir ákim. Biraq, Farizadai adýynnyń aldyndaǵy qalbalaǵy - sol baiaǵy ákimdikindegidei jalǵan qalbalaq taǵy da. 
Nege ekenin bilmeimin, jalpy, biliktegi keibir astam azamattardy unatpaýshylyq túrindegi bir qýatty sezim osy kúnge deiin meni de «óz tutqynynan» esh bosatpai keledi. Sonyń ózi - ǵasyrlar boiǵy aqpatshalyq-qyzylpatshalyq Orys imperiiasynyń ozbyr biliginen eńsesi ábden ezilip-janshylyp qalǵan beishara eldiń dáti ábden zapy bolǵan balasy retinde, ózim de túpkilikti tanyp-bile almaǵan beisanalyq deńgeidegi alapat qarakók kegimniń kókiregimde saqtalyp qalǵan túisiktik bir tozaǵynyń surapyly siiaqty. Nesin jasyraiyn, el táýelsizdigi áldeqashan jariialansa da, ol «tozaq» kókeiimde áli de «byqsyp-janyp jatyr». Eń basty «qozdandyrǵyshy» – Ata Til jaǵdaiy. Onyń men qalaǵa kelgennen bergi otyz jyldaiǵy taǵdyry áli de - «qylkópir ústinde» qalt-qult kúide. Nege? Sebebi, osy kezeńge deiingi bilik ókilderiniń deni – tek óndirispen, sharýashylyqpen ainalysýǵa ǵana qabiletti sheneýnikter bolyp keledi. Memleket Tili kelesheginiń olardy onsha tolǵandyra qoimaityny da sodan. Al, memleketimizdiń birden-bir haq iesi retindegi Qazaqtyń da Jany – óz Ata Tilinde. Ata Til sorly kúide bolsa, óner, bilimniń, rýhaniiattyń, ainalyp kelgende, tutas bir ulttyń gúldenýi jaiynda kúpinýdiń ózi – aqymaqtyq.
Já, bizdiń elde ákimder óz basshylyq ókilettigin halyqtan almaidy, tikelei Elbasynan alady. Kóp jaǵdaida, basshy azamattarymyzdyń tek «elbasylyq tapsyrmany» ǵana oryndap, halyqtyń jalpy rýhani talap-tilegin, el rýhaniiatyn umytyp kete beretini de sol sebepti. Aqyn mandaty – tikelei Táńirden hám halyqtan. Sondailyq aqyn bolmasaq ta, ulttyń óz parasaty men márttigin, babalyq Tegin saqtap qalýy jolyndaǵy údemeli tarihi úrdisine uiytqy bolar sondai ókilettikke laiyq qasietti qyzmetti bizdiń de atqarǵymyz keledi. Kókirek-kózimizge biliktegi álgindei «sharýaqor ákimder» shalaǵailyǵynyń dáiim shalyna ketetindigi de sodan bolsa kerek. 
Álbette, bilikte shyn mánisinde elim dep aianbai eńbek etetin jekeleme tulǵalardyń bolmaýy da múmkin emes. Bar ondai azamattar. Aitaiyn dep otyrǵanymyz da – sondai iriliktiń jarqyn bir mysaly jaiynda. 
Keshe, Semeide, qalalyq Mádeniet Saraiynyń alpysbesjyldyq saltanaty bolyp ótti. Respýblikalyq mańyzy bar ýaqiǵa bolyp tabylatyn ol saltanatqa oblys ákiminiń orynbasary Jaqsylyq Muqashuly Omar da qatysty. Arnaiy sheteldik delegatsiiany da erte kelipti. Uzaq joldan shaldyqqanyna da qaramastan, aldyn ala daiyndap alarlyq «dástúrli qaǵazǵa» da úńilmesten, ǵylymi baiandamaǵa bergisiz tebirenisti sóz sóiledi. Jalpy, men ol azamatty Berdibek Máshbekuly Saparbaev oblys ákimi bolyp turǵan kezden bilem. Ákimdiktiń sol jyldary atqarǵan sapaly qyzmeti – san salaly. Olar óńir tarihynda, el esinde óshpestei bolyp jazylyp qaldy. Eń bastysy, basqarý isinde «Deneń – Jan nurly bolsa, - jóndelmek» (Shahkerim) qaǵidasyn basshylyqqa alǵan so kezdegi oblys ákimshiliginiń negizgi maqsaty - el rýhaniiatyn jańǵyrta, qarqyndy óristetý edi. Ol turǵyda, jańadan dástúrge engizilgen sandaǵan ǵylymi, mádeni sharalar respýblikalyq, halyqaralyq deńgeide únemi zor yjdahattylyqpen adal da nátijeli atqarylýmen boldy. Sonyń barlyǵynyń basy-qasynan jap-jas Jaqsylyq Muqashuly da óz qyzmetine laiyq iskerligimen, uiymdastyrýshylyq áz qabiletimen erekshe kórine bildi. Qazaqtyń áigili ánshi-kompozitory Tursynǵazy Rahimov mezgilsiz Dúnie salǵanda da, shalǵaidaǵy Óskemennen ejelgi dástúr boiynsha «oibaýyrym»-dalap ańyrana jetkenderdiń aldy bolǵan, sol qaraly protsessiianyń barynsha abyroily da taǵylymdy bolyp ótpegine qolynan kelgenshe kómektesip baqqan azamat ta – Jaqsylyq-tuǵyn. Tursynǵazy Rahimovtyń jýyrda ótýi tiis eske alý keshi men asynda da atalmysh azamat halyqpen birge bolady degen senimdemiz.

Minezge – bai, tilge – sheshen, júris-turysy - qarapaiym. Sonysymen de qarashaǵa qadirli basshy. Eń tamashasy - ónerge yntyq, el jasampazdyǵyna ǵashyq. Aqyndyqty pir tutady. Boiynda qazirgi kóp-kóp basshy azamattarda bola bermeitin bekzattyq bar bir. Eger, aiaýly Fariza apaiymyz tiri bolyp, bizdi sol, Jaqsylyq Muqashuly inimizge de ertip aparǵan jaǵdaida, o Kisiniń ákimderge kezinde nalyp aitqan joǵarydaǵydai qapaly sózderi qaitalana aitylmas edi dep oilaimyn. Óitkeni, adamtanýdyń da, ákimtanýdyń da naǵyz sheberi edi ǵoi jaryqtyq Fariza apai.

Tynyshtyqbek Ábdikákimuly.