Qazaqstan Ginnestiń rekordtar kitabynda teńizge shyǵa almaityn álemdegi eń iri memleket retinde tirkelgen. Bul elimizge qatysty jalǵyz jetistik emes.
Alaida mundai rekordtar ne úshin jáne kim úshin qoiylady degen zańdy suraq ta týyndaidy. Munyń elge paidasy bar ma, álde jai ǵana ýaqytsha jańalyq pa? Dalanews.kz tilshisi elde ornatylǵan rekordtarǵa sholý jasap, jýrnalist ári qoǵam belsendisi Gúlbaný Ábenovanyń osy turǵydaǵy oiyn bildi.
Ǵaryshker
Qazaqstannyń tuńǵysh ǵaryshkeri Toqtar Áýbákirov 1989 jyldyń 1 qarashasynda aviatsiia tarihyna altyn árippen jazylǵan erlik jasady. Ol alǵashqylardyń biri bolyp "MiG-29k" reaktivti ushaǵyn aviatasýshy kreiserdiń alańqaishasyna asa sheberlikpen qondyrdy. Álem nazary "Tbilisi" kreiserinen jańa ádispen ushaq kókke kóterilgen sátke aýdy.
Bul ádis boiynsha ushaq tramplin sekildi alańqaidan tómen qarai serpile túsip, sanaýly sekýndtar ishinde aspanǵa kóterilýi tiis edi. Bir sátke de kidirse, teńiz túbine qulaý qaýpi boldy. Toqtar Áýbákirov sheberliginiń arqasynda ári quldilap, ári kóterilý manevrin sátti oryndady. Aviatsiia tarihynda tuńǵysh ret júzege asqan bul tásil qazaq ushqyshynyń esimin Ginness rekordtar kitabyna engizdi.
Foto: Qazaqparat
Al Talǵat Musabaev bir ai ishinde ashyq ǵaryshta bes ret (jalpy uzaqtyǵy – 30 saǵat 8 minýt) bolǵany úshin rekordtar kitabyna endi. Onyń ǵarysh saparlarynyń birinde ǵajaiyp jaǵdai oryn aldy. Ǵaryshkerdiń aitýynsha, ashyq ǵaryshqa shyqqan sátte kemege bekitetin tetigi ajyrap ketken. Sol kezde ol kemeden alshaqtap, endi qaityp oralmaityn sátke taiaǵanda, belgisiz bir kúsh ony ajal aýzynan aman alyp qalǵan.
Eń kishkentai dombyra
Qytaidaǵy etnikalyq qazaq Bolatbek Kárimhanuly 2012 jyly álemdegi eń kishkentai dombyrany oilap jasaǵan. Uzyndyǵy nebári 45 mm, eni 14 mm bolatyn bul erekshe týyndysy úshin ol Ginness rekordtar kitabyna engizildi.
Foto: Azattyq
1111 metr qazy
Qytai azamaty Jarqyn Barmaquly qazyny "qazaq halqynyń ulttyq taǵamy" retinde Ginness rekordtar kitabyna engizgen. Ol jalpy uzyndyǵy 1111 metr bolatyn qazyny jasaý úshin 44 jylqynyń etin paidalanǵan. Salmaǵy 4572 kelige jetken bul taǵam diametri 6,5 metr alyp tabaqqa qoiylǵanda, ainalma qabaty 71 qatar bolyp shyǵyp, biiktigi 4 metrge deiin kóterilgen.
Foto: ashyq derekkózden
Asa aýqymdy qazynyń tek 10 metri ǵana aýktsionda satyldy. "Ginness kitabyna engen qazaqstandyq rekordtar" maqalasyndaǵy derekterge súiensek, ony "Saia" óner mektebiniń direktory, jas aǵartýshy Baǵdana Ádilqanqyzy shamamen 20 myń dollarǵa satyp alǵan.
Dombyra sabaǵy
Nazarbaev ziiatkerlik mektebinde ótken dombyra sabaǵy – álemde tuńǵysh ret bir mekteptiń myńǵa jýyq oqýshysy ulttyq aspapty meńgerip, birge kúi oryndaǵan erekshe oqiǵa bolyp tarihta qaldy. Bul aýqymdy dombyra sabaǵyn qosymsha bilim berý pedagogi, Qazaqstan Respýblikasynyń eńbek sińirgen mádeniet qairatkeri Aitjan Toqtaǵan basqardy.
Baribar.kz taratqan málimetke sáikes, Ginness rekordtar kitabynyń talaptaryna sai sabaqty 25-ten astam stiýard pen eki kýáger baqylady. Táýelsiz stiýardtar árqaisysy 50 qatysýshydan quralǵan toptarǵa jaýapty boldy. Al kýágerler GWR-diń senimdi ókili retinde rekordtyń tirkelýin jáne barlyq talaptardyń tolyq saqtalýyn qamtamasyz etti.
Túie kóterý
"Qazaq titan" degen laqap atpen tanylǵan qazaqstandyq strongmen Almat Jumanov taǵy bir rekord ornatyp, esimin Ginness kitabyna engizdi.
Qajymuqan atanyp ketken sportshy arqasyna salmaǵy 280 keli túieni kóterip, sondai-aq jalpy salmaǵy 4 tonna 68 kelini quraityn úsh kólikti 13 metr qashyqtyqqa deiin súiregen. Mundai nátijege jetý úshin Almat Jumanov bir ai boiy arnaiy daiyndyqtan ótken.
Han shatyr
Astanada ornalasqan "Han shatyr" oiyn-saýyq jáne saýda ortalyǵy da Ginness rekordtar kitabyna endi. Biiktigi 150 metrdi quraityn bul ǵimarat álemdegi eń biik shatyr retinde tirkelgen.
Qara jorǵa bii
2011 jyldyń 16 jeltoqsanynda el jastary jappai "Qara jorǵa" biin bilep, erekshe fleshmob uiymdastyrdy. Qazaqstan táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnalǵan bul shara keiin Ginness rekordtar kitabyna engizildi.
Osylaisha táýelsizdik qurdastary elimizdiń atyn ulttyq bolmysymyzdy aishyqtaityn taǵy bir qazyna arqyly tanytty. Astanadaǵy "Han Shatyr" ortalyǵynda ótken bul bi fleshmobyna 399 jas qatysty.
10 myń litr qymyz – álemdik rekord
2019 jyly Qazaqstanda qymyz pisýden teńdesi joq rekord ornatyldy. Aýqymdy shara Qaraǵandy oblysynda Jańaarqa aýdanynyń 90 jyldyǵy men Sáken Seifýllinniń 125 jyldyǵyna orai uiymdastyryldy.
Bul oqiǵaǵa 12 aýyl men 2 kentten jinalǵan 1000 adam qatysty. Olar bir mezette 1000 kúbide 10 myń litr qymyz daiyndady.
Ginness rekordtar kitabynyń ókili Iýdelkis Dias sol kezde:
"Men bul rekordty tirkeý úshin Kýbadan arnaiy keldim. Kólemi, qatysýshylar sany jáne qoldanylǵan ydys bári esepke alyndy. Álemde túrli rekordtar bar, biraq mundaidy alǵash ret kórip turmyn. Barlyǵyn tekserip, ólshep aldyq. Bir aidyń ishinde nátije resmi saitymyzda jariialanady", - degen edi.
Ulttyq kiim
Biyl 22 naýryzda Aqtaý qalasynda qazaqtyń ulttyq kiimin kigen 5000 adam jinalyp, "Qazaq ulttyq kiimmen eń kóp adam jinalysy" nominatsiiasy boiynsha Ginness rekordyn ornatty. Rekord ornatý rásimi Kaspii teńizi jaǵalaýynda ótti. Aldyn ala tirkelgen qatysýshylar arnaiy daiyndalǵan alańǵa jinalyp, Ulybritaniiadan kelgen Ginness rekordtar kitabynyń resmi ókilderi esep júrgizdi. Birneshe saǵatqa jalǵasqan sanaý qorytyndysynda barlyq talaptardyń tolyq oryndalǵany rastalyp, Qazaqstannyń jańa álemdik rekord iesi atanǵanyn dáleldeitin sertifikat tabystaldy.
Foto: gov.kz
Osylaisha qazaqtyń ulttyq kiimi Ginness rekordtar kitabyna engizildi.
Qos tulpardyń ústinde shabatyn jigit
Aita keteiik, 20 qyrkúiekte Almaty ippodromynda Ernar Jasuzaq eki tulpardyń ústinde turyp, saǵatyna 60 shaqyrym jyldamdyqpen eki shaqyrym júrip jańa rekord ornatpaq.
Elimizge belgili jýrnalist Gúlbaný Ábenova mundai rekordtar piar úshin jasalady dep esepteidi.
"Bir jaǵynan halyqtyń mádeni bolmysyna – qazaqtarǵa nazar aýdartý, dástúrdi kórsetý jaqsy. Biraq dástúrge nazar aýdaryp, ony eske salý úshin rekord ornatýdyń mundai joly durys emes siiaqty. Bul – jai ǵana kózboiaýshylyq, rekord úshin jasalǵan áreket.
Mysaly, myńdaǵan dombyrashy alańǵa jinalyp kúi tartqanda, ol maǵan qyzyq ári áserli bolyp kórindi. Bul – ádemi kórinis ári ulttyq mýzykamyzdy, jas mýzykanttardy jáne, árine, dombyramyzdy pash etýdiń joly. Balalar daiyndalady, eńbek sińiredi – bul ári ádemi, ári mazmundy shara", - deidi jýrnalist.
Gúlbaný Ábenova tamaqqa qatysty qoiylatyn rekordtarǵa da óz kózqarasyn bildirdi.
"Al tamaqqa qatystysy múldem basqasha. Bul ulttyq ashanany kórsetý emes, dástúrdi eske salatyn is-shara da emes. Qazaq halqynda mundai dástúr bolmaǵan. Kerisinshe, ysyrap bolyp esepteledi. Eń úlken baýyrsaq ne shujyq jasaý úshin tonna-tonna un, et, piiaz jáne basqa da ónimder ketedi. Onyń ústine bul – taǵam, sanitarlyq-epidemiologiialyq talaptar saqtala ma, joq pa degen suraq týady. Quramynyń tepe-teńdigi durys pa? Álde metr qýalap júrip, qoldaryna túskenniń bárin sala bere me?", - deidi jýrnalist.
Gúlbaný Ábenova "rekord ornatý úshin jasalǵan taǵam qaida jiberiledi?" degen suraq qoidy.
"Halyqqa tarata ma? Onda onyń qaýipsizdigi kúmándi, mysaly, festivalge qatysqandar ýlanyp qalýy múmkin. Sonda bul – bir sáttik áser ǵana: rekord sol mezette tańǵaldyrady, biraq uzaq merzimdi paidasy joq. Bul – ysyrap pen paidasy joq shara. Bir rekord úshin tonnalaǵan azyq-túlik rásýa bolady. Eger olardy qaiyrymdylyqqa taratpasa, bul ashyqtan-ashyq ysyrap bolyp kórinedi", - deidi ol.
Jýrnalist odan da sol tonna et pen undy muqtajdarǵa, kópbalaly otbasylarǵa nemese zeinetkerlerge taratsa, áldeqaida paidaly bolar edi dep esepteidi.
“Qoǵamda etti múldem satyp ala almaityndar bar. Olar ony tek mereke saiyn kóredi. Qazir et qymbattap ketti, kóptegen jalǵyzbasty qariialar et, un, kókónis satyp alýǵa shamasy kelmeidi. Eger osyndai rekord jasalsa – mysaly, "3 tonna etti qarttarǵa tegin tarattyq" degen paidaly ári mándi rekord bolar edi. Bul ári piar, ári muqtajdarǵa kómek", - deidi maman.
Gúlbaný Ábenova rekordtar tez umytylady, al jańalyq úshin sondai bir kúndik aktsiia jasaǵansha, muqtajdarǵa kómek bergen áldeqaida paidaly deidi.
“Nemese aýyl halqyna, mektepterge, aýrýhanalarǵa, balalarǵa qajet dúnielerdi syilaý – mine, naǵyz rekord sol bolar edi. Bul jaǵdaida áleýmettik áser de, kompaniianyń imidji de artady. Óitkeni ondai rekordtardy uiymdastyrýshylar tek piar úshin ǵana emes, naqty qoǵamǵa paidasy bar is jasaidy. Mysaly, 2 tonna baýyrsaq pisirip, ony balalarǵa, zeinetkerlerge, balalar úilerine tegin taratsa – bul shyn máninde qoǵamǵa igilikti is bolar edi", - deidi jýrnalist.
Ol kez kelgen iste aqylǵa qonymdylyqty, praktikalyqty jáne qoǵamǵa paidaly bolýyn qoldaitynyn jetkizdi.
“Bir kúndik jańalyq úshin, Rekordtar kitabyna kirý úshin ysyrap jasaýdyń qajeti joq. Ásirese tamaqqa qatysty bolsa, men taǵamdy "kýltke" ainaldyrýǵa qarsymyn. Al eger rekord rýhani, ziiatkerlik nemese materialdyq emes salada bolsa, onda men muny quptaimyn jáne Qazaqstannyń álem aldyndaǵy imidjin kóteretin osyndai bastamalardy qoldaimyn", - deidi jýrnalist.
