Qazaqstannyń 2029 jylǵa deiingi ulttyq damý jospary jobasy Taý-ken metallýrgiialyq kombinattyń damý strategiiasynyń negizi bolýǵa tiis. Bul týraly basqarma múshesi, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Gúlnar Bijanova «Qazaqstannyń taý-ken salasynyń intvestitsiialyq tartymdylyǵyn arttyrý» konferentsiiasynda málimdedi.
Elordamyzda «Qazaqstannyń taý-ken palatasynyń» uiymdastyrýymen ótken «Qazaqstannyń taý-ken salasynyń intvestitsiialyq tartymdylyǵyn arttyrý» konferentsiiasyna sala kóshbasshylary, memlekettik organdar men diplomatiialyq ókildikterdiń ókilderi qatysty.
Konferentsiia Jer qoinaýy týraly jańa kodekspen jumys isteýde negizgi ken óndirý kompaniialarynyń tájiribe almasýyna, sondai-aq Kodekske jaqynda usynylǵan ózgeristerdi talqylaýǵa arnaldy. Qatysýshylar zańnamanyń negizgi aspektilerin jáne paidaly qazbalardy barlaý, óndirý jáne óńdeý tehnologiialaryna qatysty usynylyp otyrǵan keleshek saiasatty talqylady.
Prezident Qasym-Jomart Toqaev eldiń ál-aýqatyn arttyrý úshin Qazaqstannyń taý-ken óndirisin damytýdyń mańyzdylyǵyn aityp keledi. «Qazaqstannyń taý-ken palatasynyń» kóptegen múshe-kompaniialary 2018 jyly «Jer qoinaýy jáne jer qoinaýyn paidalaný týraly» Qazaqstan Respýblikasynyń jańa Kodeksi qabyldanýymen Qazaqstannyń taý-ken óndirý salasyna investitsiia quia bastady. Kodeks taý-ken óndirý jáne geologiialyq barlaý qyzmetin litsenziialaý men retteýde ashyqtyq pen tiimdilikti áldeqaida arttyryp otyr jáne Qazaqstannyń paidaly qazbalardy óndirý salasynda álemdik kóshbasshy bolý strategiiasynyń negizgi elementi bolyp tabylady.
Konferentsiia sheńberinde plenarlyq otyrys jáne eki paneldik sessiia ótti.
Konferentsiiany ashqan QR Ónerkásip jáne qurylys ministri Qanat Sharlapaev salanyń investitsiialyq tartymdylyǵyn odan ári arttyrý úshin zańnama men protsedýralardy ońailatýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti. Sonymen birge ol investorlarǵa qolaily jaǵdai jasaý úshin Kodekske engiziletin túzetýler paketi jaiynda aqparat berdi.
«Múddeli taraptar men taý-ken óndirý biznesi ókilderiniń usynystaryn esepke ala otyryp Jer qoinaýy týraly kodekske engizilgeli jatqan túzetýler paketi investorlar úshin qolaily jaǵdai jasaýǵa baǵyttalǵan 100-den astam ózgeristen turady. Biz Qazaqstannyń ekonommikalyq damýynyń irgetasy retinde sanaityn mineraldy-shikizat keshenin odan ári damytýǵa jáne nyǵaitýǵa talpynamyz» dedi vedomstvo basshysy.
Paneldik otyrystar Qazaqstannyń jer qoinaýyna investitsiia salýǵa áser etetin zańnamalyq bazaǵa, sondai-aq investitsiialyq sheshimderge áser etetin geologiialyq jáne ekologiialyq aspektilerge arnaldy.
Basqarma múshesi, «Atameken» UKP basqarma tóraǵasynyń orynbasary Gúlnar Bijanova óz kezeginde «jer qoinaýyn paidalaný sekildi kúrdeli úrdisti jan-jaqty retteitin zańnamaǵa ózgerister engizýge memleket tarapynan bastamashylyq jasalǵanyn» atap ótti.
«Ózgeristerdiń irgetasy dep eldiń jer qoinaýy men tabiǵi resýrstarynyń menshik quqyǵy Qazaqstan halqyna tiesili ekenin bekitip bergen 2022 jylǵy konstitýtsiialyq reformany atai alamyz. Bul quqyqty halyq atynan memleket iske asyrady. Sáikesinshe quqyqtyq orta osy qaǵida negizinde qalyptasady» dedi «Atameken» UKP basqarma múshesi.
Sonymen birge ol TMK damý stretagiiasyn daiyndaýdyń qajettiligin atap ótti.
«Búginde sala strategiiasynyń joqtyǵy saldarynan zańnama jii ózgeredi, jer qoinaýyn paidalanýshylardyń biznes-strategiiasynda esepke alynbaityn jańa normativtik quqyqtyq aktiler qabyldanyp jatyr. Qazaqstannyń 2029 jylǵa deiingi ulttyq damý jospary jobasy Strategiianyń negizi bolýǵa tiis. Strategiialyq josparlaý jáne reformalar agenttigi ony talqylaýǵa usyndy. «Atameken» ulttyq palatasy ony jetildirýge belsendi qatysyp keledi» dedi Gúlnar Bijanova.
Konferentsiiaǵa AQSh, Ulybritaniia jáne Kanadanyń elshileri qatysyp, jańa Kodeksti daiyndaý, zertteý, yntymaqtasý jáne reformalaýdy qoldady. Olar Qazaqstannyń investitsiia tartýdaǵy áleýetin barynsha arttyrý jóninde pikirleri men usynystaryn aityp, turaqty jáne ashyq sot pen salyq rejimi elge keletin investorlar men kompaniialardyń senimin arttyrý úshin qajet ekenin qýattady.
Budan bólek, sheteldik investitsiialardy salyq bazasyn arttyrýǵa kómektesetin ekonomikalyq damýdyń qozǵaltqyshy retinde qaraý kerektigi aityldy.
«Qazaqstannyń taý-ken palatasy» Baqylaýshy Direktorlar keńesiniń múshesi Tim Barri myrza álemdegi mys qorlaryn barlaý jumystarynyń mańyzdylyǵyn jáne olardy óndirýshi kompaniialar betpe-bet kelip otyrǵan problemalar týraly aitty. Ol jańa ken oryndaryn ashyp qana qoimai, memlekettik qoldaý men saiasat arqyly qolaily jaǵdai jasaý arqyly da Qazaqstannyń álemdik mys naryǵyndaǵy mańyzdy oiynshy bolý áleýeti joǵary ekenin atady.
«Álemde 40 iri, biraq óńdelmegen ken orny bar, olardyń jalpy qory shamamen 470 mln tonna dep baǵalanady. Eger óńdeýmen bailanysty problemalar bolmaǵanda bul ken oryndary álemdik suranysty qanaǵattandyrar edi. Biz mys jetkizýdi arttyrýymyz qajet jáne Qazaqstan bul turǵyda mańyzdy oiynshy bolyp otyr. Mysaly, Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Aqtoǵai ken orny jylyna 200 000 tonna mys óndiredi. Alaida aldaǵy onshaqty jylda jáne odan keiin de álemdik suranysty qanaǵattandyrý úshin bizde jyl saiyn óńdelip otyratyn osyndai birneshe iri shahta bolýy kerek» dedi ol.
«Qazaqstannyń taý-ken palatasynyń» prezidenti Rýslan Baimishev te jańa ǵalamdyq investorlar kelgenin atap ótti.
«Búginde naryqtyq kapitaly milliardtaǵan dollardy quraityn Rio Tinto, Fortescue, Teck jáne BHP sekildi jetekshi álemdik taý-ken óndirý kompaniialary Qazaqstannyń paidaly qazba bailyqtaryn barlaýǵa investitsiia salyp jatyr» dedi Rýslan Baimishev.
Sonymen birge ol atap ótkendei, «Palatanyń múshe-kompaniialary 25 myń sharshy shaqyrymnan astam aýdanda geologiialyq barlaý júrgizip jatyr, investitsiialardyń kólemi GIIN jumsalatyn jyl saiynǵy memlekettik shyǵystardan asyp tústi jáne bul soma salyqtyq jáne áleýmettik tólemderdi qosa alǵanda ósip jatyr. Budan bólek, 2 aýktsion nátijesinde jazylǵan bonýstar 7,8 mln AQSh dollarynan asty. Qazirgi tańda profildi ministrlik investorlardyń barlyq máselesin «bir tereze» qaǵidasymen sheshýge qaýqarly, óitkeni Ónerkásip jáne qurylys ministrligine qarasty salalyq bólimsheler, t.b. bailanysty uzaq úzilisten keiin ol geologtardyń, jer qoinaýyn paidalanýshylardyń jáne ónerkásiptiń basyn biriktirdi. Iaǵni zańnamalyq deńgeide óńdeýshi ónerkásipti qoldaý jolymen geologiialyq barlaýdaǵy investitsiialyq klimatty buzý múmkin emes, 2029 jylǵa deiingi Ulttyq damý jospary jobasynda kórsetilgen jaǵymsyz saldarlardy tómendetý kerek».
Is-shara sońynda East Star Resources bas direktory Aleks Ýolker myrza barlyq qatysýshyǵa alǵysyn aita kele, prezident pen ministrlerdiń alǵa qoiǵan nietteri, sondai-aq quqyqtyq bazadaǵy ózgerister jobasy arasynda únemi esepke alýdy talap etetin burynǵydai alshaqtyqtar bolǵanyna qaramastan, Qazaqstan zertteýler júrgizý úshin keremet oryn bolyp tabylatynyn jáne kompaniialar da, úkimet te ózgerip otyrǵan júieler jaǵdaiynda praktikalyq sheshimder tabý boiynsha birlesken jumysty jalǵastyra berýi kerektigin atap ótti.
Konferentsiiaǵa 160-tan astam qatysýshy jinaldy jáne taý-ken salasyn damytý strategiiasyn talqylaityn jáne tájirie almasatyn alań qalyptastyrdy. Konferentsiia qatysýshylary halyqaralyq investorlardyń Qazaqstanǵa qyzyǵýshylyǵyn qoldady jáne taý-ken óndirý salasyna investitsiia tartý jáne odan ári damytý úshin áleýeti zor ekenine senim bildirdi. «Qazaqstannyń taý-ken palatasy» osy protsesste barlyq tarap úshin aqparat pen qoldaý kózi bolýdy josparlap otyr.
