Sońǵy úsh jylda Qazaqstannyń Reseige investitsiialary turaqty ósim kórsetip, ónerkásip, qarjy, kólik jáne tsifrlyq tehnologiialardy qamtyp otyr, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ósý bar, biraq reseilik salymdardan qalyp otyr
Qazaqstannyń Reseige investitsiialary kólem jaǵynanáli de Reseidiń Qazaqstanǵa salǵan qarjysynan edáýir az. Alaida sońǵy jyldary olardyń dinamikasy birtindepósip, jobalardyń geografiiasy keńeiip keledi.
2024 jyly Qazaqstannyń Resei ekonomikasyna tikelei investitsiialary shamamen $1,1–1,3 mlrd qurady, al jinaqtalǵan kapital $6 mlrd-tan asty. Salystyrý úshin: sol kezeńde Reseidiń Qazaqstanǵa tartqan qarjysy $4 mlrd-tan asyp, jalpy jinaqtalǵan kólem $26–27 mlrd-qajetti, iaǵni tórt esege jýyq kóp. Degenmen Qazaqstan kapitalynyń Reseidegi ósý qarqyny turaqty: 2022 jyly $900 mln bolǵan kólem 2023 jyly $1 mlrd-qa jetip, 2024 jyly osy mejeden joǵary deńgeide saqtaldy.
Investitsiialardyń salalyq qurylymy
Negizgi qarjy quiý baǵyttary mynalar boldy:
• Ónerkásip jáne metallýrgiia - qazaqstandyq investitsiialardyń 50%-yna deiin;
• Qarjy qyzmetteri men kólik - shamamen 20%;
• Saýda jáne jyljymaityn múlik - 15%-ǵa deiin;
• Energetika, himiia jáne aýyl sharýashylyǵy - qalǵan 15%.
Erekshe nazar birlesken óndiristik jáne infraqurylymdyq jobalarǵa aýdarylýda. Olardyń qatarynda qubyr jáne temirjol toraptary, logistikalyq terminaldar men servistik alańdar bar.
Mysaldar men jobalar
Ónerkásiptik jáne shikizat sektorlary
Qazaqstandyq ulttyq kompaniia «QazMunaiGaz»Reseidegi munai-gaz óndirý jónindegi birleskenjobalarda úleske ie bolyp, eksporttyq naryqtarǵa kómirsýtekterdi jetkizetin qubyr jelilerin damytýǵa qatysýda.
Sonymen qatar iri qazaqstandyq agroholdingter Reseidiń ońtústik aimaqtarynda aýyl sharýashylyǵy infraqurylymyn satyp alý jáne salý jumystaryna belsendi qatysýda. Bul jobalar astyq saqtaý qoimalaryn qurýdy, sondai-aq úshinshi elderge eksporttyq jetkizilimderdi qamtamasyz etýdi qamtidy. Mundai qadamdar azyq-túlik qaýipsizdigin nyǵaityp, saýda aǵyndaryn ártaraptandyrýǵa yqpal etedi.
Qarjy sektory
Halyk Group qarjy toby («Halyq» banki) Reseideenshiles kompaniialar jelisin belsendi túrde damytypkeledi. Ol jeke tulǵalarǵa da, korporativtik klienttergede bank jáne saqtandyrý qyzmetterin usynyp, qazaqstandyq kapitaldyń Resei qarjy naryǵyndaǵyqatysýyn keńeitýde.
Infraqurylym, logistika jáne kólik
Qazaqstandyq kompaniialar Reseidiń shekaralas aimaqtarynda logistikalyq ortalyqtar men qoimakeshenderine investitsiia quiýda. Mundai jobalar Qytai, Qazaqstan jáne Eýropa arasyndaǵy tranzitti Reseiaýmaǵy arqyly jeńildetýge jáne ońtailandyrýǵa mańyzdy ról atqarady. Sátti kooperatsiia mysaldaryna temirjol terminaldaryn birlesip basqarý jáne mýltimodaldy kólik baǵyttaryn damytý jatady. Bulbúkil Eýraziia keńistiginiń tranzittik áleýetin arttyrýǵayqpal etedi.
Joǵary tehnologiialar, qarjy jáne jyljymaitynmúlik
Máskeý men Sankt-Peterbýrgte Qazaqstannyń iritelekommýnikatsiialyq jáne IT-kompaniialarynyń ókildikteri ashyldy. Olar tsifrlyq servisterdi, sondai-aq birlesken fintech jáne insuretech sheshimderinilgeriletýde.
Qazaqstandyq investitsiialyq qorlar kommertsiialyq jyljymaityn múlik jobalaryna da qatysýda: biznes-ortalyqtar, turǵyn úi keshenderi jáne saýda oiyn-saýyqnysandary salynýda. Bul dástúrli salalardan tysinvestitsiialardyń ártaraptandyrylǵanyn kórsetedi.
Resei naryǵyna degen qyzyǵýshylyq óńirlik deńgeide de artyp keledi: 2024 jyly qazaqstandyq biznes-missiialarMáskeýde, Sankt-Peterbýrgte, Sibirde jáne Povoljedejumys istep, jańa alańdar men servistik ortalyqtarashty. Erekshe kóńil kólik-logistikalyq jobalarǵabólinýde. Atap aitqanda, Qazaqstan Resei aýmaǵyndaornalasqan «Qurǵaq portty» damytýǵa qatysýda. Bulnysan Soltústik endik magistralin jáne TranssibirdiQytai jáne Kaspii aimaǵymen bailanystyryp, Eýraziialyq kólik jelisiniń negizgi elementteriniń birineainalatyny kútilýde.
Integratsiia jáne senim faktory
Sarapshylardyń pikirinshe, Qazaqstannyń Reseigeinvestitsiialarynyń ósýi tek biznes múddesimen ǵanaemes, sonymen birge saiasi-ekonomikalyq ahýalmen de bailanysty. Ásirese Eýraziialyq ekonomikalyq odaqtyńdamýy, kedergilerdiń alynýy jáne birlesken jobalardyńinstitýtsionaldanýy mańyzdy ról oinaýda.
Qazaqstannyń Reseidegi elshisi Daýren Abaev atapótkendei, «jańa jobalar tek memleketterimizdińekonomikasyn yntalandyryp qana qoimai, sonymenqatar halyqaralyq bailanystardy nyǵaityp, bolashaqqajaqsy serpin beredi».
Resei tarapy da oń kózqaras bildirýde. RF-nyńQazaqstandaǵy elshisi Aleksei Borodavkinniń aitýynsha, eger ofshorlyq iýrisdiktsiialar arqyly kirgen kapitaldyesepke alsaq, Reseidiń Qazaqstanǵa quiǵan jalpyinvestitsiia kólemi resmi derekterden eki ese joǵarybolýy múmkin. Al qazaqstandyq biznes, diplomattyńsózinshe, «Reseige belsendi kirýde», bul investitsiialyqúderisti «qos baǵytty kóshe» túrinde qalyptastyrady.
Qorytyndylar
Investitsiia kólemindegi aitarlyqtai aiyrmashylyqtarǵa qaramastan, Qazaqstan Resei naryǵyndaǵyqatysýyn keńeitip keledi. Elden keletin salymdarónerkásipke, kólikke, qarjyǵa, IT jáne logistikaǵashoǵyrlanǵan, bul eki memlekettiń strategiialyqmúddelerine sáikes keledi.
Kóppoliarly álem qalyptastyra otyryp, Eýraziialyqkólik jáne óndiristik tizbekter kúsheigen jaǵdaida, mundai jobalar tek ekonomikalyq emes, sonymen qatarekijaqty qatynastardyń turaqtylyǵyn arttyratyngeosaiasi faktorǵa ainalýda.
