Qazaqstanda erekshe bilim berýdi qajet etetin balalarǵa qoldaý kórsetý baǵytynda mańyzdy qadam jasaldy. Bilim berý salasynda alǵash ret inkliýzivti orta qurýǵa arnalǵan psihologiialyq-pedagogikalyq qoldaýdyń biryńǵai memlekettik standarty daiyndaldy. Bul qujat erekshe qajettiligi bar balalardyń bilim alý quqyǵyn shynaiy júzege asyrýǵa jol ashpaq.
Búginde elimizde 230 myńnan astam bala erekshe bilim berý qajettiligimen ómir súrip jatyr. Bul jai statistika emes – ár balanyń jeke taǵdyry, januiasy, bolashaǵy. Osy balalarǵa tek janashyrlyq emes, júieli qoldaý qajet. Jańa standart sol qoldaýdy naqtylaityn jáne birizdendiretin mańyzdy qujat bolyp otyr.
Bul jóninde Oqý-aǵartý ministrligi inkliýzivti jáne arnaiy bilim berý departamentiniń direktory Laýra Butabaeva bylai deidi: «Bul qujat – erekshe qajettilikteri bar balalardyń sapaly bilimge teń qol jetkizý jolyndaǵy mańyzdy qadam. Qazir biz munymen qatar balalardy keshendi qoldaý jónindegi zań jobasyn ázirlep jatyrmyz. Ol otbasy men balany túrli sala mamandarynyń birlesip súiemeldeýi úshin institýtsionaldyq jáne quqyqtyq negiz qalyptastyrady».
Qujatta balany erte jastan bastap, kásibi bilimge deiin úzdiksiz súiemeldeý, oqý protsesin beiimdeý, qajetti mamandarmen qamtamasyz etý, ortaǵa beiimdeý syndy keshendi talaptar belgilengen. Eń bastysy – jaýapty qurylymdar men mamandardyń mindeti zańnamalyq turǵydan naqtylandy.
Inkliýziiany jai ǵana balany orta mektepke qabyldaý dep túsinýge bolmaidy. Bul – mekteptiń beiimdelýi, muǵalimderdiń arnaiy ádis-tásilderdi meńgerýi, ata-ananyń qoldaý tabýy, oqýshynyń ózin jaily sezinýi. Ata-analar úshin de bul – úlken jaýapkershilik pen syn. Erekshe balany tárbieleý – júike men júrekke salmaq salatyn aýyr eńbek. Sondyqtan olarǵa tek aqparat emes, moraldyq jáne psihologiialyq qoldaý da aýadai qajet.
Laýra Butabaeva atap ótkendei, qazirgi tańda osy sanattaǵy balalardy qoldaý úsh deńgeili júie arqyly júzege asyp jatyr. Bul – bala týylǵannan bastap, mektepke deiingi, bastaýysh jáne kásibi bilim berý kezeńderin tolyq qamtityn, qurylymy jaǵynan naqty ári ikemdi júie. Onyń sózinshe, mundai tásil erekshe balalardyń bilim men qoǵamǵa beiimdelýin úzdiksiz qoldaýǵa múmkindik beredi.
Mektep te daiyn bolýy kerek. Bul tek pandýs pen lift ornatýmen shektelmeidi. Arnaiy mamandar, beiimdelgen oqý baǵdarlamasy, shydamdy ustaz – osynyń bári bir balanyń bolashaǵyn qalyptastyrady. Balany qabyldaǵan synyptastarǵa da túsindirý, tárbieleý jumysy qatar júrýi kerek. Óitkeni inkliýziia tek bilim emes, qarym-qatynas mádenieti.
Muǵalim – inkliýziianyń negizgi dińgegi. Sondyqtan pedagog-assistent, arnaiy pedagog, jeke kómekshi sekildi jańa laýazymdar engizilip jatyr. Bul – qýantarlyq qadam. Biraq ol mamandardy daiyndaý, úzdiksiz oqytyp otyrý – endi nazardan tys qalmaýǵa tiis másele.
Osy rette Laýra Butabaeva atap ótkendei, qazirgi inkliýzivti júieniń tabysty bolýy eń aldymen kadr daiyndyǵyna bailanysty. «Muǵalimder, logopedter men psihologtar arnaiy bilim alyp, inkliýziia qaǵidalaryn naqty túsinip, qoldana alýy kerek. Bul – formaldy emes, sapaly ózgeris kezeńi», – deidi ol.
Jańa standarttyń qabyldanýy – memlekettiń ustanymyn bildiredi. Bul tek qaǵaz júzindegi ózgeris emes, bul – sanany ózgertýdiń bastaýy. Qoǵam múgedektigi bar balany shettetetin emes, qoldaityn, ortaq ortada qatar kóretin deńgeige kóterilýi kerek. Óitkeni bul – adamgershiliktiń ólshemi.
Inkliýziia – qaiyrymdylyq emes. Bul – ádilet. Ár balaǵa múmkindik berý – tek sol balaǵa emes, búkil qoǵamǵa jasalǵan investitsiia. Erekshe balaǵa bilim berý – bolashaqta bárimizge ortaq bereke.
