Qazaqstanda zań bar, sot bar, reformalar da júrip jatyr. Biraq qarapaiym adam úshin eń bastysy – ádildik pen senim. Quqyq qorǵaý organdaryna, tergeý isine, sot sheshimine degen senim bolmasa, eń minsiz zańdar da qaǵaz júzinde ǵana qalady. Adam quqyqtary jónindegi ýákil Artýr Lastaevtyń sózi osynyń aiqyn dáleli.
Onyń pikirinshe, elimizde azamattardyń quqyqtyq qorǵalýy baǵytynda belgili bir alǵa jyljý bar. Biraq munyń bári jetkilikti me degen suraq – ashyq kúiinde. Qoǵamda sot úkimderine, tergeý amaldaryna, ásirese, sot tóreliginiń ádildigine kúmándaný toqtaǵan joq. Sebebi árbir resmi kórsetkishtiń artynda adamnyń taǵdyry tur. Al taǵdyr oiynshyq emes.
Lastaev sot alqasynyń jumysy týraly aita kelip, bul júieniń halyqaralyq standarttarǵa sáikes ekenin moiyndaidy. Alqa soty – bul qylmystyq isti kásibi sýdiamen qatar, qarapaiym azamattardan quralǵan 12 adam da qaraityn júie. Olar aiyptalýshyny kináli me, joq pa – sony sheshedi. Sýdia tek úkim shyǵarady. Bul tásil – halyqtyń sot isine aralasýyn qamtamasyz etetin demokratiialyq qadam. Biraq bul – minsiz júie emes.
Lastaevtyń ózi de ony jasyrmaidy: aiyptalýshy sot otyrysy barysynda alqa múshelerin kóredi. Bul olardyń qaýipsizdigine qaýip tóndiredi. Úkim qysqa ǵana – kóbine bir-eki betten aspaidy. Sebebi alqa múshelerine úkimniń nege solai qabyldanǵanyn dáleldep jazýdyń qajeti joq. Bul – qaýipsizdik úshin engizilgen jeńildik. Biraq dál osy jeńildik kei jaǵdaida ádilettilikke kóleńke túsirýi múmkin. Sebebi túsinikteme berilmegen úkim – kúmán týǵyzady. Onyń ústine mundai úkimge shaǵym túsirý de ońai emes. Tek protsessýaldyq zań buzylǵan bolsa ǵana qaita qaraýǵa múmkindik bar. Iaǵni, úkimniń mazmunyna, ádilettiligine bailanysty daý aitý tetikteri shekteýli.
Azamattardyń shaǵymyna kelsek, ótken jyly Adam quqyqtary jónindegi ýákil keńsesine 6 700-den astam aryz túsken. Bul – bir qaraǵanda senimniń artqany. Ekinshi jaǵynan – problema azaimai turǵanynyń dáleli. Eń kóp shaǵym – tergeý amaldaryna qatysty. Bul sanat jyl saiyn shaǵymdar tiziminde birinshi orynda tur. Odan keiin – shartty túrde merziminen buryn bosatý nemese jazany jeńildetý týraly ótinishterdiń qanaǵattandyrylmaýyna bailanysty aryzdar. Úshinshi orynda – sot sheshimderimen kelispeý. Onyń ishinde 70 paiyzdan astamy – qylmystyq isterge qatysty úkimder.
Al adam saýdasy siiaqty asa qaýipti qylmysqa kelsek, jaǵdai tym erekshe. Ishki ister ministrliginiń málimetinshe, biylǵy toǵyz aida adam saýdasyna qatysty 194 qylmystyq is tirkelgen. Biraq Adam quqyqtary jónindegi ýákil keńsesine bul máselege bailanysty birde-bir azamat júginbegen. Bul qalai? Mundai kúrdeli másele boiynsha azamattar únsiz qaldy ma? Álde quqyq qorǵaý organdaryna senbeidi me? Bul suraq jaýapsyz tur.
Artýr Lastaev bul jaǵdaidy oń úrdis retinde baǵalaǵysy keledi. Qazaqstan adam saýdasyna qarsy zańnamasyn halyqaralyq talaptarǵa sai keltirdi. Áleýmettik jáne quqyqtyq kómek júieleri de jetildirilip jatyr. Biraq bul – másele joq degen sóz emes. Jábirlenýshiniń únsiz qalýy – kóbine júiege degen senimsizdikten týyndaidy. Osy oraida qoǵamǵa ádildikke senetin orta qalyptastyrý – bárinen mańyzdy mindet.
Artýr Lastaevtyń pikirleri tek esep berý úshin emes, oi salý úshin aitylǵandai. Ol júieni joqqa shyǵarmaidy, biraq kemshilikterdi ashyq kórsetedi. Bul – mańyzdy. Óitkeni adam quqyqtaryn qorǵaýdyń negizi – ashyqtyq pen óz kemshiligińdi moiyndai alý.
Qazaqstan shyn máninde quqyqtyq memleket bolǵysy kelse, qaǵaz júzindegi zańdardan emes, azamattyń sotqa barǵanda ádilet tabatynyna senetin kúnge jetýi kerek. Al bul úshin tek zań shyǵarý jetkiliksiz. Júieniń rýhy men mazmuny ózgermei, ádildik jaily aitý – bos sóz.
