kirispe sózin QR Ulttyq kitaphanasynyń direktory Janat Seidýmanov sóilese, sharany UǴA-nyń akademigi, tarih ǵylymynyń doktory, professor Hangeldi Ábjanov júrgizdi.
Konferentsiia eki bólimnen turdy. Alǵashqy bólim "Alash ideiasynyń qalyptasýy men máni" degen taqyrypta boldy.
Shoqan Ýálihanovtyń qazaqtyń ulttyq qundylyqtary negizinde kótergen máselelerin tarih ǵylymynyń doktory, professor Shaizada Toqtabaeva áńgilimelep berdi. Islamdaǵy ásire dinshildik pen shoqyndyrý arqyly Resei patshalyǵynyń qazaqty otarlaý saiasaty jaiynda Qabdol Áýezov, Zańǵar Kárimhan, Baýyrjan Berikuly tárizdi jas ǵalymdar arnaiy baiandamalar jasady.
Alash ziialylary qazaqty dini fanatizmnen saqtandyrdy. Onyń basynda álbette Álihan Bókeihanuly turdy. Bul trýlaly Alash qairatkeriniń biri Qoshke Kemeńgeruly «Álihannyń qazaq eline istegen tarihi qyzmeti: ádebi til týýyna sebep boldy, ózine ergen topty dini fanatizmge qarsy tárbieledi.
Budan baryp tatardan irgesin aýlaq salǵan qazaq ulty týdy» dep jazady. Osydan-aq Alash muraty aiqyn kórinis tabady. Olar dinshildiktiń ornyna ulttyq qundylyqtar men jaratylystaný jáne kýmanitarlyq ǵylym-bilimdi nasihattady. Sol sebepti olardyń árqaisysy balalarǵa arnap oqýlyqtar daiyndady. Máselen, H. Dosmuhameduly – matematika, zoologiia, M. Dýlatuly, S. Qojanuly, Á. Ermekuly, Q. Sátbaiuly – matematika, algebra, T. Shonanuly – geografiia, tarih, M. Jumabaiuly – pedagogika, J. Aimaýytuly – psihologiia, Q. Kemeńgeruly – himiia, til, tarih, J. Kúderiuly – til, ádebiet, mádeniet, Á. Bókeihanuly – astronomiia, geografiia, M. Áýezuly – ádebiet, S. Sádýaqasuly – teatrtaný, A. Baitursynuly, E. Omaruly, T. Shonauly, N. Tórequluly – til salasynan eńbekter jazdy.
Ekinshi bólimniń taqyryby "Alash arystarynyń qyzmeti men murasy" dep ataldy. Onda akademik Hangeldi Ábjanov ("Alash ideiasy") tarih ǵylymynyń doktory Danagúl Mahat ("Smaǵul Sádýaqasovtyń aǵartýshylyq qyzmeti"), alashtanýshylar Amanqos Mekteptegi ("Ahmet Baitursynulynyń ǵylymdaǵy ustanymy") men Beibit Qoishybaev ("Alashtyqtardyń zaiyrly qoǵamdy qalyptastyrýǵa úlesi"), alashtyqtardyń urpaǵy Dina Muhamedhan ("Qaiym Muhamedhannyń bastan keshken taǵdyr taýqymeti") tárizdi tulǵalar qyzyqty baiandamalar usyndy.
Konferentsiia aiasynda qolóner jáne kitap kórmesi boldy. Kitaptar Elbasynyń "Rýhani jańǵyrý" baǵdarlamasy men Alash avtonomiiasy taqyryptary boiynsha sórege qoiylsa, qolónerde toqyma, zergerlik, qaiys materialdar negizindegi zattar el nazaryna usynyldy. Sonymen birge, stendtik kórme de uiymdastyryldy. Munda Alash qairatkerleriniń ómiri men shyǵarmashylyǵy týraly derekter berildi.
Sonymen birge, Almaty qalasy Din isteri jónindegi basqarmasynyń qoldaýymen «Adyrna» ulttyq-etnografiialyq birlestigi túsirgen «Alash arystary: ulttyq dástúr jáne din» atty derekti film kórsetildi. Bul derekti filmniń túsirilim jumystary «Alash joly» atty tarihi-tanymdyq ekspeditsiia aiasynda Shyǵys Qazaqstan, Semei, Astana, Qaraǵandy, Jezqazǵan qalalarynda, Qarqaraly, Baianaýyl aýdandarynda júrgizilgen bolatyn.
Arman SERIKULY
