Endeshe elimizde dini aqparatty tarqatyp túsindire alatyn, belgili bir dini dogmalardy tereńnen tolǵap, ony máni men mazmunyn ashýǵa qabiletti dintanýshylar bar ma?
Olar aýditoriiamen qanshalyqty belsendi jumys isteýde?
Dalanews.kz osy tarapta belgili ǵalym, dintanýshy Ainur Ábdirásilqyzynyń pikirin bilgen edi.
Sarapshynyń atap ótkenindei, elimizde dintaný biliminiń irgetasy osydan 30 jyl Qazaqstan egemendik alǵan tusta qalanǵan. Sol tustary Iassaýi atyndaǵy Qazaq-túrik ýniversitetiniń irgesinen “Dini qundylyqtar jáne erkin oilaý” dep atalatyn arnaiy mamandyq ashylǵan.
“Elimizdegi dintaný salasy qulashyn keńge jaiǵan, az da emes, kóp te emes, 30 jyldyq tájiribesi bar sala. Búginde atalǵan oqý ornynyń qabyrǵasynan túlep ushqan ondaǵan, júzdegen maman teologiia doktory deitin dárejege deiin kóterilip, dini aqparatqa sýsap otyrǵan aýditoriiaǵa ózekti ári durys málimet jetkizýge tyrysýda”, – deidi Ainur Ábdirásilqyzy.
Ótken otyz jylda elimizde dintanýshy mamandardy daiarlaýǵa Úkimet pen QMDB tarapynan basa kóńil bólingen. Ǵumyryn dini qyzmetke arnaǵysy keletin úlken shoǵyr qalyptasqan.
Sarapshynyń málimdegenindei, Táýelsizdik alǵaly beri elimizde 5 birdei Dintaný kafedralary qurylǵan. Sońǵy jyldary dintaný magisterleriniń sany da birneshe ese ósken.
“Iá, bularǵa qatysty qoǵam tarapynan qoiylar saýal men aitylar syn kóp. Keibir azamattar dintaný salasynyń magistrlerin “olar dindi syrttai ǵana oqydy, taza dini deńgeii bar mamandar emes” dep, moiyndai bermeidi.
Áitse de bul elimizde mundai deńgeidegi mamandar daiarlanbaidy degendi bildirmeidi. Almatydaǵy Nur-Múbarak Islam mádenieti ýniversiteti islamtaný negizderi baǵytynda bilikti mamandar daiarlaitynyn kózi qaraqty oqyrman jaqsy biledi”, – deidi sarapshy.
Dese de, elimizde dintanýshy mamandarǵa suranys bar ma? Osy salany tańdaǵan azamat erteńgi kúni turaqty jumys tabaryna senimdi bola ma?
Ainur Ábdirásilqyzynyń aitýynsha teologtardyń, dintaný mamandarynyń 70-80 paiyzdaiy turaqty jumyspen qamtylǵan. Aqparat ministrligine qarasty Din isteri komitetiniń dereginshe elimizde Din máselelerin zertteýmen ainalysatyn 16 birdei ortalyq jumys isteidi.
“Dintaný bilimine júrdim-bardym qaraýǵa bolmaidy. Máselen, elimizdegi mektepterde dintanýǵa beriletin saǵat sany áli de bolsa mardymsyz.
Jasyrary joq, Qazaqstandaǵy dini ahýal qubylmaly, onyń ústine kópultty ortada ómir súretindikten dintaný negizderiniń saǵatyn ulǵaitý asa aktýaldy. “Dintaný negizderi” pániniń aiasynda qazirgi qazaqstandyq qoǵamnyń qundylyqtaryn nasihattaý, mektep qabyrǵasynan bastap lańkestik pen ekstremizmniń ózegin ashyp, solarǵa qarsy úgit júrgizý búgingi jaǵdaida mańyzdy másele bolyp tur”, – deidi sarapshy.
Osy oraida kelesidei saýal týyndaidy.
Elimizde keibir azamattardyń destrýktivti aǵymdardyń jeteginde ketýi mektep qabyrǵasynda berilgen bilimniń osaldyǵynan emes pe?
“Bizdegi bir úlken kemshilik, óskeleń urpaqtyń dini saýatyn qalyptastyrýdy belgili bir pánniń aýqymynda qarastyryp, sonyń aiasynda sheshýge tyrysamyz.
Menińshe, gýmanitarlyq baǵyttaǵy ilimderdiń qurylymyn kúsheitý kerek. Mektep jasyndaǵy bala men stýdentterdiń dini izdenisin taza dini izdeniske balaý qatelik. Bul keýdesinde lyqsyp turǵan sandaǵan suraqqa alasuryp jaýap izdeýge tyrysqan rýhani izdenistiń belgisi.
Másele nede? Jastar ómirdiń jaýaby dinde jazylǵan, buǵan jaýapty dinnen tabamyz dep tuspaldaidy. Eger biz árdaiym tarazy basyn teń ustap, tarihqa da, ádebietke de, mádenietke de qyzyqsaq, ónerge, ulttyq qundylyqtarǵa súiispenshilikpen qaraityn bolsaq, teris dini aǵymdardyń arbaýyna túspes edik. Rýhani oi-óresi men tanym kókjiegi tereń adam mundai aǵymdarǵa urynbaidy. Dintanýshylarpen pikirlesken kezde de ózine qajeti alady, bylaisha aitqanda kózsiz boi urmaidy. Ainalyp kelgende, rýhani izdenis tek dini bilimmen shektelmeýi tiis”, – deidi Ainur Ábdirásilqyzy.
