Freedom Inside '26

Quqyqtyq bilimge qoljetimdilik – órkenietti memlekettiń ólshemi

Quqyqtyq bilimge qoljetimdilik – órkenietti memlekettiń ólshemi

Bilim – adamnyń ajyramas tabiǵi quqyǵy. Bul quqyqty eshkim tartyp ala almaidy, odan bas tartýǵa da bolmaidy. Ol adamnyń jeke damýymen ǵana emes, búkil qoǵamnyń órkendeý deńgeiimen de tyǵyz bailanysty. Jetisý oblysy boiynsha Adam quqyqtary jónindegi ýákildiń ókili Qanat Qarymsaqovtyń aitýynsha, Qazaqstan osy quqyqty qamtamasyz etýge qatysty halyqaralyq mindettemelerdi oryndaýǵa barynsha kúsh salyp keledi.

Onyń paiymynsha, bilim – tek mektep nemese ýniversitet deńgeiindegi daiyndyq emes, adam ómiriniń ajyramas bir bóligi.

– Bilim – adamnyń aqyl-oiy men qabiletin ashatyn negizgi qural. Bul tek bazalyq oqý emes, úzdiksiz damý múmkindigi. Sondyqtan bilim alý quqyǵy – adamnyń ómir boiy damýyna berilgen múmkindik, – dedi ol.

Qazaqstan Konstitýtsiiasynda orta bilimniń tegin ári mindetti ekeni naqty kórsetilgen. Orta bilimdi aiaqtaǵan soń ár azamat kolledj nemese joǵary oqý ornyna túsip, tegin nemese aqyly negizde oqýyn jalǵastyra alady. Qarymsaqovtyń aitýynsha, bul múmkindikter zańmen ǵana emes, naqty baǵdarlamalar arqyly da qoldaý tabýda. Atap aitqanda, daryndy balalarǵa arnalǵan mektepter, ziiatkerlik mektepter jáne "Bolashaq" halyqaralyq stipendiiasy osynyń aiǵaǵy.

– Bilim berý tek aqparat berý emes, ol – mádeni murany urpaqtan urpaqqa jetkizetin tiri tetik. Sondyqtan memleket bilim berý júiesin damytýǵa basymdyq berip otyr, – dedi Qarymsaqov.

Ol sondai-aq qazirgi zamanda tek mektep nemese JOO-men shektelmeitin ózin-ózi damytý keńistigi qalyptasqanyn aitty. Onlain-kýrstar, tehnikalyq úiirmeler, bilim berý platformalary – munyń bári adamnyń ómir boiy oqýǵa degen quqyǵyn júzege asyrýǵa kómektesedi.

Qanat Qarymsaqovtyń aitýynsha, Qazaqstan BUU qabyldaǵan barlyq negizgi halyqaralyq qujattarǵa qosylǵan. Bul – jai ǵana formaldi múshe bolý emes, naqty atqarylýy tiis jaýapkershilik. Qazirgi bilim berý júiesindegi ózgerister men qoljetimdilikti arttyrýǵa baǵyttalǵan bastamalar – osy jaýapkershiliktiń bir kórinisi.

Mamannyń pikirinshe, bilim salasyna bólinetin investitsiiany shyǵyn dep emes, keleshekke salynǵan kapital dep túsiný kerek. Sebebi bilimdi urpaq – ekonomikanyń da, saiasattyń da, mádeniettiń de tiregi.

– Memleket tek infraqurylymmen shektelip qalmaýy tiis. Muǵalimderdiń kásibi deńgeii, oqý mazmunynyń zamanaýi talaptarǵa sai bolýy, aýyl men qala arasyndaǵy bilim sapasynyń alshaqtyǵyn azaitý – munyń bári elimizdiń bolashaǵyn aiqyndaityn faktorlar, – deidi Qarymsaqov.

Qazir álem úzdiksiz bilim berý júiesine bet buryp otyr. Bul – balabaqshadan bastap zeinetke shyqqanǵa deiin bilim alý múmkindigin qarastyratyn tutas model. Qazaqstan da osy jolda qadam jasap keledi. Biraq formaldi esepter men eseptik kórsetkishterden bólek, shynaiy mazmun men ádiletti qoljetimdilik basty nazarda bolýy tiis. Sebebi bilim – adamnyń tek kásibi jolyn ǵana emes, jalpy ómir sapasyn anyqtaityn negizgi qural.