Biyl qurylǵanyna 90 jyl tolǵan Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti – ǵylymi-tehnologiialyq jáne innovatsiialyq áleýeti boiynsha Qazaqstan ýniversitetteri arasynda kóshbasshy joǵary oqý orny.
QazUÝ – QS halyqaralyq reitinginde Top-230-dyqqa kirgen, QS Asia University Rankings boiynsha Aziiadaǵy úzdik 30 joǵary oqý ornynyń qataryna qosylǵan elimizdegi jalǵyz ýniversitet. 2022 jyly bilim ordasyna zertteý mártebesi berildi. Bul ýniversitettegi ǵylymdy jańa baǵytta damytýǵa jol ashty.
Sońǵy jyldary ýniversitet halyqaralyq bailanys aiasyn keńeitip, Túrkiianyń Ystambul, Qyrǵyz Respýblikasynyń Bishkek qalalarynda óz filialdaryn ashty.
2022 jyly ýniversitet bazasynda Reseidiń MIFI Ulttyq iadrolyq zertteý ýniversitetiniń filialy iske qosyldy.
2023 jyly QazUÝ-da Qytaidyń Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń filialy ashyldy. Atalǵan filial qyzmeti týraly Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ fizika-tehnikalyq fakýltetiniń dekany, fizika-matematika ǵylymdarynyń kandidaty, qaýymdastyrylǵan professor Nurzada Beisenmen áńgimelesken edik.
- Nurzada hanym, Qazaq ulttyq ýniversitetindeSoltústik-batys politehnikalyq ýniversiteti filialynyń ashylǵanyna kóp ýaqyt bolǵan joq. Filialdyń ashylýyna ne sebep boldy jáne búgingi kúnde qandai maqsattar men mindetter tur?
- Qazaqstan Respýblikasynyń Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Qytai Halyq Respýblikasyna 2023 jyldyń mamyr aiynda jasaǵan memlekettik sapary aiasynda Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń filialyn Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetindeashý jóninde kelisim jasalǵan edi. Eki el Prezidentteriniń qatysýymen ótken kezdesýde Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń Basqarma Tóraǵasy – Rektory Túimebaev Janseiit Qanseiituly men Qytai Halyq Respýblikasynyń Qazaqstandaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi Chjan Siao yntymaqtastyq ornatý jáne filial ashý týraly kelisimge qol qoiǵan bolatyn. Sodan keiin osy sapar barysynda rektor Janseiit Qanseiituly Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń rektory Sýn Baoveimen kezdesip, yntymaqtastyqty arttyrý jáne QazUÝ bazasynda Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń filialyn ashý týraly kelisimge qol qoidy.
Osylaisha atalǵan kelisimder negizinde 2023 jyldyń 12 qazanynda Ál-Farabi atyndaǵy QazUÝ-da QHR Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń filialy ashyldy. Al2024 jyldyń 16 qańtarynda Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń filialyn qurý týraly Qazaqstan Respýblikasynyń Ǵylym jáne joǵary bilim ministrliginiń buiryǵy shyqty. Filial ashýdaǵy negizgi maqsat – stýdentter jáne oqytýshylar almasý, ǵylymi baǵytta birlesip zertteý jumystaryn júrgizý, ortaq zerthanalar ashý jáne bilim berý baǵdarlamalaryn júzege asyrý, tehnikalyq baǵytta bilikti mamandar daiarlaý.
– Filial ashylǵanda oǵan túsken stýdentter qandai pánder boiynsha emtihan tapsyrdy jáne oqýǵa qabyldanǵan stýdentter deńgeii qandai? Olarǵa qandai pánder boiynsha dárister oqytylady?
– Jalpy, qazirgi tańda atalǵan filialda 8 magistrant kelesi úsh qosdiplomdyq bilim berý baǵdarlamalary boiynsha bilim alyp jatyr: 7M07135 – Materialtaný jáne injeneriia (2 magistrant); 7M06203 – Elektronika jáne kommýnikatsiialyq tehnologiialar (3 magistrant); 7M06116 – Kompiýterlik ǵylymdar jáne tehnologiialar (3 magistrant). Filialdyń alǵashqy top magistranttary jeke suhbat nátijesinde iriktelip alyndy. Úsh mamandyq boiynsha Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetinen arnaiy tórt adamnan turatyn komissiia qurylyp, árbir magistrantpen jeke-jeke suhbat ótkizilgen bolatyn. Suhbat negizgi eki baǵytta júrgizildi: aǵylshyn tili deńgeiin anyqtaý bólimi jáne profildik pándi meńgerý deńgeii boiynsha. Sonymen qatar arnaiy psihologiialyq suraqtar qoiý arqyly, talapkerlerdiń ǵylymǵa qyzyǵýshylyǵy, yntasy baǵalandy. Suhbat nátijesinde barlyq kriteriilerge sai bolǵan, bilim deńgeii óte jaqsy magistranttar ǵana filialdyń qosdiplomdyq bilim berý baǵdarlamalarynda oqýǵa qabyldandy.
Filial ashylyp, magistranttar qabyldanǵannan keiin, oqý protsesi boiynsha jumystar bastaldy. Jalpy, jasalǵan kelisim boiynsha, magistranttar alǵashqy jyly QazUÝ-da bilim alsa, ekinshi jyly Qytaida SBPÝ-de magistrlik dissertatsiia taqyrybyna sáikes ǵylymi-zertteý jumystarymen ainalysatyn bolady. Jalpy, eki jylda magistranttar oqý josparyna sáikes, 122 kreditti meńgerip shyǵady.
Joǵaryda filialda úsh mamandyq oqytylady dep atap óttik. Solardyń arasynan, mysaly, «Elektronika jáne kommýnikatsiialyq tehnologiialar» mamandyǵy boiynsha birinshi semestrde jeti pán oqytylady: Ǵylym tarihy men filosofiiasy, Shetel tili (qytai tili), Joǵary mekteptiń pedagogikasy, Qytaiǵa qysqasha kirispe, Telekommýnikatsiiadaǵy informatsiialyq-entropiialyq taldaý, Ozyq sandyq elektronika jáne Sandyq integraldy mikroshemalar pánderi.Ekinshi semestrde magistranttar alty pán oqidy jáne pedagogikalyq praktikadan ótedi. Alty pánniń ekeýin (Internet zattary jáne jelilik tehnologiialar, Elektrondy júielerdegi sinhrondalý) QazUÝ, fizika-tehnikalyq fakýltetiniń oqytýshylary, tórt pándi Qytaidyń SBPÝ professorlary beredi (olar: Jetildirilgen tsifrlyq kommýnikatsiialar, Symsyz bailanys jelisiniń tehnologiiasy, Jasandy intellekt, Zamanaýi tsifrlyq signaldy óńdeý). Árbir magistranttyń eki taraptan ǵylymi jetekshileri bolady – QazUÝ-dan jáne SBPÝ-dan. Ekinshi jyly SBPÝ kampýsyna barǵan kezde osy ǵylymi jetekshilerdiń qadaǵalaýymen óz ǵylymi-zertteý jumystaryn oryndaidy. Bilim berý isinde jańa tehnologiialarǵa basymdyq beriledi.
– Filialda qosdiplomdyq baǵdarlama boiynsha oqýdy tamamdaǵanda stýdentter qandai mamandyq alyp shyǵady jáne qandai diplom alady? Bul diplommen qandai elderde jumys istei alady?
– Filial magistranttaryna oqýdy aiaqtaǵan kezde olardyń bilim berý baǵdarlamalary boiynsha tehnikalyq ǵylymdar magistri degen dáreje beriledi. Qosdiplomdyq baǵdarlama bolǵandyqtan, magistranttar Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversiteti men Soltústik-batys politehnikalyq ýniversitetiniń diplomdaryn alyp shyǵady. Eń aldymen, bul baǵdarlama boiynsha bilim alyp shyqqan magistrler Qazaqstan Respýblikasy men Qytai Halyq Respýblikasynda óz salalarynda bilikti maman retinde suranysqa ie bolady. Jalpy, QazUÝ men SBPÝ diplomdary álemdik standartqa sáikes keledi, sondyqtan filialdy bitirip shyqqan magistranttar álemniń kez kelgen elinde jumys istei alady dep senimdi túrde aitýǵa bolady.
– Filialdyń ǵylymi baǵyttaǵy jumystary týraly aita ketseńiz.
– Qazirgi tańda filialda jasandy intellekt, sandyq elektronika, materialtaný jáne jasyl energetikamen bailanysty zamanaýi ǵylymnyń basym baǵyttary júzege asyrylýda. Jaqyn arada fizika-tehnikalyq fakýltetiniń magistranty men onyń ǵylymi jetekshisi SBPÝ-de ǵylymi taǵylymdamadan ótýdi josparlap otyr. Sonymen qatar SBPÝ ǵalymdary men fizika-tehnikalyq fakýltetiniń ǵalymdary materialtaný jáne ǵaryshtyq injeneriia baǵyttary boiynsha birlesip ǵylymi joba oryndaý, sondai-aq ǵylymi-zertteý jumystaryn reitingtik jýrnaldarǵa jariialaý t.b. jumystardy júzege asyra bastady.
– Filialdyń jumysyn jandandyrý jáne onyń tiimdiligin arttyrý maqsatynda qandai jumystar jasalyp jatyr?
– Ózderińiz biletindei, jýyrda ǵana QazUÝ-ǵa SBPÝ delegatsiiasy kelip ketken bolatyn. Delegatsiia sapary barysynda filial jumysyn jandandyrý maqsatynda birneshe asa mańyzdy usynystar talqylandy. Atap aitar bolsaq, QazUÝ-dyń tehnikalyq mamandyqtarynyń bakalavr stýdentterine arnalǵan jazǵy mektep pen taǵylymdama uiymdastyrý josparlanyp otyr. Sonymen qatar osy sapar barysynda QazUÝ, SBPÝ jáne Qytai aqparattyq jáne kommýnikatsiialyq tehnologiialar akademiiasy arasynda yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoiyldy. Atalǵan memorandýmǵa sáikes, QazUÝ, SBPÝ jáne QAKTA Big Data, jasandy intellekt tehnologiialary jáne basqa sandyq tehnologiialar boiynsha birlesip zertteýler júrgizedi.
- SBPÝ filialyna berilgen ǵimarat qai jerde ornalasqan jáne ol qalai jabdyqtalǵan? Jalpy, oqý protsesi barysynda laboratoriialyq zertteýler qosymsha júrgizile me jáne qandai pánder boiynsha?
- SBPÝ filialy Almaty qalasynda Ál-Farabi atyndaǵy Qazaq ulttyq ýniversitetiniń aýmaǵynda ornalasqan. Qazirgi tańda filialda 6 aýditoriia, 1 konferents-zal, oqytýshylar bólmesi bar. Filial qajetti quraldarmen jabdyqtalǵan. Joǵaryda atap ótkendei, magistranttar birinshi jyly QazUÝ-daǵy filialda barlyq pánderdi teoriialyq meńgerip, osy alǵan bilimderin ekinshi jyly Qytaida SBPÝ-de ǵylymi-zertteý jumystarynda tájiribe júzinde qoldanatyn bolady.
- Áńgimeńizge raqmet! Filial jumysyna tabys tileimin!
Suhbattasqan: Gúl Baiandina
