ATY AIaQASTYNAN ÓZGERGEN BALA
– Talanty tas jaryp, milliondaǵan júrekti tamasha ánimen, sirek kezdeser daýsymen baýraǵan Dimash qazir kúlli qazaqtyń Dimashyna ainaldy. Bul sizderge de úlken maqtanysh ekeni sózsiz. Kúlli álemdi aýzyna qaratqan daryndy uldyń ósken ortasy, otbasy men balalyq shaǵy qalai ótti?
Ata-ájesiniń ystyq yqylasyna bólenip ósken bala jaman bolmaidy. Dimash ta qazaqy tárbieniń qazanynda qainap, meiirimge bólenip, eminerkin ósti. Ata-anam bes jasynan ony mektepke jetelep aparyp, jetelep alyp keletin. Bir sát qastarynan tastaǵan emes.
Dimashtyń qaryndasy men inisi bar. Úsh balamyz da otbasynda meiirimge bólenip ósip keledi. Qyzym Raýshan óziniń ynta talabymen Nazarbaev ziiatkerlik mektebine oqýǵa túsken. Qazir ol 9-synypta oqidy. Kishi ulym Ábilmansur – 4-synyptyń oqýshysy. Ol da mýzykaǵa beiim. Dombyrada táýir oinaidy. Estý qabileti de aǵasy Dimashtikindei. Erteńgi kúni ol da óner salasyn tańdap jatsa, qolynan qaqpaimyz.
– Dimashtyń shyn aty-jóni Dinmuhammed bolar…
– Rasynda da, onyń tólqujattaǵy esimi – Dinmuhammed Qudaibergen. Erkeletip, bárimiz Dimash dep ketkenbiz. Kópshilikke de Dimash bop tanyldy.
Jubaiym Svetanyń Dimashqa aiaǵy aýyr. Ákem ishtegi sábidi kútip júrgende «Er bala bolsa, esimi Manarbek bolady» dep júretin. Sebebi, Manarbek degen ákemniń erekshe qurmet tutatyn stýdenttik kezindegi dosy bolatyn. Ákemizge qarsy kelý qaida, solai-aq bolsyn dep júre berdik. Tipti álgi esimniń qulaǵymyzǵa sińisip ketkeni sondai, odan basqa at oiymyzǵa da kelgen emes. Biraq jaǵdai aiaqasty ózgerdi. Birde ákem ekeýmiz Baqtyǵali degen aǵamyzdyń úiine sálemdese bardyq. Ol da ákemniń stýdent shaqtan birge kele jatqan dosy bolatyn. Tórde jasy toqsanǵa kelip qalǵan aǵamyzdyń anasy Dáneker ájemiz otyrǵan. Sabyrlyǵynan-aq ol kisiniń tektiligi ańǵarylyp turatyn. Shai iship bolǵan soń ájemiz ákeme qarata: «Qudaibergen, men bir jaqsy tús kórdim. Nemereli bolasyń, atyn Muhammed qoiyńdar!» dedi. Sál tańdanyp qaldyq, degenmen, úlkendi syilap ósken halyqpyz, «Apa, aitqanyńyz bolsyn!» dep ákem birden kelisimin berdi.
Birer kúnnen keiin ómirge kelgen sábige ájemizdiń aitqan aty qoiyldy. Otbasynda aqyldasa kele, «Erteńgi kúni bala bolyp tentektik jasasa, qasietti atqa til tiiýi múmkin. Sondyqtan Dinmuhammed, erkelete Dimash dep qoiaiyq» destik. Osylaisha, tuńǵyshymyzdyń esimi aiaqastynan ózgerip, Dinmuhammed bolyp ketti.
«SLAVIaN BAZARY» ÚLKEN MEKTEP BOLDY
– Ulyńyzdyń talantyna bas igen qalyń jurtshylyq telebaiqaýdyń árbir kezeńin qalt jibermei, Dimashtyń jeńiske jetýin ishtei tilep otyr. Álbette, bul onyń alǵashqy baiqaýy emes. Búginge deiin ol talai halyqaralyq konkýrstarǵa qatysyp, jeńimpaz atanǵanyn jaqsy bilemiz. Balańyzdyń boiyndaǵy daryny alǵash ret qashan baiqaldy?
– Jubaiym Sveta ekeýimiz de óner adamdary bolǵannan keiin osy salada jaqyn aralasatyn dos-jarandar kóp. Ózimiz turatyn Aqtóbe qalasyna gastroldik saparmen kelgen ánshilerdiń kópshiligi bizdiń úige túspei ketpeidi. Ulyqpan Joldasov, Toqtar Serikov, Saiat Medeýov, Dosymjan Tańatarov, «MýzArt» toby sekildi qazaqtyń talantty ul-qyzdary úiimizden talai ret dám tatty. Osy ónerpaz aǵa-ápkeleriniń ánderin qulaǵyna sińirip, olardyń ortasynda emin-erkin erkelep ósken Dimash ta kishkentaiynan ónerge beiim boldy. Bala kezinde tamaǵyn kenep, daýsyn myń qubyltyp, neshe túrli ánge basatyn. Onyń mýzykaǵa degen airyqsha qumarlyǵyn baiqaǵan soń, bes jasynda balalarǵa arnalǵan mýzykalyq stýdiianyń fortepiano synybyna oqýǵa berdik. Kelesi jyly Dimash «Ainalaiyn» respýblikalyq baiqaýynyń «Fortepiano» nominatsiiasy boiynsha laýreat atandy. 2008 jyly «Baiqońyrdyń syńǵyr daýystary» atty balalar men jasóspirimder arasyndaǵy halyqaralyq konkýrsta birinshi oryn aldy. Osy baiqaýdan shabyttanyp kelgeni sondai, «Jas qanat» respýblikalyq baiqaýyna qatysýdy aldyna maqsat etip qoidy.
Biraz izdendi, daiyndaldy. 17 jasynda «Jas qanatta» baǵyn synap, bas júlde – «Altyn qanatty» jeńip aldy. Osydan keiin Dimashqa túrli baiqaýlarǵa qatysý týraly usynys kóptep túse bastady. Ýkrainada ótken «Shyǵys bazary» halyqaralyq telebaiqaýynda taǵy da baǵy janyp, 28 elden kelgen ónerpazdardyń ishinen birinshi oryndy ielendi. Odan keiin Qyrǵyzstanda uiymdastyrylǵan halyqaralyq «Meikin Aziia» ánshiler festivalinde bas júldeni jeńip aldy.
– Dimashtyń «Slavian bazary – 2015» halyqaralyq baiqaýyna qatysyp, ol jerde qazaqtyń halyq áni «Daididaýdy» shyrqata salyp, Gran-pri ielengeni de kóz aldymyzda…
Jalpy mundai baiqaýlarǵa qatysýdyń artyqshylyǵy sol, óner ólkesine qadam basqan jastar qarym-qabiletin shyńdap, bolashaqqa degen talpynysyn arttyrýǵa múmkindik alady. Dimashqa «Slavian bazary» úlken mektep boldy. Kil júirikter qatysqan dodada kásibi orkestrmen án shyrqap, úlken tájiribe jinaqtap qaitty.
– Dimash sekildi ónerde júrgen talantty jastarǵa memleket tarapynan qoldaý bar ma?
– Elimizde oqimyn, ósemin degen jastarǵa qoldaý kóp. Qazirgi tańda kóptegen jastar túrli baǵdarlama arqyly shet memleketterde tegin oqyp, jaqsy bilim alyp jatyr. Negizi óner adamy óz qazanynda ózi qainai bergeninen eshteńe shyqpaidy. Adam el kórip, jer kórip, ózgeler arqyly óziniń olqy tustaryn baiqap, kemshilikterin túzep, tájiribe jinaqtasa – órkendei túsedi. Osy jaǵynan alyp qaraǵanda, qazaqstandyq jastar memleket tarapynan qoldaýdan kende emes. Dimash oqityn Qazaq ulttyq óner ýniversitetiniń stýdentteri Aziia men Eýropanyń talai elin aralap, kóptegen baiqaýdan júldeli oralyp júrgenin kórip júrmiz. «Bulaq kórseń – kózin ash» deidi halqymyz. Munyń bári jastardyń ósýi úshin mádeniet salasynyń basshylyǵy, ministrlik tarapynan jasalyp jatqan júieli istiń nátijesi.
BUL BAIQAÝ BASQALARDAN KÚRDELIREK…
– Jurtshylyqtyń bári demin ishine tarta baqylap otyrǵan Qytaidyń I am a Singer telebaiqaýyna qarai áńgimemizdi bursaq. Dimash bul baiqaýǵa qalai keldi?
– Ótken jyly Ertai Núsipjanov atty azamat habarlasyp, Qytai elinde ótetin osynaý saiystyń ǵalamtordaǵy siltemesin jiberip: «Birneshe ánshilerdiń ánderin konkýrstyń uiymdastyrýshylaryna joldamaq edim. Dimashtyń oryndaýyndaǵy ánderdi de jibersem, qalai qaraisyz?» dep surady. Saiysty internet arqyly saralap kórip, usynysqa qarsy bolmadym. Keiinirek Dimash Qytai eline baryp, uiymdastyrýshylar tarapynan ótkizilgen irikteý kezeńine qatysyp keldi. Ol jaqtaǵy mamandar ánshilerdiń mýzyka salasyndaǵy deńgeiin tekserip, qatysqan óner dodalarymen tanysyp, daýystarynyń múmkindigin zerttep, jalpy intellektýaldyq deńgeiine deiin zerdelep kóredi eken. Jan-jaqty suryptaýdan ótkennen keiin, Dimash qańtar aiynda bastalatyn osy baiqaýǵa joldama aldy.
Konkýrstyń kúrdeliligi sol, saiysqa óner áleminde talai asýlardan ótip, ábden shynyqqan, tyńdarmandarynyń qoshemetine bólengen kásibi ánshiler qatysady. Ónerpazdarǵa qoiylatyn talaptar da qatań. Konkýrs qatysýshylary bekitilgen ándi naqyshyna keltire oryndai alýy óz aldyna, shyǵarmanyń tabiǵatyn jan-jaqty ashyp, túrli qyrynan tanyta alýy kerek. Ár kezeńniń arasy – bes-alty kún. Osy merzim ishinde jańasha aranjirovka jasap, orkestrge laiyqtap partitýraǵa túsirip, ózińe beitanys, bógde tildegi áýenniń mátinin jattap, jan dúnieńe sińire bilý qajet. Bul – asa qiyn protsess.
«Jumyla kótergen júk jeńil». Dimashqa el azamattary, ónerde júrgen aǵalary, dostary kómegin kórsetýde. Qasynda júrgen dosy Alpamys Sharimov, Oralda Erlan Bekchýrin, Aqtóbede Baqytbek Zeinelov, Atyraýda Baýyrjan Aqtaev, Almatyda Ulyqpan Joldasov, Astanada Dmitrii Valerevich syndy azamattar birlesip, Dimashtyń belgilep bergen án qurylymyna sáikes, ár kezeńniń shyǵarmalarynyń aranjirovkasyna atsalysyp, notasyn qaǵazǵa túsirip, óńdep, Qytaidyń orkestrine ýaqytyly berip jiberýde. Nátijelerin ózderińiz tyńdap júrsizder. Mádeniet jáne sport ministrligi, Dimash oqityn Qazaq ulttyq óner ýniversitetiniń ujymy, Aqtóbe oblysynyń basshylyǵy úlken qoldaý kórsetip otyr. Osynaý syn saǵatta Dimashqa tilekshi bolyp otyrǵan qalyń kópshiliktiń bárine alǵysym sheksiz.
– Kez kelgen jeńis ońai kelmeitini belgili. Baiqaý barysynda qandai qobaljýlar boldy? Dál Qytaida Dimashtyń juldyzy jarqyraidy dep oiladyńyz ma?
– Árbir óner dodasy – úlken stress. Ásirese, ózińdi múlde tanymaityn bógde elde, syryn bilmeitin san myńdaǵan kórermenniń aldynda óner kórsetý – ońai emes. Ári halyqaralyq saiystarǵa óziń úshin ǵana emes, týǵan elińniń atynan da básekege túsip, namysyn qorǵaisyń. Bul – úlken jaýapkershilik. Baiqaýlarda baǵymyzdy synaǵan saiyn biz osyny sezinemiz. Baýyr etiń – balań saiysqa túsip jatqanda qobaljymai otyra almaisyń, árine. Dimashtan buryn ózimiz kóbirek qinalatyn siiaqtymyz keide. Basqa elderge barǵan kezde aýa raiynyń ártúrliligine bailanysty Dimashqa salqyn tiip, syrqattanyp qalǵan kezderi de boldy. Aýyryp turǵan balanyń sahnada kúrdeli ánderdi oryndap turǵanyn kórý qandai aýyr ekenin de júregimizden ótkizdik. Negizinen balamyzdyń densaýlyǵy úshin kóbirek qobaljimyz.
Ekinshi suraǵyńyzǵa kelsek, ózim de óner adamy bolǵandyqtan, Dimashtyń daýys diapazony, qarym-qabileti, án aitý mánerin jaqsy bilemin. Jalpy onyń boiynan ishki áleýeti kúshti jáne kórermendi ózine baýrap alatyn qasietti baiqaimyn. Qytaida da onyń aitqan áni jaqsy qabyldanatynyna senimdi boldyq. Osy senimimiz aldaǵy ýaqytta da aqtalady dep úmittenemin.
– Baiqaýdyń birinshi týrynda Dimash Sos dun terrien en detresse atty frantsýz ánimen synǵa tústi. Ándi qanshalyqty sátti oryndaǵanynan habardarmyz. Alaida Vitastyń «Opera 2» áninen keiin biraz shý bolǵanyn da bilemiz. Shý neden shyqty?
– Baiqaýdyń ekinshi kezeńinde Dimash uiymdastyrýshylardyń usynysymen Vitastyń eń kúrdeli sanalatyn «Opera 2» ánin shyrqady. Bul endi baiqaýdyń uiymdastyrýshylary men shaǵymdanýshy arasynda bolǵan túsinbestik bolsa kerek. Negizi, tikelei ózimizge kelip, shaǵym aitqan eshkim joq.
LARA FABIANǴA DA QAZAQY KÁDESYI SYILAR EDIK…
– Qazaq baspasózi de, qytai basylymdary da Dimashtyń stili ózgergenin aityp jatyr. Balańyzdyń jeke stilisi bar ma, álde bul onyń jeke qalaýy ma?
– Jalpy adamnyń sana-sezimi ýaqyt ozǵan saiyn jetilip, dami túsedi. Mysaly, 17 jastaǵy Dimash pen 22 jastaǵy Dimashty salystyra almaisyń. Jyl ótken saiyn kózqaras ta, ustanym da ózgeretini belgili. Dimashtyń da stilin ózgertip otyrýy zańdylyq. Al Qytaidaǵy stiline kelsek, konkýrs boiynsha jumys isteitin arnaiy stilister bar. Olar bizge ózindik jobalaryn usynady. Al biz kásibi mamandarmen birge, álgi kostiýmderdi baiqap kórip, kóńilimizge unaǵandaryn ǵana sahnaǵa alyp shyǵamyz.
– Dimashtyń áigili Djeki Chanmen kezdesýdegi áseri jaily áleýmettik jelidegi paraqshasynan oqyp bildik. Djeki Chanǵa qazaqtyń shapanyn kigizdińizder. Endi Lara Fabian da Dimashpen kezdeskisi keledi eken. Áigili Fabianǵa ne syilar edińizder?
– Jalpy bizdiń otbasymyzǵa jaqsy adamdar kóp kezdesti. Ózimiz de adamnyń boiyndaǵy bir jylt etken jaqsy qasietin kórsek qýanyp, oǵan únemi tilekshi bolyp otyramyz. Janyńdy sáýlelendirip, júregińdi meiirimge bóleitin jaqsy jandar ómirińniń shamshyraǵy sekildi. Olardyń kózqarasy, minez-qulqy ómirińe de shýaq shashyp, bolashaqqa degen senimińdi ulǵaitady. Senim degenimiz – maqsatyńdy aiqyndai túsetin jaqsy qasiet. Áigili Djeki Chanmen kezdesýden keiin Dimash úige erekshe shattanyp keldi. «Qandai jaqsy adam. Osynsha ataǵyna qaramai, óte qarapaiym, kishipeiil jan eken» dep, qatty áserlengenin aityp taýysa almady. Djeki Chan sekildi jaqsy azamattyń jaisań minezi Dimashtyń bolashaqta dál sondai júregi keń, myqty azamat bolýǵa degen talpynysyn kúsheite tústi dep oilaimyn.
Al Lara Fabianmen kezdesýdiń merzimi áli naqtylanǵan joq. Qazirgi konkýrs ol týraly oilaýǵa da mursha berer emes. Eger saiystan keiin ondai múmkindik bolyp jatsa, Fabianǵa mindetti túrde qazaqy naqyshtaǵy dúnie syilaitynymyz anyq.
– Keibir basylymdar Qytaidaǵy juldyzdy sátten keiin Dimashtyń bedeli burynǵydan da artyp, qalamaqysy birneshe ese kóbeidi dep shýlap jatyr. Bul qanshalyqty ras?
– Dimashty óner jolyna baǵyttaǵanda oǵan toidan tabys tapqyza qoiaiyq degen nietimiz áý bastan bolǵan emes. Keibir saryjaǵal aqparat quraldary aityp júrgendei, Dimashtyń qalamaqysy pálendei bolypty degen sózder shyndyqqa esh janaspaidy. Biz ondai aqparat bergen joqpyz, tap qazirgi sátte bizdiń basty muratymyz saiysty nátijeli aiaqtaý, basqany oilaityn múmkindik te joq. Ata-ana retindegi basty armanymyz – ulymyzdyń azamat bolǵanyn kórý. Eger ol úige júldeli oralyp jatsa, onda eńbegimizdiń esh ketpegeni. Bul ózi úshin – úlken qýanysh, al biz úshin – maqtanysh.
– Baiqaýdan keiin óner jobalaryna qatysýǵa usynys ta kóp túsip jatqan bolar.
– Óner jobalaryna qatysýǵa degen usynys buǵan deiin de kóp bolǵan. Qazir da barshylyq. Biraq qaisysyna qatysatynymyzdy bolashaqta kóre jatarmyz. Shyǵarmashylyq adamy únemi ózin damytyp otyrǵany jón. Ótip jatqan túrli konkýrs pen saiys óner adamyn ósiredi, kemshin tusyn túzetip, tájiribe jinaqtaýǵa múmkindik beredi. Sondyqtan yńǵaiymyzǵa, kózqarasymyzǵa, ustanymyzǵa dóp kelip jatsa, nege Dimashtyń baǵyn synap kórmeske?!
– Aitpaqshy, sizdi balańyzdyń shyǵarmashylyǵymen shyndap ainalysý úshin óz erkińizben Aqtóbe oblystyq Mádeniet basqarmasy basshysy qyzmetinen ketti dep estidik. Bul ras pa?
– Ol ras. Dimash túrli óner dodalaryna qatysyp júrgennen keiin onyń kóptegen kontserttik sharalary bar. Ári halyqaralyq jarys bolǵannan keiin ulymnyń qasynda júrip, oǵan demeý kórsetkim keldi. Odan bólek, osydan biraz jyl buryn «Dimash Áli» atty shyǵarmashylyq ortalyq qurǵan edik. Bul ortalyq jas ónerpazdarǵa beinebaian túsirýge, aýdiojazbalaryn jazýǵa qol ushyn beredi. Keleshekte osy ortalyǵymyzdyń jumysyn da jandandyrý maqsatynda otbasymmen aqyldasa otyryp, osyndai sheshimge keldim.
– Áńgimeńizge raqmet. Dimashty tek biikten kóreiik!
Suhbattasqan Qymbat TOQTAMURAT
Derekkózi: aikyn.kz
