«Bolashaqtyń» túlegi
Bul qalany Baýyrjan Baibek jaqsy biledi. Ol osy qalada týyp-ósken, mektepti osynda bitirgen. Áke-sheshesi qarapaiym qyzmetter atqarǵan ol jastaiynan zerek, qaǵilez bolyp ósti deidi biletinder. Ásirese, onyń dostary bala kezden ashyq-jarqyn, kishipeiil, uiymdastyrý qabileti joǵary bolǵandyǵyn aitady. Áýelgi mamandyǵy mýzykant bolǵan ol, «Bolashaq» baǵdarlamasy aiasynda nemis tili jáne pedagog degen qos birdei mamandyqty bitirip, sheteldegi elshilikte qyzmet atqarǵan. Odan soń on jyldan astam QR Prezidenti Ákimshiliginde Júieli zertteýler ortalyǵynyń sarapshysynan ákimshilik jetekshisiniń orynbasaryna deiin kóterildi.
Almaty shaharynyń búge-shigesin bes saýsaǵyndai biletin onyń týǵan qalasynda qandai ózekti máseleler barlyǵyn da jete túsinetini anyq. Baýyrjan Qydyrǵaliulynyń balalyq shaǵy ótken Almaty men búgingi Almaty jer men kóktei. Kezinde ár qazaqtyń arman-ańsary bolǵan sulý shahar Táýelsizdik tusynda astana mártebesinen aiyrylǵanymen, mádeni-rýhani ortalyq retinde onyń dańqy esh alasarǵan joq. Tek, Almatynyń ekologiiasy, damý áleýeti men baǵytynda edáýir ózgeris boldy. Ishki kóshi-qon sebebinen qala áldeneshe esege úlkeidi. Soǵan sai burynǵy jinaqylyǵynan, tazalyǵynan, sulý qalpynan ajyrap bara jatqany jasyryn emes. Bul ózi osy qalada ósken ákim úshin oilandyrarlyq jaǵdai bolary daýsyz.
Jas ákim bul baǵyttaǵy jumystardy baqylaýǵa alyp, jemqorlyq áreketterge uryndyrmai, oidaǵydai ótkizse, úlken saiasattaǵy jol keńeiip, mereii arta túsedi. Almatyny damytý – tutas eldiń negizin júieleý, bolashaq igi bastamalarǵa jol ashý. Qaladaǵy keptelisti azaityp, tazalyq pen ekologiiasyn jaqsartýǵa mán berse, Baibek myrza eldiń yqylasyna bólene túspek. Ásirese, qala shetinde yǵy-jyǵy ornalasqan eldimekenderdiń áleýmettik jáne ekonomikalyq máselelerin tezirek sheship, qalanyń kórkin kirgizýge qulshyný – negizgi jumys baǵyty bolýǵa tiis.
«Bolashaq» baǵdarlamasynyń áý bastaǵy maqsat-muraty eldegi ozyq oily jastardy shetelden oqytyp, ár salada shyńdalǵan myqty mamandar daiarlap, memlekettik qurylymnyń jetilýine, ekonomikanyń nyǵaiýyna belsene aralastyrý bolatyn. Búginde ekonomika men memlekettik qurylymdarda jumys istep jatqan «Bolashaq» túlekteri qyryqtyń qyrqasyna shyǵyp, el basqaryp, iri kompaniialarǵa jetekshilik jasaýǵa jarady. Batystan kemel bilim alǵan olar túrli salada qyzmet atqaryp, báige atyndai ábden jarady desek, artyq aitqandyq bolmas edi. Osyny eskergen Memleket basshysy Nursultan Nazarbaev ózderiniń qabilet-qarymymen kózge túsken azamattarǵa senim arta bastady. «Bolashaqtyqtar» arasynda bilikke birinshi bolyp Baýyrjan Baibek qadam basqany belgili. Sonymen qatar «Báiterek» ulttyq holdinginiń tóraǵasy Qýandyq Bishimbaev ta el senimin aqtap júr. Qýandyq Bishimbaev iri kompaniialardy tizgindese, Baýyrjan Baibek sońǵy jyldary elimizdegi saiasi salmaǵy zor tulǵalardyń bel ortasynan oiyp turyp oryn aldy. Osy rette saiasat sahnasyndaǵy salmaqtylyq jaspen emes, naqty ispen ólshenetinin ańǵarasyń.
Almatyny basqarý ońai
Astana memlekettik qurylymnyń ortalyǵy bolsa, Almaty elimizdegi saiasi júieniń ósi. Mundaǵy halyqtyń saiasi kózqarasy ábden jetilgen. Biliktiń árbir kóńilge qonbaityn is-áreketine qarsy Almatyda reaktsiia paida bolatyny jasyryn emes. Ásirese qazirgidei ǵalymdyq qarjy-ekonomikalyq daǵdarys alqymnan alǵan tusta saiasi pikirlerdiń san alýan talasy qyza túsedi. Osyndai saiasi-ekonomikalyq máni bar iri megapolisti shashaý shyǵarmai basqarý kez kelgenniń qolynan kele bermeýi múmkin. Osy turǵydan alǵanda «Bolashaqtyń» serkesi Baýyrjan Baibekti alda úlken synaqtar kútip turǵanyn baiqaisyń.
Úlken qalanyń problemasy da úlken. Sý toqtap, ýaqytynda jylý berilmei qalsa, eń áýeli ákimshilikti syn sadaǵyna iliktirer qyraǵy toptar kóp. Biraq ekonomikalyq qýaty jaǵynan elimizdegi aimaqtar arasynda top bastaityn nán shahardyń mundai tótenshe oqiǵalardyń aldyn alyp, kúni buryn sheship tastaitynyna ekonomikalyq qaýqary tolyqtai jetedi. Sondyqtan qalanyń kommýnaldyq sharýashylyǵyna qatysty máseleler jas saiasatkerdiń adymdy júrisine kedergi keltire qoimaýy kerek. Osyǵan deiin Almatyny keńestik dáýir kezinde biliktiń bishiginen shyqqan azamattar tizgindep keldi. Al ásem qalamyz bolsa, kún sanap áleýmettik qurylymdary kúrdelenip, jyl sanap ósip keledi. Osy bir tabiǵi damý Eýropada bilim alyp, eýropalyq qalada birneshe jyldar turǵan azamattyń oi-paiymymen úilesimdi damýy múmkin. Almatynyń mundai biikke kóterilýine áleýeti tolyqtai jetedi. Qala damýynyń nusqaýshysy bul baǵytqa basa mán bererine senimdimiz. Baýyrjan Baibek Almatyny Eýropadaǵy ásem shaharlardyń qataryna qosýǵa kúsh salar degen úmit mol. Qala sharýashylyǵyn damytýǵa qatysty jumystar Baýyrjan Baibektiń jańa qyrynan tanylyp, bolashaq ister úshin mol tájiribe jinaýyna septesedi.
Úlken qalanyń problemasy da úlken. Sý toqtap, ýaqytynda jylý berilmei qalsa, eń áýeli ákimshilikti syn sadaǵyna iliktirer qyraǵy toptar kóp. Biraq ekonomikalyq qýaty jaǵynan elimizdegi aimaqtar arasynda top bastaityn nán shahardyń mundai tótenshe oqiǵalardyń aldyn alyp, kúni buryn sheship tastaitynyna ekonomikalyq qaýqary tolyqtai jetedi. Sondyqtan qalanyń kommýnaldyq sharýashylyǵyna qatysty máseleler jas saiasatkerdiń adymdy júrisine kedergi keltire qoimaýy kerek. Osyǵan deiin Almatyny keńestik dáýir kezinde biliktiń bishiginen shyqqan azamattar tizgindep keldi. Al ásem qalamyz bolsa, kún sanap áleýmettik qurylymdary kúrdelenip, jyl sanap ósip keledi. Osy bir tabiǵi damý Eýropada bilim alyp, eýropalyq qalada birneshe jyldar turǵan azamattyń oi-paiymymen úilesimdi damýy múmkin.
Baýyrjan Baibektiń Almatyǵa ákim bolyp taǵaiyndalǵanyn qabyldai almaityn toptar onyń sharýashylyq istermen ainalyspaǵanyn alǵa tarta beretinin bilemiz. El ekonomikasynyń kúre tamyryna ainalǵan Almaty sharýashylyǵyn durys basqarsań, ózdigimen alǵa basyp dóńgelei beretinin umytpaýymyz kerek. Almatyny basqarǵan Imanǵali Tasmaǵanbetovtyń mamandyǵy sharýashylyqqa sonshalyqty qatysy bolmasa da óziniń saiasi suńǵylalyǵynyń arqasynda alyp megapolisti oidaǵydai basqardy. Alyp qalanyń osyndai erekshelikterin eskersek, Almatyda nómiri birinshi másele ideologiia ekenin baiqaý qiyn emes. Aldaǵy ýaqytta bul kriterii esh ózgerissiz qalatyny anyq. Al Almatynyń jańa ákimi bul baǵyttaǵy jumystardy ońdy atqarýǵa qamshy saldyrmas dep senemiz. Oǵan tájiribesi jetkilikti.
Almatyny damytý da ońai emes...
Saiasi arenada kún sanap bedeli ósip kele jatqan Baýyrjan Baibekti Almaty qalasy ákimi retinde úlken eki shara kútip tur. Birinshisi, kópshilik áńgime qylyp júrgen Parlament sailaýy. Ekinshisi, 2017 jyly ótetin Ýniversiada. Alda bolatyn QR Parlamenti Májilisiniń sailaýy elimiz úshin eń mańyzdy saiasi shara bolmaq. Bul dodada qala boiynsha bilik partiiasy «Nur Otannyń» shylbyr-tizginin ustaityn Baýyrjan Baibek ózin kórsetýge tolyqtai múmkindik alady. Barsha Qazaqstan asyǵa kútip otyrǵan Ýniversiadany joǵary deńgeide uiymdastyrý Baýyrjan Baibektiń saiasi salmaǵyn arttyryp, halyqtyń ystyq yqylasyna bólenýine keńinen jol ashatyn úlken múmkindik ekenin umytpaýymyz kerek. Halyqaralyq máni zor sharany shashaý shyǵarmai ótkizý Baýyrjan Baibektiń ákimdik qyzmetindegi eń sáýleli sátteriniń biri bolyp qalatyny sózsiz. Sondyqtan jas ákim bul baǵyttaǵy jumystardy baqylaýǵa alyp, jemqorlyq áreketterge uryndyrmai, oidaǵydai ótkizse, úlken saiasattaǵy jol keńeiip, mereii arta túsedi. Almatyny damytý – tutas eldiń negizin júieleý, bolashaq igi bastamalarǵa jol ashý. Qaladaǵy keptelisti azaityp, tazalyq pen ekologiiasyn jaqsartýǵa mán berse, Baibek myrza eldiń yqylasyna bólene túspek. Ásirese, qala shetinde yǵy-jyǵy ornalasqan eldimekenderdiń áleýmettik jáne ekonomikalyq máselelerin tezirek sheship, qalanyń kórkin kirgizýge qulshyný – negizgi jumys baǵyty bolýǵa tiis.
Qala aýajaiylyp ketti. Jinaqylyq, rettilik joq. Sony bir izge túsirip, arhitektýralyq ásemdigine airyqsha mán bergen jón-aq.
Bolashaqtyń úmiti
Baýyrjan Baibek Elbasy senim artqan sanaýly kadrlardyń biri. Onyń ómir jolyna nazar aýdarǵan adam jas saiasatkerdiń eshqandai saiasi toptyń soiylyn soqpai, memleket múddesi úshin jumys jasaitynyn baiqaidy. Ol uzaq jyl Prezident Ákimshiliginde Elbasy senimine kirip, óziniń bolashaqtaǵy baǵyt-baǵdaryn aiqyndaǵan kánigi saiasatkerdiń qataryna qosyldy. Sondyqtan Baibektiń saiasat sahnasyndaǵy premerasy endi bastaldy desek bolady. Bul rette qyryǵynda qamal alyp, Qazaqstan KP Ortalyq Komitetiniń hatshysy qyzmetin tizgindegen Nursultan Nazarbaevtyń ómir joly eriksiz esimizge túsedi. Keibir sarapshylar bolashaq el Prezidentinen úmitkerlerdiń qataryna osy Baýyrjan Qydyrǵaliulyn da qosady...
Keibir kisiler B. Baibektiń ózine júktelgen jumysty shashaý shyǵarmai atqaratynyn aitady. Tipti, ol kez kelgen sharýany jarnamasyz-aq jasap úlgiretinine tańyrqasyp ta jatady. Mundai erekshelik kóp saiasatkerdiń boiynan tabyla bermeitini de shyn.
Nurlan Jumahan
