Shalaǵai saiasattanýshy ne qazaqsha, ne aǵylshynsha bilmeitin, aýditoriiada tyńdaýshyny ózine qarata almaityn mamandar kóp. Prezident ákimshiliginde qyzmet etetin jigitter kóptegen shala ónim daiyndap, prezidentimizdiń abyroiyn birneshe márte tókti. Olar aldymen Ulttyq doktrinany oilap shyǵardy. Aty táýir bolsa da, ol doktrina – shala daiyndalǵan ilim bolyp shyqty. Keiin — qazaqstandyq ult. Sóitip qazaq ultyn joia jazdady. Qazaq degen ult bolmasa, qazaq tili qaidan bolady. Latynshaǵa ótpek boldy. Ózbekstan, Túrkmenstan jasai almaǵan reformalardy jasamaq boldy. Eń sońǵy izdenister nátijesinde, «Úsh tuǵyrly til» júzege asyrmaq eken. Bular palliativtik reformalardy usynady — naǵyz reforma jasamaý úshin jalǵan reforma jasamaq. Nureke, siz qalai olardyń kásibi shalalyǵyna tózesiz? Sonshama jumys ýaqytyn sarp etkenderge qandai shara qoldanbaqsyz? Olar analitikalyq taldaýdy formaldy túrde ǵana júrgizdi. Sansyz saiasattanýshylar, áleýmettanýshylar men tarihshylar ǵylymi álemde múlde belgisiz. Olarǵa dissertatsiia qorǵatqan bizdiń áriptesterimiz. Endi bastyq bolǵan jańa kandidattar men doktorlar boryshty bolyp qaldy, áitpese ǵalym symaq shaldar olarǵa jumsaq qazaqi shantaj jasaidy. Endi olar olardyń máńgi baqi sol ýniversitetterde isteýiniń kepili. Kepil bola almasa «jumsaq qazaqi shantaj» jasaidy.
Sotsiologtardy aýzyma alǵym kelmeidi. Olardyń kinásinen siz obektivti aqparat ala almai kelesiz. Óńkei orysshyl birdeme. Bul isti bir arshysańyz kózińiz jetedi. Bir qazaqtyń laýazymdy ǵalym symaǵy shet elge baiandama jasaýǵa ketip bara jatyp, shet eldik kedende óziniń ne erkeksiń be, áielsiń be degen anketanyń suraǵyna jaýap bere almai sheteldik kedenshilerdi qatty kúldirgen. Ondai ǵalymdar shet elde týalet taba almai masqara bolady. Men shala ǵalymdarmen qyzmettes boldym, olarmen birge jumys isteýge týra kelgen. Solardyń birazy qyzmetten joǵarylady. Jaqynda bolǵan áleýmettik dúrdarazdyqty bizdiń sansyz saiasattanýshylarymyz boljap ta, túsindirip te bergen joq. Biz ótken daǵdarystan prezidenttiń intýitsiasy men ikemdiligi arqyly shyqtyq. Qoǵamdyq ǵylymdar zertteýshige ǵylymi júiemen, shemalarmen verifikatsiia jasaýǵa úiretedi. Biraq ǵylymi eertteý jalpy tanymnyń bir naqty joly. Basqa bir jol intýitivtik tanym. Ol jalpy parasat, sezimtaldyq pen ǵylymi derekterge súienedi. Sondyqtan qoǵamdyq pánder bilgirleri emes saiasi jaǵdaidy sýretshiler, saiasatshylar, jazýshylar túisikteri adekvatty baǵalady.
Red Team — táýelsiz ǵalymdar toby belgili qoǵamdy qyzyqtyratyn máselelerdi qarastyrý kerek, dástúrli ǵylymi toaptardan ýyqytsha taǵaiyndaǵan aranaiy top pármendi bolar. Olardyń óz oilaryn shekteýsiz járiialaýǵa quqyǵy bolady. Bizge keregi sol — «Qyzyl jasaq».
Qazaqqa ne kerek?
1) Fermelerge jerge jeke menshik kerek, 100 teńge tóleý kerek, fermer jerdi tigip kredit alady;
2) Jersizderge úi salatyn jer kerek, ol jer latifýndisterden tartyp alynady, 100 teńge tóleý kerek, úi salýshy bankiden kredit alyp úi salady;
3)Qazaqsha sóilemeitin 4-5 ministr men Másimov ketý kerek — memleketik tildi qaǵajý qylǵan úshin.
Tek úisizderge jer jáne nesie berý kerek dep otyr bilik. Biliktiń oǵan kóngeni jaqsy belgi. Áleýmettik ymyra degen osy. Bári de beibit jolmen sheshilsin.
Bizde azamattyq qoǵamnyń nyshany kórindi, qadirin bileiik. Sonda ne suraiyq: fermerlerge jeke menshikke jer satylsyn-júz teńgege, qala túbine qonystanam deýshilerge latifýndisterden konfiskatsiialanǵan jerdi júz teńgege satsyn. EKSPO bolsyn — ol progress. Aǵylshyn tili bolsyn — ol progress, orys tili esebinen, ol tildi biz jaqsy bilemiz.
Qurmetti Prezident, men kadr saiasatyna aralaspaiyn, onsyz da sizge: anany al, mynany qoi deýshiler kóp shyǵar. Biraq kadrlardyń sapasy týraly aitaiyn, ózińiz bilińiz ońy men terisin.
Qurmetti Prezident Prezident ákimshiligindegi topastardan qutyl, olar sizdiń túbińizge jetedi. Búgingi kúni negizgi saiasattanýshylyq jáne áleýmettanýshylyq obekt jáne saiasi sýbekt ol- qazaqtar. Sondyqtan qazaqqa bet burý kerek.
Qurmetpen, Ázimbaiyń.
Ázimbai Ǵali, saiasattanýshy
