Orkestrdiń ánshisi retinde, direktory, ákimgeri, administratory bolyp qyzmet atqardym. Nuraǵań meni birde bir is-sapardan, kontserttik baǵdarlamadan qaldyrǵan emes. Barlyq jaýapty sharýashylyq jumystardy maǵan senip tapsyratyn. 18 jyl boiy syilastyqpen shyǵarmashylyq tyǵyz bailanysta boldyq.
Óziniń kóp ánderin orkestrge meniń daýysyma laiyqtap túsirdi. Búkil Qazaqstandy birge araladyq. Qazaqstan jáne shetelderge kóptegen gastroldik saparlar uiymdastyrdym. Sonyń ishinde ózińiz basqaryp barǵan Soltústik Koreiaǵa uiymdastyrylǵan gastroldik sapar erekshe boldy.
Koreiaǵa baratynymyz týraly Nuraǵańa aldyn ala eskerttim. «Ittiń etin jemeimin» dep qaljyńdady. Onsha qoldaý kórsetpedi. Ol kisiniń aldynan ótkennen soń astyrtyn qujattardy daiyndai berdim. Bári daiyn bolǵan soń Nuraǵańa kettik dedim ol kisi qarsy bolmady.
Korei elshiligimen aqyldasyp korei tilinde ózime bir án daiyndap aldym. Bilgendei daiyndappyn - Korei mádeniet ministrliginen patriottyq án bolmasa finalǵa óte almaisyńdar dedi. Korei halqynyń kósemi Generalissimýs Kim Ir Senge arnalǵan patriottyq án mende bar edi. 15 min daiyndyqtan keiin, sahnaǵa biraq shyqtyq, zal túregep turyp qol soqty. Osy ánniń arqasynda baǵymyz jandy biz finalǵa óttik. 67 memleketten kelgen ánshiler arasynan men birinshi orynǵa ie boldym.
Osy gastroldik sapardan soń ózimniń jeke shyǵarmashylyq kontsertimdi ótkizdim. Mádeniet ministrliginiń qurmet gramotasymen marapattaldym.
Osy aralyqta meniń kózimshe 20-shaqty dirijer aýysty. Orkestrdiń qamyn oilap bolashaǵy úshin ter tógip Nuraǵań ekeýmiz adal eńbek ettik. Nuraǵań «meniń Kozlovskiim» dep qaljyńdasa da anda-sanda meniń arqamnan qaǵyp baǵalaýshy edi. Kúndiz túni birge boldyq. Qai jaqta júrsekte jumystan qalmaitynbyz.
Nuraǵańnyń basqarýymen birneshe dúrkin ózimniń jeke shyǵarmashylyq kontsertimdi ótkizdim.Orkestrge bailanysty kúrdeli máselelerdiń bel ortasynda Nuraǵańmen birge boldym.
Shyndyqty aitatyn bolsam,endigi másele Dinaraǵa (Dinzýhra) bailanysty.Ony jumysqa alý ońai bolmady. Filarmoniia ákimshiligi jáne kollektiv ony qoldamady.
Sóitip júrgende mádeniet ministri M. Qulmuhammed myrza filarmoniia kollektivterin tyńdaýǵa keledi degen áńgime shyqty Men tańǵy saǵat 6-da Dahaǵa zvandadym. «Qaitsekte Dinarany ministrge kórsetýimiz» kerek dedim.
Filarmoniia ákimshiligi «ony ministrge kórsetýge bolmaidy, shiki, tájiribesi joq uiatqa qalamyz» dep shyqty. Men qasarysyp turyp alǵan soń shyqsada «Ata tolǵaýymen» shyqsyn dedi.
«Joq! Mahambetpen shyǵady», dedim. Oǵan ózi daiyndalǵan. Memlekettik emtihanda dirijerlyq jasaǵan.
Áiteýir jabylyp júrip ony ministrdiń aldyna shyǵardyq. Ministr ornynan ushyp turdy: «Bul Tilendievtiń orkestri, Dinara Tilendievtiń qyzy. Sondyqtan búginnen bastap, orkestrdiń bastyǵy Dinara bolady», –dedi. Biz qýanyp kettik.
Erteńine filarmoniiaǵa kelsem, eshqandai buiryq joq. Jumysqa qabyldaityn túrleri joq. Sóitip júrgende bir ai ótip ketti. Taǵy da Dahaǵa zvandadym. Men bir kontsert uiymdastyraiyn, siz A. Esimovti kontsertke shaqyryńyz dedim. Sóitip júrip ákimniń arqasynda ony «Otyrar sazy» orkestrine qabyldattyq.
«Buiryq qashan shyǵady?» – dep Dahamen birge direktorǵa kirdik, sóitsek dirijerlyqty beremiz, kórkemdik jetekshini bermeimiz dedi.Maǵan taǵyda kirisýge týra keldi - ekeýinde beresińder, ekeýi bólinbeitin qyzmet dep turyp aldym. Buiryqty ózgertýge májbúrledim.
Dinara Tilendieva (sýrette) týraly men qazaqsha, oryssha, aǵylshynsha úsh tilde týrli tústi býkletter shyǵardym. Ol týraly birneshe gazetterge maqala berdim. Sóitip júrgen Dinara meni orkestrge jolatpai jatyr.
Ol kisini meniń jubaiym marqum R. Shaýshieva (ol da kásibi ánshi,Halyqaralyq ánshiler konkýrsynyń laýreaty ulaǵatty ustaz bolatyn) óte jaqsy kútti. Rysqandy kelinim dep jaqsy kórýshi edi. Dahada sút joq, Dinarany emizý úshin tek saǵan keldim, basqa eshkimge senbeimin dedi. Ol kezde balalarymyz kishkentai arasy bir jastan bolatyn, eń úlkeni úsh jasta edi.
Soǵan qaramai Ryshan marhum úsheýin jetektep alyp, kúnde baryp Dinarany bir aidai emizdi. Ol marhum Ryshannyń aq sútin aqtamady.
Nuraǵańmen úzeńgiles qyzmettes bolǵan meniń Nuraǵańnyń 90 jyldyǵynda kontsertke shyǵýym kerek edi.Nuraǵań baǵalap syilasqan adamdy ol da syilap qadirleýi kerek edi.Olai bolmady. Eshkimdi tyńdamady.
Filarmoniia basshylyǵy qaýqarsyz bop shyqty. Astanaǵa qosatyn shyǵar dep edim, olda jaýapsyz qaldy. Besikten beli shyqpai jatyp, bul qandai kórgensizdik! Orkestr onyń jekemenshigi emes qoi! Nuraǵań qoldaǵan, syilaǵan osy orkestrdiń negizin qalaýshylardy olda qoldap syilaýy kerek edi ǵoi.
Nuraǵań kontsertke daiyndyqsyz eshqashanda shyqqan emes.Bul bolsa óziniń tvorchestvolyq deńgeiine qaramastan kontsertke esh daiyndyqsyz shyǵa beredi. Jumysqa ailap kelmeidi. Kollektivpen jumysy joq, kollektiv týraly oilanbaidy. Ózimen ózi júrgen bireý...
Qai jaǵynan alsańyzda, Nuraǵańmen ekeýiniń arasy jer men kóktei. Múldem Nuraǵańnan týmaǵan siiaqty! Nuraǵańnyń birde-bir qasieti oǵan darymaǵan. Nuraǵańnyń 90 jyldyǵyna Nuraǵańa úsh qainasa sorpasy qosylmaityn ánshilerdi qosqan.
Bir ánshini 4-5 ret shyǵarǵany ne sasqany? Baǵdarlama óte uzaq, kóbisi shydamai kontserttten ketip jatty. Tárbielep jolǵa salý kerek, eger nátije shyǵatyn bolsa. Ómirlik tájiribesi jetispeidi.
Bir kúni maǵan Daha zvandady. «Tez filarmoniiaǵa jet» dedi. Kelsem, direktordyń kabineti aýyz-murny tolǵan yǵai men syǵailar otyr eken. Dahań ortada jylamsyrap otyr eken. Burynnan belgili jaǵdai jumystan shyǵarý.
Bir ekeýin tyńdadym, ári qarai shydai almadym. Ne degen sumdyq! «Bul Nuraǵańnyń 33 jyl otandasqan súiikti jary emes pe? Nuraǵańdy silamaǵandaryńyz ba? Uiat emes pe?», – dedim.
Tórde otyrǵan laýazymdy mádeniet salasynda ýaqtysynda úlken qyzmetker bolǵan belgili aqsaqalǵa qarap turyp bári jym boldy. Eshkim eshteńe aitalmady.Sol kúni jinalǵan laýazymdy myrzalarǵa daiyndalǵan dastarhannan Dahań ekeýmizde dám tatyp, iship jep qaittyq. Sodan keiin Dahańa eshkim tiise almady.
Sol jerden zeinetkerlikke biraq shyqty. Basynda orkestrge júrgizýshi kerek dep Dahańdy jumysqa aldyrǵan men edim.
Ótinish. 1. Biyl bola ma, kelesi jyly ma «Otyrar sazy» orkestrimen ózimniń jeke shyǵarmashylyq kontsertimdi ótkizýge.
2. 2011 jyly meniń arnaiy «Otyrar sazy» orkestriniń quramyna jáne folklorly aspaptarǵa súiene otyryp qurylǵan abonementtik «Qazaq mýzykasynyń keshteri» atty lektsiia kontsertimdi orkestrdiń 2015-2016 j. josparyna engizýge tapsyrma berýińizdi suraimyn. Bul abonementtik «Qazaq mýzykasynyń keshteri» atty lektsiia kontserttiń oqýshylar men jastarǵa berer tárbielik úlesi óte zor ári mańyzdy dep sanaimyn. Ýaqtysynda Bilim departamentiniń jáne Almaty mektep direktorlarynyń qoldaýymen usynysy boiynsha uiymdastyrylǵan edi. Almaty qalasy boiynsha birneshe kontsertter ótkizildi. Jospar boiynsha ári qarai búkil Almaty q. stýdentteri men oqýshylaryna lektsiia kontsert ári sabaq retinde ótkizilýi tiis bolatyn. Ókinishke orai Dinaranyń bul kontsertke nemquraily qarap mán berip túsinbeýshiligine bailanysty toqtap qalǵanedi.
Ermek ÁBILDAEV,
ánshi, Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi,
«Otyrar sazy» orkestriniń negizin qalaýshylarynyń biri,
Redaktsiiadan: Avtordyń maqalasyn birde-bir sózin túzetpei qaz-qalpynda berdik.
Bas bettegi sýretti Voxpopuli saitynan alyndy
