Men...
Almatyda týdym. KIMEP-ti bitirgem. Keiin San-Frantsiskoǵa kettim. Magistrlik bilimdi shetelden alǵym keldi. Biraq, bolmady. Qaltam kótermedi. Qaityp oraldym. Jeńilgem joq. Londondaǵy Grinvich ýniversitetine tústim. Elge oralǵasyn «Bolashaq» stipendiiasyn alýǵa talpynǵam. Buiyrmady. Áke-sheshem nesie aldy. Bir jyl oqýdan keiin nesieni ózim jabatyn jaǵdaiǵa jettim. Londonda bir jyl turdym. Bilimim tolyqty. Biligim jetildi. Strategiialyq marketing degen mamandyq bar. Osy salanyń qyr-syryna qanyǵyp shyqtym.
Úirengenimdi elde, Qazaqstanda qoldanǵym, júzege asyrǵym keldi. Astanaǵa tarttym. Ulttyq kompaniiadan oryn taptym...Túkke keregim joq eken. Ulttyq kompaniia meniń úirengen, kórgen – bilgen dúniemdi qajet etpedi. Kettim...
Astananyń ómiri maǵan mynany úiretti: bul jaqtyń jastaryn eń aldymen jumystyń ónimdiligi emes, jumys ornynyń aty, abyroiy, dańqy men daqpyrty qyzyqtyrady.
2011 jyly Jańaózende qantógis boldy. Jyladym. Etegim jasqa toldy. Biraq, óz ainalamnan buǵan qaiǵyrǵan adamdy kórmedim. Eldiń esil-derti Jańa jyldyq jyn-oinaqta bolatyn. Jańaózendi tipti sóz etýge de qulyqsyz edi. Astananyń qundylyqtary meniń tárbiem men meniń kózqarasyma jat eken. Bul qalada qalǵym kelmedi...
Men nege kettim?
Oilanǵam da joq. Bilet aldym. Aldymen Amsterdamǵa aialdadyq. Keshte San-Frantsiskoda boldyq. Sońǵy úsh jyl boiy osy qalada ómir súrem. Sheshem zańger, inim kúni keshe mektep bitirdi, Gollivýd juldyzy bolǵysy keledi.
Joq, men satqyndyq jasaǵam joq. Tek árbir adamnyń óz tańdaýy men talǵamy bolatynyn eskerý kerek.
Qazaqstannyń jabaiy totalitarizmge túsip ketpeýi úshin ashylǵany jón. Álem aldynda ashylýy kerek.
Demokratiiadan úrikpeýi tiis. Demokratiia qorqynyshty emes.
Munda júikeńiz juqarmaidy
Al San-Frantsisko jumaq. Jumaq meken.
Kóshkisi keletinderge berer keńesim: oilanbańyz, erte qamdansańyz utylmaisyz. Jas ulǵaiǵan saiyn armandar da azaia beredi. Amerikalyqtarda «fail harder” degen túsinik bar. «Jeńil, sátsizdikke ushyra. Berilme. Aqyr túbinde jemisin jeisiń» deidi. Demek, tájiribe. Bári sonymen keledi.
Alǵashqy ýaqytta tilden qinaldyq. Bul jaqtaǵy til bólek. Budan da óttik. Qazir sheshem men inim aǵylshyn tiline aǵyp tur.
Munda júikeńiz juqarmaidy. Saǵattap kezek kútpeisiz. Memlekettik, jeke sektor barlyǵy siz úshin jumys isteidi.
Elge ýaqyty qymbat. El atyna kir keltirmeýdi oilaidy. Qyzmet kórsetý eń joǵary deńgeide. Bizdegidei buldanyp otyrmaidy. Árqashan kúlip, jadyrap qarsy alady sizdi. Buǵan kópke deiin úirenbedim. Qazaqstanǵa úirenip qalǵam ǵoi...
Qaǵazbastylyq joq munda. Qyrýar qujat jinamaisyń. Kezek kútpeisiń. Tanys-tamyrǵa senbeisiń. Aǵa-kókege arqalanbaisyń. Adam ózine júktelgen mindetti atqarýy úshin senen birnárse dámetpeidi. Munda ómir osyndai. Sapaly. Sanaly. AQSh-ta baqyttyń ne ekenin sezine alasyń. Maqtap turǵam joq. Is júzinde solai.
Facebook týraly
Facebook`tiń jankúierimin. Stýdent kezden qoldanam. Bul jerde jumys isteý armanym bolatyn. San-Frantsiskoǵa kóship kelgesin, armandy iske asyrýǵa kiristim. Bul jerde jumys istegenime úsh jyl boldy. Kelisimshartpen isteimin.
Qoldanýshy qaýymnyń qajeti men talabyn óteitin aqparatty saraptan ótkizem. Anyqtaimyn. Baǵa beremin.
Bul jerge qalai keldim, qalai turdym? Alǵash hat keldi. 60 minýttyq jańa taýardyń ótimdiligin tekseretin zertteýge qatysýǵa shaqyrypty. Nege qatyspasqa? Onyń ústine aqshasy da tólenedi eken. Onyń ústine ózim armandaǵam Facebook`tiń ishki ómirimen, tynys-tirshiligimen tanysam. Bálkim, maǵan berilgen múmkindik shyǵar. Osy sharada ózimdi jan-jaqty kórsettim. Unatty. Kelisimshartqa qol qoidyq. Úsh aidan keiin jumysqa qabyldady. Jumys ústelimniń aldynda armanymnyń oryndalǵanyna ań-tań bolyp otyrǵanym áli esimde...
Facebook, Apple, Twitter, Google siiaqty kompaniialarǵa qyzmetker ornalasýdyń erejesi bar dep aita almaimyn. Biraq, bir ereksheligi bar. Bularǵa túiindeme jiberseńiz shyndyqty jazyńyz. Ásirelemeńiz. Ótirik jazbańyz. Bilip qoiady. Uiatqa qalasyz. Túiindemeni barynsha móldir, barynsha shynaiy jazǵan jón. Eshnárnesi alyp qospańyz.
Sizben suhbat qurady. Qysylmańyz. Qarsy suraq qoiyńyz. Óz pikirińizdi bildirińiz. Belsendi bolyńyz. Mundai jerge osyndai mamandar qajet.
Al bizge qalai úiretti? Bizdiń kompleksimiz kóp. Ózimizdiń qandai iske sheber ekenimizdi aita almaimyz. Orynsyz qysylamyz. Orynsyz uialamyz.
Siz EKSPO-dan artyqsyz
AQSh-taǵy ómir basqa. Ol jaqta jumys ta basqa. AQSh-taǵy eń basty ári eń qymbat kapital –adam. Adamnyń ósýi men damýy basty orynda. Amerikalyqtar adal eńbek etse, tabysqa jeterine senedi. Olar eshkimniń aldyn oramaidy, aǵa-kókege arqalanbaidy.
Al bizde qalai? Qazaqstanda sheteldik jáne ulttyq kompaniiada jumys istedim. Ne kórdim? Dórekilik, qýlyq-sumdyq, shataq izdeý, urys izdeý, biliksizdik...
Mundai jaǵdaida qalai jumys isteisiz? Ujymdyq mádeniet atymen joq jerde qalai jumys isteisiz? Budan keiin sizdiń ómirińiz de surǵylt tartpai ma?
Amerikadaǵy ujymdyq mádeniet etika men bilikti birinshi orynǵa qoiady. Bir-birin syilaý, bir-biriniń oi-pikirine qurmetpen qaraý, dórekilik tanytpaý, ashyqtyq, mádeniettilik...mine biz osyndai jaǵdaida jumys isteimiz.
Men nege qyzyǵamyn?
Saiasat pen modaǵa. Qazaqstandaǵy saiasi ahýaldy qadaǵalap otyram. Modanyń qazirgi aǵymyn qalt jibermeimin.
San-Frantsiskoda Qazaqstandaǵy mitingilerge qoldaý retinde uiymdastyrylǵan birqansha aktsiialarǵa qatystym.
«Jer satylmasyn!» dep urandatqan belsendilerdiń qamalýyna qarsy shyqtym.
Meni bul úshin eshkim qýdalaǵan joq. AQSh-ta kez kelgen jerde, kez-kelgen ýaqytta miting ótkizýge bolady. Bul úshin bilikten ruqsat suramaisyń. Bul seniń tańdaýyń. Plakat ustaisyń, oiyńdy bildiresiń. Tarqaisyń.
Al Qazaqstanda meni áldeqashan qamap tastar edi. Eki belsendimiz otyr. Nege? Ne úshin qamady olardy?
Amerikadaǵy ómir
Men munda kúlip júremin. Árdaiym kúlip júremin. Amerikalyq kúlki jasandy emes.
Kólge barǵanbyz. Qaiyǵymyz jaǵada turyp qaldy. Janymyzdan ótip bara jatqan beitanys jigit aq ter, kók terge túsip iterip shyǵardy. Ústi sý, aiaǵy batpaq boldy. Qaiǵyrǵan joq. Eki ezýi eki jaǵynda. Kúlip shyǵaryp saldy.
«Kommýnalky» tóleimiz. Esep-shoty ádettegiden az kepti. Tań qaldym. Sóitsek Kaliforniianyń «akimaty» jylyna eki ret osyndaǵy azamattyǵy joq turǵyndarǵa jaryq pen gazdyń shotyn tólep beredi eken. Kómek bolsyn deidi.
Politseiler
Amerika politsiiasynan qoryqpaisyz, senesiz. Sheshem ekeýmiz saiabaqta qydyryp júrdik. Bireýdiń iti úirekter júzip júrgen kólshikke qoiyp ketti. Úirekti, balapandaryn tyrqyratyp qýa bastady. Qojaiynyn tyńdaityn túri joq. Qarǵybaýy sheshilip ketken.
Bir kezde politsiia keldi. Politsei áiel qojaiynnyń qolyndaǵy qarǵybaýdy aldy da sýǵa kirdi. «Úirekter otbasynyń» berekesin qashyrǵan itti alyp shyqty. Itin qarǵybaýdan bosatyp alǵan iesine aiyppul sala ma dep oilaǵanbyz. Joq, óitken joq. «Bári ókei. Jumysymyz ǵoi» dedi de kete berdi.
Qazaqstanǵa qashan oralamyn?
Qashan deisiz be? Ádildik ornaǵanda, ashyqtyq paida bolǵanda. Áitpese, qazirgi Qazaqstanda maǵan oryn joq.
Quqyqtyq, ekonomikalyq, saiasi, ekologiialyq qaýipsizdik ornaǵanda ǵana qazirgi Qazaqstanǵa oralýǵa bolady
Ol oǵan deiin men AQSh-ta bolamyn. Bul jaǵdaidyń bári Amerikada bar. Bizdiń bilik AQSh-tan úlgi alǵysy kelmeidi, biraq...
Ázirlegen, Dýman BYQAI
Мақаланы көшіріп басарда редакция рұқсатын сұрау міндетті.
