Qazaqstan Ishki ister ministrligi ile-shala málimdeme jasady. Bankirge qandai aiyp taǵylǵanyn aitty. «Ertaev RBK banki direktorlar keńesi tóraǵasynyń keńesshisi bolǵan tusta jalǵan JShS arqyly bankten 80 mln dollar qaryz aqsha alýǵa yqpal etken ári atalǵan qarajatty qaitarmaýdyń qareketin jasaǵan» dedi ministrlik.
«Spýtnik.kz-tiń» habarlaýynsha Qazaqstannyń quqyq qorǵaýshylary asa iri kólemdegi alaiaqtyq jasady dep aiyptalǵan Ertaevty halyqaralyq izdeýge beripti. Osy kúnge deiin Ertaev halyqaralyq izdeýde júripti. Aqyry Máskeýde ustalǵan.
Ishki ister ministrliginiń bankirdiń máselesin RBK bankimen bailanystyryp otyrǵany tegin emes.
RBK-niń tóńiregindegi ahýaldyń ýshyqqany sondai muny byltyr Nazarbaevtyń ózi tilge tiek etken. Prezident bank aktsionerlerin ury dep aiyptaǵan edi.
Al banktiń jańa basshylyǵy Ertaevtan 1,8 mlrd dollar kólemindegi nesieni tezdetip óteýdi ne bolmasa bankirge qarasty «Alma TV» kompaniiasynyń aktsiiasyn berýdi talap etken.
Ertaevtyń ózi qýdalaýdyń sebebin áldekimderdiń «Almatel Qazaqstan» kompaniiasynyń aktsiialaryn tartyp alýdyń amaly deidi.
«Munyń saiasi astary ǵana bar, meniń sońyma túsýdiń sebebi sol ǵana», – deidi ázir Máskeýdegi páterinde úiqamaqta jatqan Ertaev.
Úiqamaqqa alynbai tura, bankir ózin ultshyl-patriottardyń qorqytyp-úrkitip júrgenin, olardyń reseilik telearnalardy Qazaqstan naryǵynan ysyryp shyǵarýdy maqsat tutatynyn aitqan.
Aqyr sońynda Ertaev Reseiden saiasi baspana surap tyndy.
Sátpaev ne deidi?
Saiasattanýshy Dosym Sátpaevtyń aitýynsha, Jomart Ertaevtyń isinde saiasi shielenis kóp. Ańdap qaraǵan adamǵa baiqaý da ońai muny.
Sátpaevtyń pikirinshe, ázir qazaqstandyq saiasi elita men biznes elitanyń arasynda sońǵy birneshe jyl boiyna túrli salalardaǵy jekemenshikti bólis-tartysqa salý naýqany júrýde. Bul qarjy sektoryna da qatysty. Bular Ertaevty quryqtai otyra onyń arǵy jaǵynda turǵan yqpaldy toptyń ókilderin tuzaqqa túsirmek.
– Tańǵalatyn túgi joq. Qazaqstan úshin qalypty jaǵdai. Qalyptasqan jaǵdai. Tájiribede bar. Saiasi sahnadaǵa asa iri figýrany aiaǵynan shalmai tura, aldymen onyń ainalysyndaǵy, onymen bailanysy bar adamdardy qarmaqqa iledi. Olardan syr sýyrtpaqtap, ózderine kerekti kompromat jinaidy. Bar bolǵany osy.
Sátpaev salystyra ketipti: Ertaev ózin saiasi bosqyn retinde kórsetip otyrǵandardyń alǵashqysy emes deidi ol.
Saiasattanýshy Nazarbaevtyń eks-kúieýbalasy, marqum Rahat Álievti mysalǵa keltirgen eken. Áliev te asa aýyr aiyptaýlardan keiin eldi tastai qashqan. Keiin ózin júiege qarsy kúresker retinde kórsetip, Qazaqstan biligin synaýǵa kóshken.
Sátpaevtyń aitýynsha, bul da birtúrli kóringen. Sebebi Álievtiń ózi uzaq jyldar boiy osy júieniń belsendisi boldy ári oppozitsiiany aiaýsyz janyshtady.
– Ertaev Reseiden saiasi baspana surap jantalasýda. Sodan bolar bankirdi Qazaqstanǵa ákelý máselesi belgisiz merzimge tejelip qaldy. Buǵan Resei qalai qaraidy?
Sońǵy bir jarym jylda Nazarbaev Ulttyq bank pen quqyq qorǵaý qurylymdarynan qarjylyq ahýaldy ýshyqtyryp otyrǵan bank basshylary men aktsionerlerin, qarjylyq elita ókilderin qatań jazalaý kerektigin bir emes, birneshe ret aitty. Eskertti. Prezident sózden iske kóshýdi talap etip otyr. Kinálilerdi tap dep otyr Nazarbaev. Buǵan alǵashqy bolyp ilikkenderdiń biri – Jomart Ertaev, – deidi saiasattanýshy.
Al...
Al Aidos Sarym bolsa, Ertaevtyń quryqtalýynan qandai da bir saiasi astar izdeýdiń qisyny joq degen pikirde. Aitýynsha, Ertaev sózi men isinen tapty. Qarjylyq alaiaqtyǵy aqyr aiaǵy túbine jetti bankirdiń.
– Ertaev pa? Qatardaǵy ury ol... Jazalaý kerek, japtyrý kerek. Aiaqasty azamattyq suraýy da tegin emes. Aýzyna kelgendi aitty, ultshyldar qorqytyp júr dedi. Eger Ertaev azamattyq alar bolsa, ony elge ákelý de múmkin bolmaidy, – deidi saiasattanýshy.
Ertaevtyń quqyq qorǵaý organdarynyń nazaryna ilikkeni alǵashqy ret emes. 2009 jyldyń jazynda sol tustaǵy «Alians-banktiń» basqarma tóraǵasy Jomart Ertaevty milliard dollarǵa jýyq qarajatty qaltasyna basty degen aiyppen qamaýǵa alǵan.
Keiin qylmystyq istiń baby ózgerip, «býhgalterlik jáne qarjylyq esepti júrgizýde zań buzǵan», «banktiń aqshasyn zańsyz paidalanǵan» dep aiyptalǵan edi Ertaev. Bankir aiyppul tólep qutylǵan.
2014-2016 jyldyń aralyǵynda Ertaev «Alma TV» qazaqstandyq kabeldi operatoryn basqardy. Keiinnen «Alma Grýpp» halyqaralyq holdinginiń direktorlar keńesiniń tóraǵasy boldy.
2017 jyly bankir qos birdei qarjylyq qurylymnyń (Troika-D bank, Volga-Okskolyq kommertsiialyq bank) direktorlar keńesiniń tóbe basynda otyrdy. Soǵan qaramai sońǵy úsh jyl boiyna Ertaev Qazaqstannan jyraqta júrdi.
Biylǵy jyly
Biylǵy jyldyń kókteminde qarjylyq qiyndyqqa tap bolǵan Qazaq Banki Ertaev pen onyń ainalasyndaǵy adamdardy banktiń qarjylyq ahýalyna kesirin tigizdi dep aiyptady.
Bankirdiń ózi joqqa shyǵardy muny. «Qazaq Banki-niń aktsionerler quramyna da, basshylyq qurylymyna da eshqashan kirgen emespin», – dedi Ertaev.
Kúni keshe Alma Group saitynda Ertaevtyń málimdemesi jaryq kórdi. Bankir ózine qatysty barlyq suraqqa egjei-tegjeili jaýap bergen eken.
Aitýynsha, Qazaqstan men Reseidiń Qylmystyq kodeksinde «lobbizm» úshin jaýapqa tartatyn zań joq.
«Aittym ǵoi, RBK men Qazaq Banki-niń aktsionerler quramyna da, basshylyq qurylymyna da engen emespin. Ailyq ta alǵanym joq ol jerden. Kerek deseńizder, tekserip kórińizder. Olardyń kredittik saiasatyna yqpal etken joqpyn, mundai múmkindigim de bolǵan joq», – deidi bankir.
Ertaev ózine qatysty isti qoldan jasalǵan, tyrnaq astynan kir izdeý dep sanaidy.
«Maǵan jáne Alma Group-tyń aiasyndaǵy seriktesterime sumdyq qysym jasalyp jatyr. Maǵan Qazaqstanda izdeý jariialanǵany da jalǵan. Interpol boiynsha halyqaralyq izdeýde júrgenim de ótirik. Qazaqstandaǵy quqyq qorǵaý organdary meniń qaida, ne istep júrgenimdi jaqsy bilgen.
Eger anyq halyqaralyq izdeýde júrsem, endeshe reseilik quqyq qorǵaý organdarynyń tiziminen de atyp shyǵar edim. Osy kúnge deiin meniń aty-jónim bul tizimde bolǵan joq», – deidi bankirdiń ózi.
Onyń aitýynsha, halyqaralyq izdeýde júrgeni Interpoldyń aqparatynan da tabylmaǵan.
«Eger Interpol boiynsha naqty izdeý salynsa, Resei shekarasynan Eýropaǵa emin-erkin ótpes edim. Meni quryqtaýdaǵy jáne ári qarai Qazaqstanǵa jetkizýdegi maqsat – tynysymdy taryltý, erkindigimdi shekteý», – deidi ázir Máskeýde úiqamaqta jatqan Ertaev.
Daiyndaǵan Dýman BYQAI
