Qazaqstan qarjygerleri qaýymdastyǵynyń Analitikalyq ortalyǵy 2025 jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda kásipkerlik sýbektilerdi nesielendirý segmentine júrgizgen sholýdy jariialady. Nesieniń qymbattaǵanyna qaramastan, 2025 jyldyń birinshi jarty jyldyǵynyń qorytyndysy boiynsha bank sektory bizneske 9,4 trln teńge jańa qaryz berdi (jylyna +12% nemese 1 trln teńge), dep habarlaidy Dalanews.kz.
Nesieniń jedeldetilgen ósimi infraqurylymdyq jáne investitsiialyq jobalardy iske asyrý, nesieniń qysqa merzimdi qymbattyǵyna asa sezimtaldyq tanytpaý, ótinimderdiń kóptep maquldanýy, sondai-aq kreditterdiń ortasha mólsheriniń ulǵaiýy aiasynda iri bizneske kóbirek nesie berý (+18%) baiqalady (jyl basynda 8,8 mlrd teńge, al qazir 12,9 mlrd teńge).
Iri biznes sýbektileri arasynda eń úlken suranysty qurylys (+27%), ónerkásip (+42%) jáne kólik (+51%) salasy qalyptastyrady, bul olardyń osy salalardaǵy joǵary úlesin jáne aǵymdaǵy jyly ekonomikalyq ósimdi jedeldetýge qosýshy negizgi úlesin tanytady. Joǵary salalyq rentabeldilik (qurylys — 22,5%, óńdeý ónerkásibi — 24,7%, óndirýshi — 40,5%, kólik — 34,4%) nesielik «tábetti» saqtap tur. Osylaisha, bul salalar nesielik resýrstarǵa degen negizgi suranysty qalyptastyryp, korporativtik nesieleý qurylymyn anyqtaidy.
ShOB segmentinde jańa nesielerdiń berilý deńgeii syiaqy mólsherlemeleriniń ósimine joǵary sezimtaldyq, qarjylyq turaqtylyqtyń shektelýine bailanysty ótinimder boiynsha maquldaýlardyń dástúrli túrde úlestiń azaiýy (shaǵyn kompaniialardyń úlesi 39%-ǵa jýyq, ortasha — 22% - ǵa, iriler - 17% ), sondai-aq iskerlik ortadaǵy kedergiler (salyq aýyrtpalyǵynyń deńgeii, básekelestik, ekonomikanyń jai-kúii jáne t.b.) aiasynda tómen boldy.
Qaryzdardy tartýdyń basym maqsaty ainalym qarajatyn qarjylandyrý bolyp tabylady (65%), al negizgi quraldarǵa jasalǵan investitsiialarǵa arnalǵan kreditterdiń úlesi qalypty túrde 2,2% - ǵa deiin ósti (bir jyl burynǵy 1,3% - dan), bul biznestiń uzaq merzimdi investitsiialar bóliginde saqtyqty saqtap, kompaniialardyń uzaq merzimge resýrstardyń joǵary qunyn belgileýge shekteýli daiyndyǵyn kórsetedi.
Uzaq merzimdi kreditterdiń úlesi (>1 jyl) qaryz resýrstarynyń túpkilikti qunyn tómendetetin "Damý" KDQ jeńildetilgen memlekettik baǵdarlamalarynyń, sýbsidiialarynyń jáne kepildikteriniń qoljetimdiligi aiasynda eń joǵary úles ShOB ókilderine (26-57%) tiesili.
Sonymen qatar, iri biznestiń nesieleý qurylymy ártúrliligimen erekshelenedi: olar qysqa merzimdi nesielerdi belsendi paidalanady, al uzaq merzimdi nesielerdiń úlesi tómen bolyp keledi (10%). 2025 jyldyń III-toqsanynda iri biznes tarapynan kreditterge suranystyń joǵary dinamikasy saqtalady dep kútiledi, eń aldymen aýqymdy jobalar iske asyrylatyn qurylysta, ónerkásipte jáne kólikte joǵary iskerlik belsendilik pen rentabeldilik saqtalady.
ShOB segmentinde suranys memlekettik qoldaý baǵdarlamalaryna, atap aitqanda, "Órleý" jeńildetilgen kreditteý baǵdarlamasyna jáne "Damý"qory bazasynda ShOB jobalaryna kepildik berý tetigine kóbirek táýeldilik baiqalady.
2025 jyldyń birinshi jarty jyldyǵynda korporativtik sektordaǵy kredittik belsendilik eki faktordyń qiylysynda qalyptasty: iri biznes tarapynan turaqty suranys jáne iskerlik ortanyń saqtalyp otyrǵan shekteýleri. Bir jaǵynan, bizneske berilgen jańa qaryz qarajattarynyń kólemi 9,4 trln (+12% g/g) teńgege jetti, bul qarjylyq deldaldyqtyń keńeiýin tanytady. Ekinshi jaǵynan, kásiporyndardyń saýalnamalary salyq aýyrtpalyǵy, básekelestik jáne ekonomikanyń jalpy jaǵdaiy biznesti júrgizýdegi negizgi kedergiler bolyp tabylatynyn kórsetedi, al qarjylandyrýǵa qo jetimdilik ekinshi faktor retinde qabyldanady.
Buǵan deiin saitymyzda "Jeke investorlar yntasynyń joiylýy ekonomikadaǵy turaqty kedergilerdi kórsetedi - sarapshy" degen maqala jariialanǵan bolatyn.
