Qazaqstanda júzdegen myń adam saýyqtyrýǵa zárý. Densaýlyq saqtaý ministrliginiń resmi málimetinshe, 27 maýsymdaǵy jaǵdai boiynsha COVID-19 indetinen jazylǵandar sany 391 myń 596 adamdy quraidy. Bul san kún saiyn shamamen 1 myńdai adamǵa (búgin 1 025 adam) kóbeiip otyrady.
Buǵan qosa, 27 maýsymdaǵy jaǵdaiǵa sáikes, 52 myń 143 adam KVI nyshandary bar pnevmoniiamen aýyryp, aiyqqan.
Osylaisha, qazirdiń ózinde jalpy sany 443 myńnan astam adam memleket esebinen sanatoriide demalýǵa, saýyqtyrýdan ótýge múmkindik alýǵa tiis bolatyn.
"Súiinshi" suraǵan jańalyǵy jalǵan ba?
"Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory" ózinde saqtandyrylǵan jáne ai saiyn úzbei jarna tólep otyrǵan azamattarǵa sondai múmkindik usynylatynyn málimdep, qýantty. Qordyń habarlaýynsha, COVID-19 jáne koronavirýstyq pnevmoniiamen aýyrǵan naýqastar áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý esebinen ońaltý qyzmetterin alady. Osy maqsatta Densaýlyq saqtaý ministrligi halyqqa "Meditsinalyq ońaltý kórsetý qaǵidalaryna" tiisti tolyqtyrýlar engizdi.
Naýqastardy COVID-19-dan keiin qalpyna keltirý birneshe kezeńnen turady. Aýrýhanaǵa jatqyzý kezeńinde – qalpyna keltirý sharalarynyń kesheni bastalady, olar tynys alýdy qalypqa keltirýge, asqynýlardyń damýyn azaitýǵa, ómir súrý sapasyn jaqsartýǵa jáne mazasyzdyq pen depressiia belgilerin jeńildetýge baǵyttalǵan. Aýrýhanadan shyqqannan keiin aýrý aǵymynyń aýyrlyǵyna, ilespe patologiialardyń bolýyna bailanysty patsient meditsinalyq ońaltýdyń 2-kezeńine nemese birden 3-kezeńge jiberilýi múmkin. Ol kezeń ambýlatoriialyq-emhanalyq uiymdarda, kúndizgi jáne táýliktik statsionarlarda, ońaltý ortalyqtarynda, sanatorii-kýrorttyq uiymdarda júrgiziledi. Aita ketý kerek, kovidtan keiingi sindrom psihologiialyq qoldaý sharalaryn da qajet etedi, – dep málim etti qordaǵylar.
ÁMSQ tipti aýrýhanaǵa jata almai, úide emdelýge májbúr bolǵan kovid-syrqattar da saqtandyrýdyń osy igiliginen qaǵylmaitynyn, 3 kezeńdi ońaltýǵa qol jetkize alatynyn basa aitty.
Árbir patsient úshin ońaltý kýrsy aǵzasynyń erekshelikterin, onyń qosalqy aýrýlarynyń bolýyn, jasyn jáne basqasyn eskere otyryp, jeke tańdalady. COVID-19 jáne koronavirýstyq pnevmoniiamen aýyratyn naýqastardy ońaltýǵa jiberý tártibi kelesidei: ol úshin siz ýchaskelik dárigermen keńesýińiz kerek. Ol dáriger patsienttiń jaǵdaiyn baǵalaý úshin reabilitolog nemese kóp salaly mamandar tobynyń keńesine joldama beredi. Tekserý kezinde tynys alý fýnktsiiasy (satýratsiia deńgeii, KT/rentgenografiia derekteri boiynsha ózgerister), kúndelikti ómirge qabilettiligi (Bartel indeksi) eskeriledi, – dep túsindirdi qor.
Ońaltý qyzmetterin kórsetý maqsatynda ÁMSQ tipti 559 jetkizýshimen sharttar jasasqanyn jetkizdi.
Ýádeniń aqyry ne boldy?
Eske sala ketsek, "Áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý qory" osyndai sońǵy málimdemesin 2020 jylǵy 6 qarashada qaitalap jariialaǵan. Sodan beri segiz aidai ýaqyt ótti. Alaida aitylǵan sóz aitylǵan jerinde qalǵan. Búginge deiin Prezident ákimshiligi, Májilis pen Senat, ministrlikter, ulttyq kompaniialar qyzmetkerlerinen basqa (olarǵa onsyz da jyl saiyn joldama úlestiriledi), bylaiǵy jurttyń – koronavirýspen aýyrǵandardyń birde biri medsaqtandyrý qory arqyly shipajaida saýyqtyrýdan ótýge joldama ala almaǵan!
Halyq bolsa, alańdaýly.
Meniń 72 jasar ájem 2021 jylǵy sáýirde COVID-19 kúrdeli túrin bastan ótkerdi. Qolymyzda osyny rastaityn meditsinalyq qujattar bar. Ótken jylǵy qyrkúiekte aqparat quraldary saqtandyrylǵan kez kelgen adam sanatoriilerde reabilitatsiiadan óte alady degen jańalyqty jarysa taratty. Ájem memleket esebinen saqtandyrylǵan. Biylǵy maýsymda ol sanatoriige reabilitatsiialyq emdeýge baǵyttama alý jáne portalǵa kezekke turý úshin ózi tirkelgen №15 emhanasyndaǵy ýchaskelik terapevtine júgindi. Alaida meditsinalyq uiym onyń ótinishin oryndaýdan bas tartypty. Emhanadaǵylardyń aitýynsha, sebebi, densaýlyq saqtaý basqarmasynan buǵan qatysty eshqandai buiryq túspegen, onyń ústine emhanada tiisti nusqaýlyq ta joq. Sonda bul qalai? Qanshama ailar ótti ǵoi! – dep qairan qalady almatylyq Anna Chýmachenko ministr Aleksei Tsoiǵa hatynda.
Talǵat Dosmaǵambetov te medsaqtandyrylǵan azamattardyń biri. Biraq onyń qyzyǵyn kóre almapty. "Men belimdegi gryja jáne protrýziiaǵa bailanysty saýyqtyrý demalys ornyna barǵym keledi. Ózimde meditsinalyq saqtandyrý bar. ai saiyn jalaqymnan jarna ustap otyrady. Sonymen birge jumys berýshim de 2 paiyz kóleminde men úshin aýdarym jasaidy.
Men mysaly, Batys Qazaqstan oblysyndaǵy "Aqjaiyq sanatoriiasy" JShS-na qarasty "Nurbergen Health Resort" saýyqtyrý demalys ornyna barǵym keledi. 26 shildeden bastap emdelsem dep edim. MÁMS júiesi arqyly saýyqtyrýdan ótkim keledi", – deidi ol.
Keibir azamattar ÁMSQ-ten esh qaiyr bolmaǵan soń oǵan qol siltep, túńilgen jaiy bar. Olar memleket eń qurysa, zeinetaqy jinaqtary esebinen sanatoriide saýyqtyrýdan ótýge múmkindik bersin deidi.
Áý basta, aqpan aiynda zeinetaqy jinaqtaryn paidalanýǵa bolady degen baǵyttar arasynda "otandyq meditsinalyq uiymdarda, sonyń ishinde Qazaqstan aýmaǵyndaǵy shipajai-kýrorttyq jaǵdailarda meditsinalyq reabilitatsiia" degen tarmaq bolǵan. Endi qajet bolǵanda, 24 maýsymda tiisti saitqa kirip, Densaýlyq saqtaý ministrligi bekitken qaǵijany jáne BZT esebinen emdelýge bolatyn aýrýlar tizimin qarasam, bul qyzmet joq. Áitpese, kýrorttyq emdelýge joldama ala qoiaiyn dep úmittengenmin, – dep qapalanady Nurbol Aimaǵambetov.
Sheneýnikter shaban júrisinen jańylmady
Densaýlyq saqtaý ministrliginiń Meditsinalyq kómekti uiymdastyrý departamenti bul másele boiynsha túsinikteme berdi. Vedomstvo koronavirýspen jáne kovid belgileri bar pnevmoniiamen aýyryp, jazylǵan azamattarǵa saýyqtyrý qajet bolatynyn jasyrmady.
Memorgannyń habarlaýynsha, COVID-19 koronavirýs infektsiiasynan aiyqqannan keiin meditsinalyq reabilitatsiia mamandandyrylǵan bólimderde nemese ońaltý tósekterinde, sondai-aq ambýlatoriialyq-emhanalyq uiymdarda, kúndizgi statsionarlarda, táýlik boiǵy statsionarlarda, ońaltý ortalyqtarynda, sanatorii-kýrorttyq uiymdarda, úidegi statsionarlarda nemese qashyqtyqtan meditsinalyq qyzmet kórsetý jaǵdaiynda júzege asyrylady.
Densaýlyq saqtaý ministriniń "Meditsinalyq ońaltý kórsetý qaǵidalaryn bekitý týraly" 2020 jylǵy 7 qazandaǵy №QRDSM-116/2020 buiryǵyna sáikes, KVI-di bastan ótkergen patsientterge meditsinalyq ońaltý "Densaýlyqtyń qyzmet etýiniń halyqaralyq jiktemesine" sáikes, patsienttiń jaǵdaiyna, reabilitatsiia áleýetiniń deńgeiine, aýrýdyń aǵymyna bailanysty júrgiziledi. Qaziri kezde jekemenshik sanatorii-kýrorttyq uiymdardy mindetti áleýmettik meditsinalyq saqtandyrý júiesine qosý boiynsha jumys júrgizilip jatyr. Sodan keiin olarda meditsinalyq ońaltý qyzmetterin tutyný múmkin bolady. Al sanatorii-kýrorttyq emdeýden ótý úshin qandai kórsetilimder bolýy kerektigin anyqtaý úshin azamat ózi tirkelgen emhanaǵa júginýi qajet, – dep túsindirdi DSM Meditsinalyq kómekti uiymdastyrý departamenti.
Jalpy, ońaltý protsesine jekemenshik sanatoriiler men kýrorttardy qospai bolmaidy. Sebebi, memlekettik shipajailar sheneýnikterden aspaitynyn, qalǵan bóligi aqsha tóleitin demalýshylarmen tolatyny jasyryn emes. Sodan qarapaiym buqaraǵa ol jaqta ultaraqtai oryn da timeidi. Demek, Densaýmini men ÁMSQ qory jekemenshik sanatorii, kýrorttyq uiymdardy MÁMS júiesine qosýdy tezdetse dep kútip otyr halyq. Qazir kóptegen adam koronavirýstan keiin júre almai qalyp jatyr. Áitpese, saýyqtyrýdan óte almai, jarymjan bolǵan adamdar sany arta bermek.
Janat ARDAQ
