Aqyn jyry – jas urpaqpen qaýyshty
Shyǵys Qazaqstan oblysynyń, Tarbaǵatai aýdanynyń ortalyǵy Aqjar aýylyndaǵy mádeniet úiinde, qazaq baspa sózinin ardageri, Qazaqstan Jýrnalister odaǵynyń múshesi, belgili kalamger Baqyt Ihsanulynyń 90 jyldyǵyna arnalǵan «Ǵasyr daýysy keledi qulaǵyma » poetikalyq eske alý keshi ótti. Qalamger Baqyt Ihsanov oqyrman qaýymǵa «Syrymdy aitam», «Jyrla júrek syrlasym», «Tamyrym meniń tereńde», «Uiqym kelmeidi», «Qanatty jyldar», «Tańdamaly» syndy eńbekterdi rýhani azyq etip qaldyrdy. Aqjar mádeniet úiinde aqynnyń 90 jyldyǵyna arnalǵan «Ǵasyr daýysy keledi qulaǵyma» atty eske alý keshi ótti. Kesh qalemger shyǵarmashylyǵyna arnalǵan teatraldy poetikalyq qoiylymmen bastalyp, aqynnyń «Sezim syrlary» atty kitabynyń tusaýkeserismen jalǵasty.
“Ómirdegi bolmysy tym qarapaiym qazaq baspasóziniń qurmetti ardageri atanǵan Baqyt aǵamyz tabiǵat bergen daryny bar aqyn, kileń qoǵam sanasyna áser etetin tanymdyq maqalalary, ádebi pýblitsistikalyq eńbekterimen belgili, el men jer shejiresin, Tarbaǵatai óńiriniń jylnamasyn jazǵan qalamger edi. Sonaý keńestik kezeńniń qyzyl ideologiiasynyń jeli ońynan soǵyp turǵan, sol zamannyń qyl buraýymen bailanǵan tusta Baqyt aǵamyz óziniń urpaq aldyndaǵy salmaqty júgin biligimen, zaman suryn sezinýimen, parasatpen paiymdai bildi”, – deidi Tarbaǵatai aýdany Aqjar mádeniet úiiniń direktory Sháken Kópshikbaeva.
Tarbaǵatai óńirindegi belgili qalamger, tanymal jýrnalist, oblystyq, jergilikti baspasózdiń ardageri atanǵan B.Ihsanuly 1934 jyldyń 31 mamyrynda Tarbaǵatai aýdanynyń Bozsha aýylynda dúniege kelgen. Jasynan óleń-jyrǵa úiir ol alǵashqy ólenderin mektep qabyrǵasynda-aq jaza bastaǵan. 1954 jyly Zaisan qalasyndaǵy pedagogikalyq ýchilishesin bitirip, eńbek jolyn oqytýshylyq qyzmetten bastaidy. Sonaý 1964 jyly Qazaqtyń kóptegen qabyrǵaly qalamgerleri oqyǵan S.M.Kirov atyndaǵy qazaq memlekettik ýniversitetinin filologiia fakýltetin jýrnalist mamandyǵy boiynsha támámdaǵan. Baqyt aǵamyz oblystyq baspasózge sanaly ǵumyrynyń 33 jylyn arnady. 1965-1985 jyldary attai jiyrma jyl oblystyq «Kommýnizm týy» qazir (Didar) gazetiniń Tarbaǵatai aýdany boiynsha menshikti tilshisi bolyp, aýdannyń tynys tirshiligin oblys jurtshylyǵyna jariialap otyrdy. Aýdandyq gazette redaktordyń orynbasary qyzmetin atqaryp aýdan baspasóziniń damyna airyqsha úles qosty.
Baqyt Ihsanuly-ótken ǵasyr basynda dúniege kelip, aýdanymyzdaǵy ádebi poeziianyń óresiniń órleýine aqyndyq darynymen ólsheýsiz úles qosqan qalamger. Bakyt aǵamyzdyń júreginen týǵan jyrlary sonaý bala kezden Bozshanyń jelinen, Obaly kezeńniń qyratynan, Qataidyń sýynan nár alsa kerek. Óleńderi oqyǵan adamdy oiǵa jetelep, erekshe shabyt berer tabiǵi daryn iesi. Óleńderi aýdandyq, oblystyq, respýblikalyq baspasózde jariialanǵan. Aýdanymyzdyń áleýmettik mádeni rýhani shejiresinde ózgeshe orny bar Bakyt Ihsanuly ómirden ótkenge deiin qolynan «qarý qalamy» túspegen daryn iesi boldy. Qazaqtyń kara óleńin kie tutqan júreginiń túbinen qainap shyqqan asyl jyrlary óz oqyrmandarynyń kóńil kókjieginen oryn aldy. Aqjardaǵy keshte aqynnyń óleńderi oqylyp, sózine jazylǵan ánder shyrqaldy. Shara basynda Tarbaǵatailyq aqyndar S.Saǵdoldin, T.Qalimajan, E,Ádilbekov, M.Muqanǵaliev, S.Esenqyzy taǵy da basqa aqyndarymyz óleń joldaryn shashý etti. Eline adal qyzmet etken ustaz, aqyn, jýrnalist Baqyt Ihsanulyn eske alyp, esimin ulyqtaý, ónegeli ómir joly men shyǵarmashylyǵyn nasihattap, urpaqqa úlgi etý maqsatynda ótken sharada aqyn týraly estelikter de aityldy.
“Baqyt aǵamyz óte qarapaiym adam edi. Úiine barǵanda balalardyń shýlaǵan daýysyn da estimeitin edim. Óte aqkóńil, janashyr jan edi. Ýaqyt óte men sol otbasynda 16 perzent baryn bildim. Odan buryn 3-4 bala ǵana bar dep kelippin. Shýlaǵan balanyń úni de shyqpaityn, kiimderi tap-taza júretin. Bunyń bári apaimyz ben Baqyt aǵanyń ym-jymyn shyǵarmai tárbielep, jaqsy jolǵa salýynan dep bilemin. Qarapaiym tárbieniń arqasynda búginde balalary áke jolyn qýyp aqyn, jazýshy, tilshi boldy”, - dep esteligimen bólisti Tólegen aǵamyz.
Sonymen qatar «Ǵasyr daýysy keledi qulaǵyma» atty oblystyq aqyndar múshairasynyń júldegerleri anyqtaldy. Top jarǵan aqyndarǵa syiaqy tabystaldy. Jyr saiysyna 40-qa jýyq aqyn qatysyp, 10 aqyn júldeger atandy. Rýhani kesh barysynda Tarbaǵatai aýdany ákiminiń orynbasary Bolatbek Mamyrbaev quttyqtaý sóz sóilep, Qazaqstan Bas redaktorlar klýbynyń prezidenti Bibigúl Jeksenbaidyń jáne Qazaqstan Jazýshylar Odaǵynyń arnaiy hatyn aqynnyń balalaryna tabys etti. Rýhani sharaǵa jinalǵan jurt aqyn jaily estelikter legine qulaq túrip, án men jyr tyńdap qaitty. Óleń ómir dúniesine joǵalmas qazynadai jyrlaryn qaldyrǵan Baqyt aǵamyzdyń qyzy Gúljanat Baqytqyzy aqynnyń jańa kitabyn kesh qonaqtaryna syiǵa tartyp, aýdan kitaphanalaryna tabys etti.
Aita keteiik, búginde áke jolyn qýyp, aqyndyq pen tilshilikti qolǵa alǵan. Almatynyń tórinde myqty tilshi Gúljanat, al ekinshi qyzy aqyn, jazýshy Nurjanat Ihsanova jáne oblystyq “Didar” gazetiniń beldi jýrnalisi, osy basylymda 20 jyldan artyq jemisti qyzmet etip kele jatqan Aijanat Baqytqyzy mamandyqtaryna adal bolyp, áke amanatyna adaldyq tanytýda.
