YouTube jelisindegi 700 myńǵa jýyq jazylýshysy bar «Air Crash Investigation Igor Zyrianov» arnasynda 2024 jylǵy 25 jeltoqsanda Aqtaý mańynda apatqa ushyraǵan AZAL áýe kompaniiasynyń Embraer 190 ushaǵyna qatysty video jariialandy. Aita keterligi, bul material resmi tergeý qorytyndysy emes, tek ashyq derekterge súiene otyryp jasalǵan beiresmi taldaý, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Ushý aldyndaǵy jaǵdai
AZAL 8243 reisi Baký – Groznyi baǵyty boiynsha ushqan. Ekipaj quramynda 15 myń saǵattyq ushý tájiribesi bar komandir Igor Kshniakin jáne 800 saǵattai ushqan ekinshi pilot Aleksandr Kalianikov bolǵan. Olar meditsinalyq tekseristen jáne ushý aldyndaǵy daiyndyqtan tolyq ótken, Groznyi áýejaiyndaǵy meteojaǵdailarmen de tanysqan.
Groznyidaǵy aýa raiy kúrdeli, biraq qonýǵa ruqsat etilgen deńgeide bolǵan – bulttylyq tómengi shegi 210 metr, kóldeneń kóriný – 3100 metr. Degenmen, aýa raiy kez kelgen sátte nasharlaýy múmkin bolǵan.
Tehnikalyq daiyndyq
Silkway Technics mamandary ushaqty tolyq tekseristen ótkizgen. Barlyq júieler jumys istep turdy, janarmai toltyrylǵan, germetikalar qalypty. Ekipajǵa ushýǵa ruqsat berilgen.
Baǵyt júieleriniń isten shyǵýy
Ushqannan birneshe minýt ótken soń ekipaj alǵashqy tehnikalyq aqaýlarǵa tap boldy – GPS júiesiniń eki jiyntyǵy bir ýaqytta isten shyqqan. Bul ushýdyń ári qarai jalǵasýyn qiyndatty, sebebi ushaqtyń qonýy spýtniktik navigatsiiaǵa negizdelgen RNP júiesine táýeldi bolatyn.
Groznyida balama júieler bolmaǵan: basty kýrs-glissadalyq júie tehnikalyq qyzmet kórsetýge jabyq edi, al radiomaiak boiynsha qoný ádisi – kúrdeli jáne sirek qoldanylatyn tásil. Onyń ústine, bulttylyq shegi qajetti 260 metrden tómen bolyp, jaǵdaidy kúrdelendirdi.
Qonýǵa alǵashqy áreket
Ekipaj alǵashqy qoný áreketinde ushý-qoný jolaǵyn vizýaldy kóre almaǵandyqtan, ekinshi ainalymǵa shyǵýǵa májbúr boldy. Qaita qoný kezinde komandir biiktikti ólsheýde qatelik jiberip, aspaptar 160–170 metrge artyq biiktik kórsetken. Bul finaldyq kezeńde qaýipsizdik sezimin jalǵan týǵyzýy múmkin edi.
Qysym jáne sheshim qabyldaý
Ekipaj psihologiialyq qysymǵa tap bolǵan. Qanshalyqty qatty týrbýlenttilik bolǵany nemese jaǵdaidy qalai baǵalaǵany naqty belgisiz. Biraq videodaǵy málimetke sáikes, Groznyidan rezervtik áýejaiǵa ushý — jalǵyz durys sheshim bolǵan.
Bakýge baǵyt alyp, kútpegen jaǵdaiǵa tap bolý
Ekinshi sátsiz qoný áreketinen keiin ekipaj reisti bastaǵan Baký qalasyna qaitýǵa sheshim qabyldady. Biraq baǵyttan shyqqannan keiin birneshe minýttan soń ushaqtyń syrtyna eki qatty soqqy bolǵan. Sodan keiin basqarý júieleri isten shyǵyp, avtopilot pen avtomatty tartý júiesi óship qalǵan.
Beiresmi nusqa boiynsha, bul syrtqy áser ushaqtyń qurylymyn nemese mańyzdy basqarý júielerin zaqymdaýy múmkin. Ekipaj biiktikti jáne baǵytty joǵalta bastady. Osy sátte barlyq úsh gidrojúiede de qysym tómendep, biiktikti jáne qanat basqarýyn múmkin etpeitin jaǵdaiǵa jetkizdi.
Aqtaýǵa shuǵyl qoný áreketi
Kritikalyq jaǵdaidy eskergen ekipaj Aqtaýǵa shuǵyl qonýdy uiǵardy. Basqarý júiesiniń tolyq isten shyǵýy men qiyn meteojaǵdailarǵa qaramastan, ushqyshtar ushaqty 1800 metr biiktikke deiin túsirip, Aqtaýǵa baǵyttady.
Áýejai dispetcherleri aldyn ala eskertilgen, jergilikti órt sóndirý jáne qutqarý qyzmetteri daiyn turǵan. Alaida ushaq áýejaidan 5 shaqyrym qashyqtyqta, shassii men qanattary ashyq kúiinde, ońǵa qisaiǵan qalpynda jerge soǵyldy. Qutqarýshylar 7 minýt ishinde apat ornyna jetip, shuǵyl áreketke kiristi.
Bortta bolǵan 67 adamnyń 39-y qaza taýyp, 28 adam aman qaldy. Ekipaj músheleri tótenshe jaǵdaida kórsetken batyrlyǵy úshin Ázirbaijannyń ulttyq medaldarymen marqum kúiinde marapattaldy.
Tergeý jalǵasýda
Bul beineroliktegi málimetter tek aldyn ala ashyq derekterge súiengen beiresmi boljam ekenin avtorlar atap ótedi. Resmi sebepter tergeý aiaqtalǵan soń ǵana belgili bolady. Tergeýge Qazaqstan, Ázirbaijan, Resei jáne Braziliia sarapshylary qatysyp jatyr.
