Negizi, Prezident mundai tapsyrmany bekerge bergen joq. El jańaryp jatyr, jer jańaryp jatyr. Álem ózgerýde. Jańa tehnologiialar bir kezgi «sábettik» eski-qusqy qundylyqtardyń ornyn almastyrýda. Bul turǵyda, ásirese, 2009 jyl «tehnologiialyq dúmpýdiń» kezi boldy.
BIZ AǴYLShYN TILIN TEREŃDETIP OQYTAMYZ
– Halyqaralyq aqparattyq tehnologiialar ýniversiteti – bul Qazaqstannyń Innovatsiialyq strategiiasyna jaýap beretin jáne soǵan sai básekege qabiletti IT mamandar ázirlep shyǵaratyn elimizdiń jetekshi oqý orny.
IT Ýniversiteti – Qazaqstan ǵana emes, Ortalyq Aziia óńirinde úzdik. Muny memleket kórip otyr. Osy sebepti biyl bizge Úkimet tarapynan 500 grant berildi.
Biz aǵylshyn tilin tereńdetip oqytamyz. Biz Amerikanyń ustanymyn qoldaimyz, iaǵni, adamnyń jeke qasietteri men shyǵarmashylyq talantyn shyńdaimyz.
BOLAShAQ – BOS SÓZ EMES
Budan syrt, «Qazaqstan-2030», «Qazaqstan-2050» Strategiiasy, Qazaqstannyń Damý strategiiasy, odan qaldy «Nurly jol» bar. Bulardyń barlyǵy bolashaqqa baǵyttalǵan baǵdarlamalar.
Bizdiń, jalpy adam balasynyń túsiniginde bolashaq degenimizdiń ózi baqytty ómir, jańa tehnologiialar, damyǵan álem... Saiyp kelgende, innovatsiia, jańa tehnologiialardy engizý atty uǵymdardyń ózi bolashaqpen bailanysty.
Biraq, eger bulardy júzege asyratyn sapaly kadr bolmasa, bolashaq degenimizdiń ózi ánsheiin bos sóz. Jańasha oilaityn, jańa tiptegi, jańa keiiptegi kadrlar.
Mine, IT ýniversitetin qurýdaǵy Prezidenttiń kózdegen eń basty maqsaty osy bolatyn.
Qazirgi kúni bul oqý orny ári memlekettik, ári jekemenshik.
Memleket tarapynan oqý ornyndaǵy bilim sapasyn, oqý deńgeiin Investitsiia jáne damý ministrligi qadaǵalaidy.
Atap aitqanda, osy vedomstvoǵa qarasty «Zerde» holdingi IT ýniversitetindegi atqarylyp jatqan jumystardy árdaiym nazarynda ustaidy.
Sosyn, iaǵni kelesi kezektegi quryltaishy «Nursultan Nazarbaev atyndaǵy Bilim qory». Bul qorǵa ózderińiz bilesizder, Dinara Nazarbaeva jetekshilik etedi.
Sonymen qatar, bul ýniversitette jeke biznestiń úlesi bar. Atap aitqanda, UIB (Halyqaralyq biznes ýniversiteti) prezidenti Erlan Saǵadiev IT ýniversitetiniń sapaly, zamanaýi bilim berýin baqylaýynda ustap júrgen azamattardyń biri.
Munyń bárin bekerge aityp otyrǵan joqpyz. Ýniversitetti eki shoqyp, bir qarap otyrǵan quryltaishylar bar. Bastysy, baqylaý bar. Baqylaý, qadaǵalaý bolǵan jerde, tártip pen júie bolady.
2009 jyly oqý orny eń alǵash ashylǵan tusta ýniversitetke memleket tarapynan 312 grant berilgen edi. Al biylǵy jyly dál osy granttar sany 500-ge jetti.
Osy ýaqytqa deiin ýniversitet qabyrǵasynda 5 tehnikalyq, 2 ekonomikalyq (menedjment jáne qarjy) jáne elektrondy jýrnalistika mamandyǵy ashyldy. Saiyp kelgende, dál ázirgi kúni ýniversitet qazirgi áleýmettik-ekonomikalyq ortaǵa qajetti 8 túrli mamandyq ielerin daiarlap shyǵady.
Árine, magistratýra da bar.
Buǵan informatsiialyq júieler, baǵdarlamalyq qamtamasyz etý jáne jobalardy basqarý salasy qamtylǵan. Eń bastysy, bul salalar boiynsha biyl grant beriledi. Al byltyr mundai bolmaǵan edi.
Sonymen birge doktorantýra da bar. Bularǵa informatsiialyq júieler jáne baǵdarlamamen qamtamasyz etýdiń eseptik tehnikalar salalary engen.
ÁLEM JÁNE ÁRIPTESTIK
Búgingi tańda IT ýniversitetiniń eń negizgi áriptesi Sarnegie Mellon ýniversiteti. Bul oqý orny alystaǵy alyp qurlyq Amerikanyń Pitsbýrg qalasynda ornalasqan.
Eń qyzyǵy, ýniversitetke senimdi seriktes izdeýge memlekettiń, Úkimettiń ózi atsalysqan.
IT ýniversitetiniń PR jáne marketing departamentiniń direktory Mairash Taikenovanyń aitýynsha, búgingi kúni Sarnegie Mellon ýniversiteti aqparattyq tehnologiialar boiynsha jahannyń TOP-5 oqý oryndarynyń qataryna kiredi.
– Biz olardan óz salamyzǵa qatysty baǵdarlamalardy satyp alamyz. Bul oqytý kýrstary... Olardyń iCarnegie dep atalatyn oqý baǵdarlamasy bar.
Naqtylai keteiin, Qazaqstandaǵy IT ýniversiteti ataqty Karnegi ýniversitetiniń tájiribesin qoldanyp otyrǵan álemdegi 16-shy mektep.
Sarnegie ýniversitetiniń kýrstary Katarda, Qytaida jáne basqa da damyǵan elderde erekshe suranysqa ie. Kúlli TMD keńistiginde dál bizdiń deńgeidegi IT ýniversiteti joq, – deidi Mairash Gomarqyzy.
Áńgimeni sabaqtai tússek, atalǵan kýrsty satyp alǵan IT ýniversitetiniń ustazdary osy baǵdarlamalar boiynsha ózderiniń bilimi men biligin jetildiredi. Iaǵni, osy kýrs boiynsha sabaq bere alady degen quqyqqa ie bolady. Árine, budan keiin ustazdar óz bilgenderin shákirtterine aityp jetkizeri, olardyń qulaǵyna quiýǵa tyrysary anyq.
IT ÝNIVERSITETINIŃ ARTYQShYLYǴY NEDE?
Bastysy, bul kýrs boiynsha qanshalyqty qanyq bilim alǵanyn tekserý úshin IT ýniversitetiniń stýdentteri amerikandyq tájiribeli mamandardyń aldynda emtihan tapsyrady. Al amerikandyq ustazdar bul úshin alystaǵy AQSh-tan Qazaqstanǵa keledi. Emtihandy sátti tapsyrǵan stýdentterge sertifikat tabys etedi. Bul – Sarnegie sertifikaty.
Túsindire keteiik, qazir sizdiń qolyńyzdaǵy qyzyl nemese kók diplom Qazaqstannyń óz ishinde ǵana jaramdy bolýy múmkin. Al Sarnegie sertifikatyn kúlli álem moiyndaidy.
Jalpy, bizdegi júie men sheteldik júieniń arasynda áli de aiyrmashylyqtar kóp-aq.
IT ýniversitetiniń stýdentterimen áńgimelese kele bilgenimiz, ázirgi kúni álemde dál osyndai sertifikattar moiyndalady eken, iaǵni, bizdiń qolymyzdaǵy diplomnan da bedeldi...
Bul sertifikattyń ereksheligi nede sonda?
Mairash Taikenovanyń aitýynsha, bul sertifikat stýdenttiń sapaly bilim alǵanyn, bilikti kadr ekenin kórsetedi.
Eń qyzyǵy, osy sertifikatpen IT ýniversitetiniń stýdentteri shetelge shyqqanda ondaǵy oqý oryndary men mamandar olardy óz jerinde alyp qalýǵa tyrysady eken. Sebebi, belgili. Mundai sertifikatqa ekiniń biriniń qoly jete bermeidi.
IT ýniversiteti búginge deiin dál osyndai sertifikat alǵan eki tolqyndy túletti. Biyl úshinshi tolqyn amerikandyq ustazdar aldynda emtihan tapsyryp, ataqty Sarnegie sertifikatyn qolyna alýǵa úmitti.
Taǵy bir erekshelik.
IT ýniversitetinde sabaq basynan aiaǵyna deiin aǵylshyn tilinde ótedi. Bizdińshe, bul oqý ornynyń sabaq kóshine ileskeniniń belgisi. Basqa alyp qosarymyz joq.
IT ýniversitetiniń filosofiiasy nede? Olar jumysqa turatyn kadrlar emes, kerisinshe, jumys ornyn ashatyn mamandar ázirlep shyǵarýdy kózdeidi. Iaǵni, biznes, startap jobalar jasaityn jastar.
Al aǵylshyn tili munda 3 jyl qatarynan aptasyna 6 saǵat júredi. Shyny kerek, Qazaqstandaǵy birde-bir ýniversitet bulai oqytpaidy. Osynshama joǵary deńgeide kóńil bólmeidi. Ókinishke orai, Qazaqstandaǵy aǵylshyn tilin oqytý standarty 2 jyl qatarynan aptasyna 2 saǵat. Bar bolǵany...
Bul oqý ornyna túsýge talaby bar túlekterge aitarymyz IT ýniversitetinde áskeri kafedra da bar.
Árine, aqyly oqý da bar. Munsyz bolmaidy. Naryq zamany qansha degenmen. Biraq, kóptegen ata-analardy mundaida oqýdyń quny mazalaityny jasyryn emes.
Oqý aqysynyń quny – 687 500 teńge. Jyldyq oqý aqysy osyndai. Elektrondy jýrnalistika men informatikanyń jyldyq oqý aqysy – 570 000.
Salystyraiyq. Súleiman Demirel atyndaǵy oqý ornyndaǵy aqyly oqý baǵasy – 750 000. KBTÝ-da – 1 800 000! KIMEP – 1 200 000 teńge!
Baiqasańyz, IT ýniversitetindegi aqyly oqý qunynyń baǵasy da baiypty. Qazirgi zamannyń talap, deńgeiine sai keledi. Asyra da aitylmaǵan, sonymen birge tym tómen de emes.
Bul ýniversitettiń ózge qazaqstandyq oqý oryndarynan mynadai artyqshylyǵy bar.
Birinshiden, sabaq aǵylshynsha ótedi.
Ekinshiden, ustazdar qaýymy shetelden oqyp kelgen qazaqstandyq jastar jáne sheteldik muǵalimder.
Úshinshiden, Sarnegie baǵdarlamasy jáne sertifikat.
Iá, munda oqý ońai emes. Sebebi, bul aqparattyq tehnologiialar ýniversiteti. Bul matematika, esep-qisap...
APPLE – IT ÝNIVERSITETIN TAŃDADY
IT ýniversiteti Malaiziia oqý oryndarymen berik bailanysta. Munyń tiimdiligi nede deseńiz, IT ýniversitetinde 2 jyl bilim alǵan jas odan keiingi 2 jyldyq bilimin Malaiziiadan alady. Búginge deiin osy áriptestiktiń arqasynda 12 stýdent oqýyn támamdap shyqty. Jáne eń bastysy bir emes, baqandai eki diplomnyń iegeri atandy.
Oqý orny sonymen birge biznespen de qoian-qoltyq aralasady. Bulardy qazirgi tilmen vendorlar dep ataidy.
Bular kim deseńiz, bizge taýar ákeletin Apple, Huawei, SAP, Microsoft siiaqty kompaniialar.
Aitalyq, ataqty Apple kompaniiasy Qazaqstanda alǵash ret dál osy IT ýniversitetinde óziniń treningtik ortalyǵyn ashty. Budan basqa ózge de vendorlardyń uiytqy bolýymen ashylǵan 12 zerthana bar.
Sapa máselesine qaita oralsaq.
Aqparattyq tehnologiialar boiynsha álemde jáne Qazaqstannyń óz ishinde ótetin olimpiadalarda IT ýniversitetiniń stýdentteri sońǵy birneshe jyl boiy báigeniń aldyn bermei keledi.
– Microsoft kompaniiasy ótkizetin Imagine Cup halyqaralyq tehnologiialar konkýrsy, ACM ICPC sporttyq baǵdarlamalaý baiqaýy, ABU Robocon robottar baiqaýynda bizdiń stýdentter jyl saiyn úzdik orynnan kórinedi, – deidi oqý ornynyń ustazdary.
Zerthanalar týraly aitsaq.
Aitalyq, ataqty Apple kompaniiasynyń bastamasymen ashylǵan zerthana. IT ýniversitetine óz tehnologiialaryn syiǵa tartqan Amerikalyq kompaniia munysynan utylǵan joq. Qazir atalǵan oqý ornynyń stýdentteri zamanaýi uialy smartfondarǵa, planshetterge arnalǵan baǵdarlamalar ázirleýde.
Nátije bar.
Osy ýniversitettiń ustazy Oljas Ahmetov «Eir Astana» áýekompaniiasynyń biletin uialy telefon arqyly onlain satýǵa bolatyn qosymsha (prilojenie) jasap shyǵarǵan.
2009 jyly oqý orny eń alǵash ashylǵan tusta ýniversitetke memleket tarapynan 312 grant berilgen. Al biylǵy jyly dál osy granttar sany 500-ge jetti.
SIZ ÁLEMDIK 4 TRENDTI BILESIZ BE?
Qazir álemde 4 trend bar. Bul bizge de qatysty. Biraq, naryqtyń aýqymy shaǵyn bolǵandyqtan úrdis baiaý júrýde.
1-shisi: Sloud computing. Bul ne? Mysalǵa, Drobboks baǵdarlamasy bar. Osy arqyly siz búginde ózińizge qajetti málimetti diskige, fleshkaǵa saqtap júrmeisiz. Álemdik ǵalamtor arhivine salasyz.
2-shisi: Big Data. Mysalǵa, bizde elektrondy úkimet bar. Ondaǵy málimet qory orasan. Dál qazirgi kúni osy málimetterdi qoldana otyryp belgili bir qyzmet túrin jasap shyǵarýǵa bolady. Bul tarapta IT ýniversitetiniń stýdentteri e-gov málimetin qoldana otyryp elimizdegi balabaqshalardyń tizimin, ondaǵy bos oryndardyń, kezekterdiń esebin túzgen.
3-shi: Mobildi qosymshalar. Bizdegi internet qoldanýshylardyń sany qansha? Iá, 17 mln adam bar. Sonyń ishinde 7 mln adam internet qoldanýshylar eken. Bulardyń ishinde ǵalamtordy turaqty paidalanatyndardyń sany 2 mln-dy quraidy.
Al ataqty Appstore qosymshalar dúkenin kúlli álem paidalanady. Million, milliard adam... Mobildi qosymshalar. Bul da búgingi kúnniń trendi.
4-shisi: Internet-zattar. Iaǵni, taýardy internet arqyly satý. IT ýniversitetiniń stýdentteri muny da jete meńgeripti.
Biraq, bizde bul naryq áli de «óli». Saýdanyń bul túri bizdiń naryqtyń 1 paiyzyn ǵana quraidy. Osy 1 paiyzdy IT ýniversitetiniń stýdentteri iemdengen!
Internet saýda atty jańa, zamanaýi biznesti meńgergen IT ýniversitetiniń jas kásipkerlerimen tanys bolǵyńyz kele me?
Aitalyq, osy oqý ornynyń stýdenti Batyrhan Taiken uialy qosymsha arqyly gúl satady. Iaǵni, bul qosymshany júktegen adamdar gúl alý úshin dúkenge barmai, úide otyryp-aq tapsyrys bere alady.
IT ýniversitetiniń stýdentteri Qazaqstandaǵy jańa biznes túriniń damýyna jol ashatyn alǵashqy tolqyn bolýy ábden múmkin.
Bilseńiz, Amerikadaǵy jastardyń 64 paiyzy ázirgi kúni osy internet, aqparattyq tehnologiialar biznesinde. Bul trend, basqa ne deimiz.
IT ýniversitetiniń filosofiiasy nede? Olar jumysqa turatyn kadrler emes, kerisinshe jumys ornyn ashatyn mamandar ázirlep shyǵarýdy kózdeidi. Iaǵni, biznes, startap jobalar jasaityn jastar.
Buǵan birinshi kezekte ýniversitettiń ózi qoldaý kórsetedi. Dálel kerek pe, aitaiyq. Qazirgi kúni IT ýniversiteti aiasynda HackDay ideialar festivali ótedi. Festival aiasynda 4 adamnan turatyn stýdentter ujymy óz ideialaryn usynyp, keiinnen ony joba júzinde iske asyrady.
Biylǵy jyly osy festivalǵa Qazaqstannyń ár túkpirinen 1500-den asa ónertapqysh jinaldy. Ónim túri: aqparattyq tehnologiialar, kino jáne video, kontent, mýltimedia, uialy qosymshalar jáne veb-dizain ideiasy.
Aqparattyq tehnologiialarǵa qatysty mundai jobalar ýniversitette jetip artylady. Jylyna 60-70 joba nazarǵa alynyp, onyń ishinde 10-ǵa tarta joba kommertsiialanady eken. Kórdińiz be?
Osy ýaqytqa deiin ýniversitet qabyrǵasynda 5 tehnikalyq, 2 ekonomikalyq (menedjment jáne qarjy) jáne elektrondy jýrnalistika mamandyǵy ashyldy. Saiyp kelgende, dál ázirgi kúni ýniversitet qazirgi áleýmettik-ekonomikalyq ortaǵa qajetti 8 túrli mamandyq ielerin daiarlap shyǵady.
SIZ ESTIP PE EDIŃIZ?
[caption id="attachment_11117" align="alignright" width="436"]
Qazaq klaviatýrasyn oilap tapqan dál osy IT ýniversitetiniń stýdentteri. Dias Júnisbekov jáne Erǵali Adambaev.
Búginge deiin bul pernetaqtanyń 1000-nan astam danasy satylyp ketipti. Aldaǵy ýaqytta bul pernetaqta barlyq mektepter men oqý oryndaryna taralmaq.
Al osy ýniversitettiń taǵy bir túlegi Álibek Jaqypov habarlamany qupiialanǵan túrde jiberetin qosymshany oilap taýypty. Qalai deisiz ǵoi? Mysalǵa, siz bireýge mańyzdy habarlama jiberýińiz kerek. Biraq, ol alýshyǵa ǵana arnalýy tiis.
Álibek oilap tapqan baǵdarlama uialy telefon jazylǵan habarlamany qupiialap tastaidy. Jibergen adamnyń hatyn oqý úshin alýshyda da dál osyndai qosymsha ornatylýy tiis. Estýimizshe, qazir bul baǵdarlamaǵa elimizdiń qaýipsizdik organdary qyzyǵýshylyq tanytyp otyrǵanǵa uqsaidy...
Osy ýniversitettiń taǵy bir daryndy stýdenti Dastan Arynǵazy iBeacon dep atalatyn qurylǵy oilap tapqan. Osy qurylǵy arqyly belgili bir iri saýda ornyna, onyń býtikteri men jeńildikterine qatysty málimetter ala alasyz. Muny basqa da mekemelerge ornatýǵa bolady.
Taǵy bir aita keter jait, IT ýniversitetinde Robotqurastyrý zerthanasy bar!
Ýniversitet stýdentteri halyqqa aqparat beretin «Arman» jáne «Sholpan» dep atalatyn gid-robottar jasap shyqty. Aldaǵy ýaqytta bular elimizdegi Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna ornatylmaq.
P.S. Sózimizdi túiindei aitsaq, bul ýniversitet eń aldymen sapaǵa mán beredi. Sodan da shyǵar, bul oqý ornyn bitirgen stýdentterdiń 98 paiyzy jumysqa ornalasady eken. Biylǵy jyly oqý bitirgen shákirtterdiń 41 paiyzy áli diplom almai jatyp jumysqa ornalasyp úlgergen. Byltyrǵy jyly bul kórsetkish 27 paiyzdy quraǵan edi. Bul neniń belgisi? Bul suranystyń joǵary ekendiginiń kórinisi, álbette.
TÚLEKTER NAZARYNA!
«Elektrondy jýrnalistika» mamandyǵy qujat qabyldaý merzimi nebári 10 kún: 20 maýsym men 1 shildeniń aralyǵy. Shyǵarmashylyq emtihandar: 3 jáne 7 shildeniń aralyǵy.
