Qazaq eliniń bilim men ǵylym keńistiginde ózindik sara joly, jarqyn qoltańbasy bar kórnekti ǵalym, ulaǵatty ustaz, qoǵam qairatkeri, saiasattanýshy-ǵalym – Janatbek Eshenqojauly Ishpekbaev biyl mereili 60 jasqa tolyp otyr. Bul – parasatty ómirdiń, tynymsyz eńbek pen adal qyzmettiń, biik rýh pen bekzat bolmystyń belesi, dep habarlaidy Dalanews.kz.
Sanaly ǵumyryn ultyna, eliniń órkendeýine, rýhani jańǵyrýyna, jastardyń tárbiesi men otandyq ǵylymnyń damýyna arnaǵan Janatbek Eshenqojauly – shyn máninde ulttyń uly muratyna qyzmet etip kele jatqan qairatker tulǵa.
Ǵylymǵa adaldyq – ǵumyrǵa baǵdar
Janatbek Eshenqojaulynyń ǵylymi joly tereń bilim men kópjyldyq tájiribege, ulttyq murat pen qoǵamdyq jaýapkershilikke negizdelgen. Ol – Qazaqstan Joǵary mektebi Ulttyq Ǵylym akademiiasynyń korrespondent-múshesi, Qytai Halyq Respýblikasynyń Hanshan pedagogikalyq institýtynyń qurmetti professory, Sh.Ýálihanov atyndaǵy memlekettik syilyqtyń laýreaty, «Qurmet» ordeniniń iegeri.
Janatbek Eshenqojaulynyń negizgi ǵylymi-zertteý eńbekteri Táýelsiz Qazaqstannyń qalyptasýy men damýy, ulttyq sana men tarihi jadyny jańǵyrtý, saiasi turaqtylyqty qamtamasyz etý máselelerine arnaldy. 2004 jyly «Táýelsiz memleketter dostastyǵynda saiasi konsensýsty qalyptastyrý» taqyrybynda kandidattyq dissertatsiia qorǵap, saiasi ǵylymdar kandidaty ǵylymi dárejesin ielendi.
Ǵylymi izdenisteri men pedagogikalyq qyzmetiniń nátijesinde 2011 jyly Abai atyndaǵy QazUPÝ-niń akademiialyq professory ataǵyna ie boldy. Onyń qalamynan týǵan 6 monografiia, ondaǵan oqý-ádistemelik quraldar men 100-den astam ǵylymi maqalalar elimizdiń ǵylymyna súbeli úles bolyp qosyldy. Onyń eńbekteri Scopus derekqoryna enip, avtorlyq patenttermen qorǵalǵan.
«Máńgilik El» ideiasynyń ǵylymi negizin qalaǵan eńbekter
Janatbek Eshenqojaulynyń «Máńgilik El» ideiasyna arnalǵan irgeli eńbekteri – otandyq gýmanitarlyq ǵylymnyń altyn qoryna qosylǵan biregei týyndylar. Onyń «Máńgilik El osylaisha somdalǵan» jáne «Máńgilik El qazaǵyna hat» atty monografiialary – Táýelsiz Qazaqstannyń tarihi shejiresin, rýhani-mádeni qalyptasý jolyn tereń zerdeleitin, ulttyq sana men bolmysty ǵylymi negizde baiyptaityn eńbekter.
Atalǵan eńbekte qazaq ultynyń tamyrynan búgingi órkenine deiingi tarihi evoliýtsiiasy, qoǵamdyq sanasy men intellektýaldyq áleýeti filosofiialyq, saiasi, mádeni turǵyda zerdelengen. Abai murasy men ulttyq tálim, urpaq sabaqtastyǵy jáne rýhani jańǵyrý máseleleri ǵylymi-teoriialyq negizde taldanyp, oqyrmanǵa tyń oi salady. Bul eńbek úshin Janatbek Ishpekbaev 2023 jyly gýmanitarlyq ǵylym salasyndaǵy úzdik zertteýi retinde Shoqan Ýálihanov atyndaǵy memlekettik syilyqtyń laýreaty atyndy.
Ustazdyq pen azamattyqtyń úlgisi
Janatbek Eshenqojaulynyń eńbek joly qarapaiym mamandyqtan bastalyp, ǵylym men pedagogika salasynda biikke kóterildi. Abai atyndaǵy QazPI-diń (qazirgi – Abai atyndaǵy QazUPÝ) qazaq ádebieti kafedrasynda oqytýshydan bastap, rektor kómekshisi, tárbie jumysy jáne áleýmettik damý jónindegi prorektor, rektor keńesshisi, búginde – Rektor Apparatynyń basshysy qyzmetin abyroimen atqaryp keledi.
Sonymen qatar, ol – «Saiasattaný jáne áleýmettik-filosofiialyq pánder» kafedrasynyń professory, tárbie jáne rýhani damý salasynda tereń teoriialyq negizderge súiengen biregei baǵdarlamalardyń avtory.
Onyń bastamasymen qurylǵan «Abai mektebi» uiymy men eki jylda bir ótetin «Abai álemi» festivali – stýdent jastardyń ulttyq qundylyqtarǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyryp, rýhani tárbieniń úzdik úlgisine ainaldy. Sondai-aq, ultaralyq kelisimdi nyǵaitatyn «Birlik» stýdenttik Assambleiasy da professordyń eldik múddege sińirgen eńbeginiń bir parasy.
Qoǵamdyq qyzmettegi qairatkerlik kelbet
Janatbek Eshenqojauly – elimizdiń qoǵamdyq-saiasi ómirine de belsene aralasqan azamat. Ol – Qazaqstan Halqy Assambleiasynyń belsendi múshesi, «Amanat» partiiasynyń bastaýysh uiymdarynda tóraǵa orynbasary, birneshe márte QR Prezidenti men Májilis, Máslihat sailaýlarynda qoǵamdyq shtab jetekshisi boldy.
Memlekettik tildi damytýǵa arnalǵan bastamalarda da ol aldyńǵy shepte júr. Qazaq tiliniń mártebesin arttyrý baǵytynda oqý quraldaryn ázirlep, terminologiialyq sózdikter avtorlyǵyna atsalysyp, til mádenietiniń damýyna mol úles qosty. Bul eńbegi elenip, 2024 jyly «Ahmet Baitursynuly» tósbelgisimen marapattaldy.
Odan ózge de elge sińirgen eńbegi memlekettik deńgeide joǵary baǵalanyp, Janatbek Eshenqojauly 2018 jyly «Qurmet» ordeniniń iegeri, «Qazaqstan ǵylymyn damytýǵa sińirgen eńbegi úshin», «Bilim berý isiniń qurmetti qyzmetkeri», «Y.Altynsarin» tósbelgileriniń iegeri, QR Táýelsizdiginiń 20, 25, 30 jyldyǵyna arnalǵan mereitoilyq medaldardyń iegeri, Panfilov aýdanynyń Qurmetti azamaty (2013 j.) atanyp, QR Prezidentiniń birneshe márte Alǵys hattarymen marapattalady.
Parasat iesiniń paraqtalǵan ómiri
Janatbek Eshenqojauly – búgingi urpaqtyń ǵana emes, bolashaqtyń da júregine oi salyp, ult muratyna baǵyt beretin azamat. Ol – óz halqynyń janyn uqqan, rýhyn tanyǵan, tarihyn zerdelegen, erteńine sengen tulǵa. Onyń eńbekteri men oi-tolǵamdary – qazaq ǵylymynyń ǵana emes, ulttyq rýhaniiattyń asyl qoryna ainaldy.
Osylaisha, 60 jasqa parasatpen jetken, elin súigen, eli súigen Janatbek Eshenqojauly – qazaq ǵylymynyń shamshyraǵy, ult rýhynyń temirqazyǵy.
