Astana qalasynda Halyqaralyq volonterler jylyna daiyndyq boiynsha Ulttyq uiymdastyrý komitetiniń alǵashqy otyrysy ótti. Bul bastama — Qazaqstan Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń usynysymen BUU Bas Assambleiasy bekitken tarihi sheshimniń jalǵasy. 2026 jyl — Turaqty damý maqsattaryndaǵy Halyqaralyq volonterler jyly retinde álemdik deńgeide atalyp ótpek. Statistikaǵa súiensek, elimizde 275 myńnan astam belsendi volonter, 755 volonterlik uiym jáne 2 myń bastamashyl top jumys isteidi. Qazvolonteer.kz onlain platformasynda 67 myńnan astam erikti tirkelgen. Volonterlik qyzmetti damytý maqsatynda 2024–2026 jyldarǵa arnalǵan arnaiy Jol kartasy qabyldanǵan. 2024 jyly memlekettik organdar volonterlermen birlesip 55 jobany iske asyryp, 240 shaǵyn grant bóldi. Nátijesinde 42 myńǵa jýyq is-shara ótkizildi, 10 myń volonter salalyq baǵyttar boiynsha oqýdan ótti. Osy oraida qoǵam belsendisi, Almaty qalasy Jetisý komiýniti ortalyǵynyń jetekshisi Ákejan Keńesov jáne erikti Janel Ahmetqyzymen volonterliktiń qazirgi jai-kúii, bolashaǵy jáne Halyqaralyq eriktiler jylyna daiyndyq týraly suhbattasqan edik.
— Qazaqstandaǵy qazirgi volonterlik qyzmettiń damý deńgeiin qalai baǵalar edińiz?
Ákejan Keńesov: Qazaqstandaǵy volonterlik qozǵalys sońǵy onjyldyqta birshama júielenip, sapalyq turǵydan damyp keledi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Kemeluly Toqaev «Eriktiler – ózgeniń máselesin óz isindei kóretin júregi keń, nieti durys jandar» degen bolatyn. Ásirese 2020 jyl – Volonter jyly dep jariialanǵannan keiin bul salaǵa naqty memlekettik nazar aýdaryldy. Volonterlik uiymdar sany artty, jobalar kóbeidi, quqyqtyq jáne jastar ortalyqtary júielenip, infraqurylymdyq negiz kúsheitildi.
Janel Ahmetqyzy: Qazaqstandaǵy volonterlik qyzmettiń deńgeii sońǵy jyldary aitarlyqtai artty. Ásirese, elimizde mańyzdy is-sharalar ótken kezde onyń belsendiligi aiqyn baiqalady. Jastardyń volonterlikke degen qyzyǵýshylyǵy men belsendiligi qýantady. Olar tek kómek kórsetip qana qoimai, qoǵamda óz ornyn taýyp, jańa tájiribe jinap, jańasha ortada damyp jatyr. Bul – Qazaqstandaǵy volonterlik mádeniettiń joǵary deńgeide qalyptasyp kele jatqanyn kórsetedi.
— Volonterlikke qoǵam tarapynan qyzyǵýshylyq artyp kele me, álde bul kóbinese memlekettiń yntalandyrýymen júrip jatyr ma?
Ákejan Keńesov: Qazirgi tańda qoǵam tarapynan volonterlikke degen qyzyǵýshylyq birtindep artyp keledi. Áleýmettik jeliler men media bul qyzmetti nasihattaýǵa úlken úles qosyp jatyr. Alaida, bastapqy serpin men júielenýdi kóbine memlekettiń yntalandyrýy qamtamasyz etkenin moiyndaý kerek. Endigi mindet – bul qozǵalysty azamattyq qoǵamnyń organikalyq qajettiligine ainaldyrý.
Janel Ahmetqyzy: Qazir eki baǵytta da damý bar — bir jaǵynan, qoǵamnyń ózi belsendi bola bastady, ekinshi jaǵynan, memleket te bul salany myqtap qoldap otyr. Biraq qazirgi kezeńde memlekettiń róli basymyraq dep aitýǵa bolady. Qazir jastar arasynda da qyzyǵýshylyq joǵary, sebebi jastar qazir jańa tanysý, paidaly orta izdeidi. JOO-larda da volonterlik bastamalar jii ótip turady. Áleýmettik jelilerdiń yqpalymen ekologiia, janýarlardy qorǵaý, kómekke muqtaj adamdarǵa qol ushyn berý sekildi bastamalar kóbeiip jatyr. Aýyldarda da belsendi toptar paida bola bastady.
— 2016 jylǵy «Volonterlik qyzmet týraly» zańnyń naqty nátijesin aita alasyz ba? Ol nege yqpal etti?
Ákejan Keńesov: Iá, 2016 shyqqan «Volonterlik qyzmet týraly» zań volonterlikti alǵash ret zańnamalyq turǵyda aiqyndap, onyń mártebesin naqtylady. Volonterlik uiymdardy tirkeý, olardyń quqyqtary men mindetterin júieleý, memlekettiń qoldaý tetikterin zańdastyrý – zańnyń basty nátijesi. Bul volonterlikti kóleńkeli nemese ýaqytsha áreketten resmi qoǵamdyq qyzmetke ainaldyrdy desek te bolady.
Janel Ahmetqyzy: «Volonterlik qyzmet týraly» zań eriktilerge naqty zańdy negiz berdi dep oilaimyn. Iaǵni, volonterlik qyzmet resmi túrde tanylyp, eriktilerdiń de, uiymdardyń da quqyqtary men mindetteri anyqtaldy. Buryn bári tek bastama retinde júzege assa, endi júieli jumys isteýge múmkindik týdy. Sonymen qatar, zań volonterliktiń qai salalarda júrgizilýi múmkin ekenin kórsetti, máselen áleýmettik kómek, ekologiia, bilim berý, mádeniet jáne sport siiaqty. Volonterlik uiymdar da zańdy túrde qurylyp, eriktilerdi oqytyp, baǵyt-baǵdar bere bastady. Memleket tarapynan qoldaý kóbeidi, ol óz erkimen volonter bolýǵa yntany arttyrdy dep oilaimyn. Jalpy, bul zań volonterlikti tek qaiyrymdylyq emes, azamattyq borysh, qoǵamǵa kómektesý degen kózqarasty qalyptastyrýǵa kóp áser etti.
— Qazaqstandyqtar volonterlikti qai turǵyda qabyldaidy – azamattyq borysh, álde ýaqytsha hobbi retinde me?
Ákejan Keńesov: Jalpy bul jaiynda qosarlanǵan kózqaras bar deýge bolady. Bir bóligi volonterlikti azamattyq borysh retinde qabyldaidy, ásirese tótenshe jaǵdailarda, qaiyrymdylyq aktsiialarynda. Biraq jastar arasynda bul kóbine ýaqytsha tájiribe, áleýmettik belsendilik túri retinde qabyldanady. Dei turǵanmen sońǵy jyldary volonter bolýdy azamattyq borysh retinde qalyptastyrýǵa az da bolsyn úles qosyp jatyrmyz. Árbir óńirdegi jastar ortalyqtarynyń jetekshileri, mamandary jas volonterlarǵa jaqsylap túsindirer bolsa, oń nátijesin beredi. Jalpy bul baǵytta qundylyqtyq transformatsiia bolsa, artyq etpeidi. Aita keterlik, qazir jastar volonterlikti tek kómek kórsetý quraly emes, óz-ózin damytý, jeli qurý jáne tájiribe jinaqtaý tásili retinde qarai bastady. Bul – oń tendentsiia. Sonymen qatar, jastar volonterlik arqyly áleýmettik ádilettilik pen ekologiialyq máselelerge tikelei yqpal etý múmkindigin sezinip keledi.
Janel Ahmetqyzy: Sońǵy jyldary, ásirese pandemiia men tabiǵi apattar kezinde volonterlikke azamattyq jaýapkershilik retinde qaraityndar kóbeidi. Jastar arasynda elge qyzmet etý, qoǵamǵa paidaly bolý ideiasy keń taralyp jatyr. Bul — azamattyq sananyń ósýiniń kórinisi. Degenmen, volonterlikke áli de hobbi nemese formaldy mindet retinde qaraityndar bar. Kóptegen jastar ony portfolio jasaý nemese grant utyp alý úshin, oqý talabyn oryndaý nemese reziýme jinaý maqsatynda tańdaidy. Áleýmettik jelide belsendilik kórsetý quraly retinde paidalanatyndar bar. Qýantarlyǵy, sońǵy ótken TED jobasynda top quramy oqýshylar, stýdentter, eresek adamdardyń basyn biriktirip, jas ereksheligine qaramastan, ádemi ári uiymdasqan boldy.
— Qazvolunteer.kz platformasynyń tiimdiligi týraly pikirińiz qandai? Ol volonterler úshin shyn máninde paidaly ma?
Ákejan Keńesov: Qazvolunteer.kz – volonterler men uiymdardy bailanystyratyn mańyzdy qural. Alaida onyń tiimdiligi tek tehnikalyq platforma retinde ǵana emes, belsendilik pen mazmunǵa táýeldi. Jalpy atalǵan platformanyń paidasy bar ári qajet. Eger júieli jańartylyp otyrsa, mobildi qosymshasy jetildirilse, tiimdiligi arta túser edi.
Janel Ahmetqyzy: Volonterlik jobalardyń mańyzyn jáne kúndelikti ómirde olardyń rólin arttyrý úshin shynymen paidaly. Ol bir jerlen túrli jobalar men is-sharalar týraly aqparat beredi, bul jańadan bastaǵandar úshin óte tiimdi. Volonterler qatysqan is-sharalardy tirkep, sandyq portfolio jinai alady, bul keiin jumysqa nemese oqý ornyna ótinish berýde paidaly bolýy múmkin. Sondai-aq, granttar men oqý kýrstary týraly aqparat ala alady, sertifikattar men alǵys hattar beriledi. Árine, keibir kemshilikter de bar. Platformanyń interfeisi keide kúrdeli, al aimaqtarda kei jobalar az kezdesedi. Kei adamdar volonterlikke tek sertifikat alý úshin qatysady, bul shynaiy eriktiliktiń mánin álsiretedi. Degenmen, meniń oiymsha, platforma eriktiler úshin paidaly ári mańyzdy qural. Onyń tiimdiligin arttyrý úshin aimaqtardaǵy jobalardy kóbeitip, interfeisin jaqsartý kerek.
— Volonterlik infraqurylym (front-keńseler, resýrstyq ortalyqtar) óńirlerde birkelki damyp jatyr ma?
Ákejan Keńesov: Joq, ókinishke qarai, volonterlik infraqurylym barlyq óńirde birkelki damymaǵan. Respýblikalyq deńgeide belgili bir standarttar men qoldaý tetikteri bolǵanymen, olardyń iske asýy aimaqtarǵa bailanysty túrlishe kórinis tabady. Keibir aýyldyq eldi mekender men shaǵyn qalalarda resýrstyq ortalyqtar múlde joq nemese qaǵaz júzinde ǵana jumys isteidi. Bul – volonterlikti turaqty damytýǵa kedergi keltiretin faktorlardyń biri. Degenmen, Almaty qalasynyń tájiribesi — osy saladaǵy úzdik úlgilerdiń biri. Búginde Almatyda barlyq aýdan boiynsha zamanaýi talaptarǵa sai «komiýniti-ortalyqtar» ashylǵan. Bul ortalyqtar — jastar men volonterlerdiń bas qosatyn, ideialaryn júzege asyratyn, bastamalaryn iske asyratyn ortaǵa ainalyp otyr. Mundai keńistikterde kez kelgen jas shyǵarmashylyqpen ainalysa alady, shaǵyn trening ótkizip, áleýmettik jobasyn júzege asyrýǵa múmkindik tabady. Bul — tek infraqurylym emes, jastar men qoǵam belsendileriniń naqty tirek núktesine ainalǵan orta. Osyndai úlgidegi ortalyqtardy elimizdiń ózge óńirlerine taratý — strategiialyq qajettilik.
Janel Ahmetqyzy:Iá, qalalarda front-keńseler men resýrstyq ortalyqtar kóbeiip jatyr, biraq kóp adamdar bile bermeidi. Jastar úshin jaqsy múmkindik bolǵanymen, kei jerlerde volonterlikke qatysý qiynyraq. Tilge tiek eterlik, aýyldy jerlerde volonterlik týraly aqparat jetispeidi. Biraq ýaqyt óte kele, áleýmettik jeliler men túrli sharalar arqyly bul týraly habardar bolar dep oilaimyn.
— 2026 jylǵy Halyqaralyq volonterler jylyn ótkizýdiń Qazaqstan úshin strategiialyq mańyzy qandai?
Ákejan Keńesov: Bul – Qazaqstannyń volonterlik áleýetin halyqaralyq deńgeide tanytýyna, volonterlik mádenietti júieleýge jáne jańa seriktestikter ornatýǵa úlken múmkindik. Sonymen qatar, bul jyl volonterlerge naqty qurmet kórsetýdiń, olardyń eńbegin baǵalaýdyń, memlekettiń strategiialyq qadamyn kórsetýdiń simvoly bola alady.
Janel Ahmetqyzy: Menińshe, bul Qazaqstan úshin óte mańyzdy. Birinshiden, bul bizdiń eldi halyqaralyq deńgeide tanytatyn keremet múmkindik. Volonterlik tek qaiyrymdylyq emes qoi – bul azamattyq belsendilik, jaýapkershilik. Osyndai jyl aiasynda biz elimizdegi volonterlik qozǵalysty keńinen kórsetip, damyta alamyz dep esepteimin. Ekinshiden, jastar úshin úlken motivatsiia bolady. Men ózim siiaqty kóp jastardyń volonterlikke qyzyǵyp júrgenin baiqaimyn.. Sol sebepti, osyndai halyqaralyq bastamalar arqyly qoǵamdaǵy eriktilerdiń róli artyp, olarǵa degen kózqaras ózgeredi dep sanaimyn. Úshinshiden, bul infraqurylym men qoldaýdy kúsheitýge jaqsy sebep. Iaǵni, tek Astana men Almatyda ǵana emes, barlyq óńirlerde volonterlik damýy kerek dep oilaimyn. Qysqasha aitsam, bul jyl – biz úshin ózimizdi kórsetýge de, qoǵamdy jaqsy jaqqa ózgertýge de tamasha múmkindik!
— Bul bastama volonterlikke tek simvoldyq kóńil bólýmen shektelip qalmai ma?
Ákejan Keńesov: Mundai qaýip bar. Eger daiyndyq tek is-sharalarmen ǵana shektelse, uzaqmerzimdi nátije bolmaidy. Sondyqtan 2026 jyl – volonterlik infraqurylymdy kúsheitý, kadr daiarlaý, qarjylandyrý men yntalandyrý júiesin qaita qaraý kezeńine ainalýy tiis. Simvoldan júieli jumys basym bolsa, atalǵan jumystar oń nátijesin beredi. Almaty — tek ideialar ortalyǵy ǵana emes, sonymen qatar volonterlik pen azamattyq belsendiliktiń naqty tetiktermen jumys isteitin ortalyǵy. Qalada volonterlik uiymdarǵa arnalǵan keńseler, kezdesýlerge arnalǵan kovorking alańdar, jastarǵa arnalǵan shyǵarmashylyq, áleýmettik baǵyttaǵy jobalardy qoldaityn alańdar bar. Osyndai úlgidegi qoldaý mehanizmderi Qazaqstannyń basqa óńirlerine engizilse, 2026 jyl simvoldyq naýqan emes, «volonterlikti ómir saltyna ainaldyratyn tarihi kezeńge» ainalar edi.
Janel Ahmetqyzy:Volonterlik jai ǵana simvol emes, ony qalypty jaǵdaiǵa ainaldyrý úshin áli de biraz ýaqyt kerek dep oilaimyn
— Qazaqstanda volonterlik mádenietti ornyqtyrý úshin taǵy qandai júieli sharalar qajet dep sanaisyz?
Ákejan Keńesov: Mektepten bastap volonterlik týraly tárbie berý, JOO-da volonterlik tájiribeni oqý kreditine ainaldyrý, áleýmettik jarnama men tanymal media tulǵalar arqyly nasihat júrgizý mańyzdy. Sonymen qatar, volonterlikpen ainalysatyn azamattarǵa áleýmettik paket iaǵni, túrli jeńildikter, marapattaý júiesiniń naqty bir tetigin engizý ózekti.
Janel Ahmetqyzy: Shyny kerek, shetelde volonterlik júieli júrip jatyr. Olar eriktilerdi arnaiy oqytady, jobalarǵa qatysý úshin naqty baǵdarlama men qoldaý bar. Mysaly, Eýropada volonterlikpen ainalysqan adamǵa shetelge shyǵýǵa granttar, tipti jumysqa ornalasýǵa artyqshylyqtar beriledi. Bizde de da jastarǵa sheteldik volonterlik jobalarǵa qatysýǵa kóbirek múmkindik berý kerek dep esepteimin. Bul – birinshiden, úlken tájiribe, ekinshiden, álemdi tanýǵa jol. Sonda biz óz elimizdegi volonterlikti basqa eldermen salystyryp, ne jetispeitinin óz kózimizben kóre alamyz. Mundai tájiribe bizdi shabyttandyrady, ári elimizde volonterlik mádenietti damytýǵa jańa ideialar ákeledi. Sondyqtan halyqaralyq jobalarǵa jol ashý – óte mańyzdy.
— Volonterlik qyzmetti turaqty túrde damytýdyń basty kedergileri men sheshimderi qandai?
Ákejan Keńesov: Meniń oiymsha, volonterlik qyzmettiń damýyna naqty kedergiler joq. Sebebi volonter – bul shynaiy nietpen, júrek qalaýymen kómektesetin jan. Eger adam bul ispen shynymen ainalysqysy kelse, eshqandai tosqaýyl oǵan kedergi bola almaidy. Volonterlik – ol mindet emes, ol jan-dúnieniń tańdaýy. Sondyqtan shynaiy niet bolsa, damý da, turaqtylyq ta ózdiginen keledi.
Janel Ahmetqyzy: Volonterlik qyzmetti damytýǵa kedergi bar dep aita almaimyn. Kerisinshe, múmkindik mol – platformalar da, jobalar da bar. Mysaly, Qazvolunteer.kz siiaqty saittar arqyly kez kelgen adam ózine laiyqty volonterlik is taba alady. Meniń oiymsha, bastysy – adamnyń ózi niettense boldy. Qoǵamda da, memleket tarapynan da qoldaý bar. Tek keide jastar óz múmkindigin bilmei júredi, sony kóbirek nasihattaý kerek shyǵar. Eriktilik – erikkenniń isi emes, júrek qalaýy bolýy tiis. Shyn qyzyqsań, bárine jol tabylady.
Suhbattasqan Janna Jomart
