Keiingi ýaqytta elimizde balalardyń sport pen shyǵarmashylyq qabiletin tegin damytýǵa baǵyttalǵan “Damu Bala” platformasyna qatysty syn-shaǵym kóbeiip keledi. Artsport edu jetkizýshiler qaýymdastyǵynyń tóraǵasy Gúljan Túsibiianova júiedegi birqatar mańyzdy máselege toqtaldy. Aitýynsha, tehnikalyq aqaýlar men tólemderdiń keshigýi ata-analar men kásipkerlerge aitarlyqtai qiyndyq týǵyzyp otyr. Bul týraly ol Dalanews.kz agenttigine málimdedi.
“Damu Bala” platformasy — balalardy sport pen ónerge baýlýǵa arnalǵan memlekettik tapsyrys júiesi. Ata-analar osy platforma arqyly onlain túrde vaýcher alyp, balasyn tegin úiirmege jibere alady”, – deidi Túsibiianova.
Alaida onyń sózinshe, 2024 jyldyń sońynda platformada iri tehnikalyq aqaý oryn alyp, kei balalardyń vaýcherleri men jazbalary joǵalǵan.
“Birqatar óńirde platforma jii qatyp qalady, ótinim berý kezinde qateler shyǵyp jatyr. Bul ata-analarǵa úlken qolaisyzdyq týdyryp otyr”, – deidi ol.
Sonymen qatar vaýcherlerdiń ádil bólinbeýi men ashyqtyqtyń joqtyǵy da basty problemalardyń birine ainalǵan.
“Keide vaýcherler biýrokratiialyq sebeptermen nemese biýdjet tapshylyǵynan joiylyp ketedi. Baqylaý tetigi de álsiz, al jaýapkershilik naqty belgilenbegen. Máselen, kei aimaqtarda vaýcherler birneshe minýtta “taýsylyp” ketedi, al konkýrs bastalǵany týraly habarlandyrýlar kesh jariialanady. Nátijesinde ata-analar arasynda ádildikke degen kúmán kúsheiip barady”, – dep túsindirdi Túsibiianova.
Sarapshynyń sózinshe, 2025 jyldyń basynda memleket tarapynan tólemderdiń ýaqytsha toqtaýy kásipkerlerdiń qarjylai qiyndyqqa tap bolýyna ákelgen. Keibir úiirmeler qarjy jetispeýshiliginen balalardy qabyldaýdy toqtatqan.
Budan bólek, Face ID jáne biometriia talaptarynyń engizilýi ata-analar arasynda úlken alańdaýshylyq týǵyzǵan.
“Balalardyń bet-álpetine qatysty derekterdiń qalai saqtalatyny jáne kimniń qolynda bolatyny belgisiz. Al normativtik-quqyqtyq baza mundai talaptardy áli naqty bekitken joq. Bul jeke derek qaýipsizdigine qatysty zańdy suraqtar týdyrady”, – deidi sarapshy.
Gúljan Túsibiianovanyń pikirinshe, platformanyń ideiasy jaqsy, biraq onyń júzege asýy júieli baqylaýdyń jetispeýshiliginen aqsap tur.
“Bul joba balalardyń damýyna baǵyttalǵanymen, qazirgi keleńsizdikter ata-analardyń senimin tómendetip, kásipkerlerdiń jumysyn qiyndatyp otyr”, – dep qosty ol.
Resmi derek: “DamuBala.kz” tizilimnen shyǵarylǵan
Túsibiianovanyń aitýynsha, “DamuBala.kz” platformasy qazirgi tańda zań talaptaryna sai kelmeitin, senimsiz júie bolyp otyr.
“2025 jyldyń 14 mamyryndaǵy QR Tsifrlyq damý ministrliginiń resmi jaýabyna sáikes, “DamuBala.kz” aqparattyq júiesi senimdi baǵdarlamalyq qamtamalar tiziliminen shyǵarylǵan. Sebebi operator kompaniia 7 qańtardan bastap kúshine engen jańa talaptarǵa sai 45 kúnniń ishinde qajetti qujattar men derekterdi jańartpaǵan”, – deidi ol.
Sarapshynyń aitýynsha, bul sheshim júieniń resmi túrde memlekettik standarttarǵa jáne aqparattyq qaýipsizdik talaptaryna sáikes emestigin bildiredi. Soǵan qaramastan, atalǵan platforma arqyly balalardy qabyldaý, kezek júrgizý jáne biýdjet qarajatyn bólý protsesi jalǵasyp keledi.
“Mundai jaǵdaida platforma arqyly júrgiziletin barlyq rásimniń zańdylyǵy kúmán týdyrady. Sebebi júieniń mártebesi joiylǵan soń, onyń negizinde jasalǵan kelisimsharttar men tólemderdiń zańdyq kúshi álsireidi. Bul — ata-analar men jetkizýshilerdiń quqyqtaryn buzýy múmkin”, – deidi Túsibiianova.
Onyń sózinshe, “DamuBala.kz” júiesiniń tizilimnen shyǵarylýy birneshe mańyzdy qaýip týdyryp otyr.
“Aqparattyq qaýipsizdik pen derekterdiń qorǵalýy qamtamasyz etilmeidi. Vaýcher men kezek bólý protsesinde ashyqtyq buzylady. Biýdjet qarajatynyń maqsatty jumsalýyna qaýip tónedi. Qysqasy, bul platforma zańdyq turǵydan senimsiz. Memlekettik organdar mundai júiemen jumysty toqtatyp, talapqa sai jańa aqparattyq platformany engizýi qajet”, – dep túiindedi sarapshy.
Damý bala tóńiregindegi bylyq
Eske salaiyq, keiingi ýaqytta atalǵan platformaǵa qatysty birneshe óńirde zańbuzýshylyq faktileri tirkelip otyr.
14 tamyzda Qyzylorda qalasynda “Damu Bala” platformasy arqyly kórsetiletin qyzmetterge bólingen 88 million teńgeden astam qarajattyń jymqyrylýy boiynsha sot úkimi shyqty. Qarjylyq monitoring agenttiginiń dereginshe, monitoringtik top músheleriniń biri óz qyzmetin asyra paidalanyp, sybailasymen birge kásipkerlerden “oń tekseris nátijesi” úshin syiaqy talap etken. Tergeý nátijesinde olar iemdengen qarjyǵa turǵyn úi men avtokólik satyp alǵany anyqtaldy. Sot sheshimimen onyń múlki tárkilene otyryp, alty jylǵa bas bostandyǵynan aiyryldy. Al onyń sybailasyna bes jyl shartty jaza taǵaiyndaldy.
Al 12 qyrkúiekte Abai oblysynda “Damu Bala” platformasy arqyly bólingen biýdjet qarajatyn jymqyrý deregi boiynsha tergeý aiaqtalǵan edi. Tergeý nátijesinde “SAMGAU óner&sport mektebi” JShS direktory úiirmelerge qatyspaǵan balalar týraly jalǵan málimet berip, memleket qarjysyn zańsyz iemdengeni anyqtalǵan.
"Osy esepter negizinde ýákiletti organ tarapynan jumys istemeitin úiirmelerge qarjy bólinip otyrǵan. Esep qujattarynda kórsetilgen keibir balalar shyn máninde sabaqtarǵa qatyspaǵan, tipti keibireýi bul baǵdarlamaǵa "qatysýshy" retinde tirkelgenin bilmegen. Máselen bir bala Almaty oblysynda turatynyna jáne eshbir úiirmege qatyspaitynyna qaramastan, Abai oblysynda beineleý óneri úiirmesiniń qatysýshysy retinde tirkelgen", - dep jazylǵan habarlamada.
Nátijesinde, memleketke keltirilgen 23 mln teńge kólemindegi zalal tolyq ótelgen.
