«Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy qabyldanǵany qazaqtyń rýhyn oiatyp, namysyn janatyn ondaǵan, júzdegen is-sharalar ótkizilip jatyr.
Ár óńir baǵdarlama aiasynda óz josparyn túzip, jurttyń rýhani sanasyn jańǵyrtýǵa sebepker bolatyn bastamalardy qolǵa alýda.
Aitalyq, biylǵy jyly Almaty oblysynda «Rýhani jańǵyrý» baǵdarlamasy aiasynda tup-týra 585 jobany júzege asyrý josparlanypty. Jyl basynan sonyń 400-ge jýyǵy ótkizilip, óz nátijesin bergen.
Jetisýdaǵy «Rýhani jańǵyrý» ortalyǵynyń mamandary ázir áigili «Orbulaq» shaiqasyn sahnalaýǵa ázirlenip jatyr.
Ortalyq ókilderiniń aitýynsha, shaiqasty sahnalaý barysynda tarihi derekterden aýytý bolmaidy, barlyǵy tarihi derekterge súiene otyryp qoiylady.
Osynaý shaiqas kezinde jońǵardyń 50 myń jaýyngerin Salqam Jáńgirdiń 800 (kei derekterde 600 dep aitylady) sarbazy toqtatqan eken. Artynsha Jalańtós bahadúrdiń qalyń qoly kómekke kelip, jerdi basqynshylardan azat etipti.
Alǵash ret oqpana qazylyp, erekshe taktika qoldanylǵan oqiǵa Panfilov aýdanynyń aýmaǵynda ótken.
Birneshe jyl buryn shaiqas ornyna belgi tas qoiylyp, oblys ortalyǵynda arnaiy teatrlandyrylǵan kórinis kórsetilgen edi. Uiymdastyrýshylar bul bastamany dástúrli sharaǵa ainaldyrýdy kózdep otyr.
– Osy maqsatta jatpai-turmai izdendik. Tarihi arhivterdi aqtaryp, sol shaiqasta jaýyngerlerdiń ártúrli myltyqtardy qoldanǵanyna kóz jetkizdik. Sol sebepti de biz otshashýlardy qoldana otyryp, úlken áserde qaldyratyn kórinis kórsetemiz dep otyrmyz. Budan bólek, alańda kórmeler, ulttyq oiyndar ótkiziletin bolady, – deidi ol.
Aita ketelik, byltyrǵy jyly Almaty oblysynyń Jarkent qalasynda Tuńǵysh Prezident kúnine orai jáne Orbulaq shaiqasynyń 375 jyldyǵyna bailanysty «Uly jebe» memorialdy kesheni ashylǵan bolatyn.
– Orbulaq shaiqasy – qazaq halqynyń azattyq jolyndaǵy tarihi oqiǵalarynyń biri. Elbasymyz Nursultan Ábishuly Nazarbaev: «Orbulaq pen Ańyraqaidaǵy tarihi mańyzdy jeńister Azattyqtyń aq týy astynda jelbiredi», – dep, tarih tolqynyndaǵy erlikke toly uly oqiǵalardy dáripteýge erekshe mán bergen bolatyn.
Memleket basshysynyń jaqynda jaryq kórgen «Uly Dalanyń jeti qyry» atty maqalasy da bizdiń ulttyq tarihymyzǵa tereń úńilýge, halqymyzdyń ótkenine, búgini men bolashaǵyna zor qurmetpen qaraýǵa úndeidi.
Orbulaq tarihy –Uly Dala tarihynyń bir paraǵy, – dep atap ótken bolatyn sol joly oblys ákimi Amandyq Batalov.
«Qala men Dala» anyqtamasy:
«Orbulaq shaiqasy – qazaq halqynyń Jońǵar shapqynshylyǵyna qarsy azattyq soǵysyndaǵy alǵashqy betburysty oqiǵa.
Bul soǵys 1643 jyldyń jazynda qazaq qolyn basqarǵan Jáńgir sultan men jońǵar qolyn basqarǵan Batyr qontaishy arasynda ótedi. Jáńgir jońǵarlardyń jolyn kesý úshin bilteli myltyqpen qarýlanǵan 600 sarbazben qarsy attanady.
Álemdik soǵys óneriniń jylnamasyna enýge laiyq Orbulaq shaiqasynda osy 600 qazaq sarbazy 50 myń jońǵar qolyn tas-talqan etip jeńedi. 600 adamnyń 50 myń adamdy jeńýi bizge ańyz sekildi kóringenmen, shyndyq solai», – dep jazady e-history.kz
…
Shyndap kelgen kezde, jaýǵa shapqan adam sany emes, Spartadan shyqqandardyń sany 300 boldy. Sol zamanda grekter kishigirim poliýsterge bólindi. Solardyń árbirinen jinalǵan ásker sanyn qosqanda 5 myńǵa deiin barǵan.
Al bizdiń Jáńgir han shynymen de, nebári 600 áskerimen jaýǵa qarsy turdy», – deidi jas tarihshy Azat Baqytuly.
