Ulaǵatty ustaz – Rafiqa Nurtazina 100 jasta
Onlain dáristi ashqan Abai atyndaǵy QazUPÝ Strategiialyq damý jáne internatsionaldandyrý jónindegi prorektory, filosofiia ǵylymdarynyń doktory, professor, QR UǴA korrespondent-múshesi Aqtolqyn Turlyhanqyzy Qulsarieva óz kezinde «Ustazdardyń ustazy» atanǵan dańqty pedagogtyń respýblikamyzda orta bilim berýdi damytý, mektepterdi oqý-ádistemelik quraldarmen qamtamasyz etý, sabaq úderisinde ozat tájiribeni, jańa tehnologiiany keńinen engizý arqyly bilim berý sapasyn arttyrýǵa qosqan úlesi, Qazaqstan mektepterin jańa deńgeige kóterý jónindegi eńbegi týraly baiandady.
Rafiqa Bekenqyzy Nurtazina 1921 jylǵy naýryzda Pavlodar oblysy, Pavlodar aýdany, Aqshi aýylynda dúniegen kelgen. S.M.Kirov atyndaǵy Qazaq memlekettik ýniversiteti men Qazaq memlekettik Qyzdar pedagogikalyq institýtyn qazaq jáne orys filologiiasy mamandyǵy boiynsha bitirgen. 1974 jyly Pedagogika ǵylymdarynyń kandidaty ǵylymi dárejesin qorǵaǵan.
Rafiqa Bekenqyzy Nurtazinanyń muǵalim-ádistemeshi jáne qoǵam qairatkeri retinde qalyptasýy jáne pedagogtik tájiribesi Almaty qalasyndaǵy №12 qazaq orta mektebiniń ómirimen tyǵyz bailanysty. Muǵalim, keiin direktor laýazymyn atqara júrip, R. B. Nurtazina 1972 jyly aǵylshyn tilin tereńdetip oqytatyn alǵashqy qazaq mektebine ainalǵan osy oqý ornynyń damýyna eleýli úles qosty. Bul bilim ordasynyń respýblikadaǵy eń úzdik mektep retinde abyroiy asqaqtady.
R. B. Nurtazinany qazaq orta mektebin damytý máseleleri tolǵandyrdy jáne ol óziniń jeke jumys tájiribesin ǵana emes, sonymen qatar áriptesteri men sheteldik pedagogterdiń jetistikterin jinaqtap, jańa tehnologiialarǵa tájiribe jasap, olardy engize otyryp oqý úderisin únemi jetildirýge erekshe kóńil bóldi, zamanaýi oqýlyqtar men oqý quraldaryn jazdy.
Nurtazina Rafiqa 340-tan astam ǵylymi jáne oqý-ádistemelik eńbektiń, onyń ishinde orta mektepke arnalǵan 15 oqýlyqtyń jáne oqý quraldarynyń, mektep jasyna deiingi balalarǵa arnalǵan 10 kitaptyń avtory.
Televiziia jáne radiohabarlary jónindegi memlekettik komitettiń tapsyrysy boiynsha R. B. Nurtazina 1989 – 1991 jyldary qazaq tilinde sóileýdi úirenýge ynta bildirgen adamdarǵa arnalǵan «Radioýroki dlia Tani i Býlata» degen radiosabaqtar júrgizdi. Kún saiyn tańerteń jáne keshkilik ýaqytta júrgizilgen radiosabaqtar óziniń tyńdarmandaryn tapty.
Radiosabaqtardyń nátijesi boiynsha R. B. Nurtazina 12 aýdiokassetadan turatyn «Govorim po-kazahskii» degen atpen Qazaqstandaǵy birinshi qazaq tiliniń oqýlyǵyn jaryqqa shyǵardy. 101 sabaqtan turatyn oqýlyq qurylymdyq úlgilerdi, standartty sóileý modelderin, formýlalardy, klishelerdi qoldaný arqyly naqty uiymdastyrylǵan jáne qurastyrylǵan, olar birneshe ret qaitalanady, bul tek tildik formalardy ǵana emes, sonymen qatar olardyń intonatsiiasyn da este saqtaýǵa jáne aitýǵa múmkindik beredi.
90-shy jyldary elimizde qazaq tilindegi kitaptardyń jetispeitini belgili boldy. Osylaisha mektepke deiingi jáne bastaýysh synyp jasyndaǵy balalarǵa arnalǵan «Mirastyń kitaby» dúniege keldi. L. Asqarmen birlese otyryp jazǵan kitaby Qazaqstan Respýblikasy Bilim ministrliginiń «Kazahskii iazyk dlia govoriashih na drýgih iazykah» baiqaýynyń jeńimpazy atandy.
Condai-aq otbasy ortasynda oqýǵa arnalǵan qazaq tilindegi kitaptar toptamasyn tolyqtyrǵan shaǵyn «Balaqaiǵa bazarlyq. Podarok malyshý» atty kitap daiyndady. Osy avtorlar ujymy qazaq tilin endi ǵana úirenip kele jatqan 3-4 jastaǵy balalarǵa arnalǵan taǵy bir «Til ashar» oqý quralyn jasady.
Rafiqa Bekenqyzy orys tili men ádebieti oqytýshylary qaýymdastyǵynyń (MAPRIaL) Berlinde, Máskeýde, Kishinevte, Tashkentte, Býdapeshtte ótken kongresterinde qazaq mektepterinde orys tili men ádebietin oqytýdyń ózekti máseleleri týraly baiandamalar jasap, qazaq ustazdarynyń bilim deńgeiiniń biiktigin kórsetti.
Lenin ordenimen jáne «Oraq pen balǵa» altyn medalimen (1968), eki márte «Qurmet belgisi» ordenimen (1960, 1963), «Qurmet» ordenimen (2010) jáne basqa da kóptegen medaldarmen marapattalǵan.
Batyr ustaz bilim berý salasynda uzaq jyl tabandy eńbek etýmen birge qoǵamdyq jumystarmen ainalysýǵa da ýaqyt taba bildi. Tórt dúrkin Almaty qalalyq Keńesine depýtat bolyp sailandy. KSRO Kásipodaqtarynyń XIV-XV sezderine, Qazaqstan Kompartiiasynyń HIII sezine, Qazaqstan muǵalimderiniń I, II, III, IV-V sezderine delegat bolyp qatysty. Qazaqstan pedagogikalyq qoǵamy respýblikalyq Keńesi prezidiýmynyń tóraiymy, KSRO Halyq aǵartý ministrliginiń ǵylymi-ádistemelik keńesiniń múshesi jáne t.b. qoǵamdyq jumystardy belsene atqardy.
Tanymdyq dáriste Abai atyndaǵy QazUPÝ Pedagogika jáne psihologiia institýtynyń professory, pedagogika ǵylymdarynyń doktory Marfýǵa Absatova «Pedagogtyń innovatsiialyq is-áreketiniń keibir erekshelikteri», R. Nurtazinanyń shákirti, áriptesi, pedagogika ǵylymdarynyń kandidaty Rahima Bólekbaiqyzy Sákenova «R.B.Nurtazinanyń danalyq mektebi», Abai atyndaǵy QazUPÝ professory, filologiia ǵylymdarynyń doktory Manat Shaiahmetqyzy Musataeva «R.B.Nýrtazinanyń Qazaqstan pedagogikasy tarihyndaǵy lingvodidaktikalyq personaly», Abai atyndaǵy QazUPÝ doktoranty, №12 gimnaziiadaǵy R.B. Nurtazina atyndaǵy orys tili men ádebieti kabinetiniń jetekshisi Aijan Núsipbekova «№12 gimnaziiadaǵy R.B. Nurtazina atyndaǵy mamandandyrylǵan orys tili men ádebieti kabinetiniń jumysy týraly» taqyryptarynda baiandamalar jasady.
Dáriste dańqty pedagog Rafiha Nurtazina týraly derekti film kórsetildi. Dáristi Abai atyndaǵy QazUPÝ Strategiialyq damý jáne internatsionaldandyrý jónindegi prorektory, filosofiia ǵylymdarynyń doktory, professor, QR UǴA korrespondent-múshesi Aqtolqyn Turlyhanqyzy Qulsarieva qorytyndylady.
Myrzahan AHMETOV, Abai atyndaǵy QazUPÝ Qoǵammen bailanys bóliminiń jetekshisi
