3 kúnge sozylǵan bas qosýda Túrkiia-Qytai biznesi is birligi qaýymdastyǵy uiymdastyrdy. Onyń jumysyna Túrkiia, Qytai, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan, Túrkimenstan, Ázerbaijan, Grýziia, Koreia elderinen arnaiy delegatsiia qatynasty.
Osy memleketterdiń arnaiy ashylǵan jeke pavilondarynda óz elderin tanytatyn buiymdar, plakattar, sýretter, aýyl sharýashylyq ónimderi, ulttyq qolóner zattary qoiylǵan.
Túrkiia – Qytai is birligi men qolaý qoǵamy basshysy Ihsan Beshir, Túrkiia Ulttyq májilisi parlamenti Assembliiasy Túrkiler tobynyń basshysy Abdyqadyr Emiin Ónen, Túrkiia saýda ministiriniń orynbasary Ózgúr Volkan Agar, Azerbaijan ekonomika minstriniń orynbasary Elnur Áliev, Ystanbuldaǵy Qazaqstan mádeniet jáne saýda ortalyǵy tóraǵanyń orynbasary, Ystanbuldaǵy birinshi Qazaq Bas konsýly Erjan Ýáiis, Qytaidyń Ankaradaǵy elshisi Liý Shaý Bin, Qytaidyń Ankaradaǵy elshiliginiń ekonomika keńesshisi Liý IýHýa, Ózbekstannyń Bas konsýly Sherzat Abdýnazarov, Ystanbuldaǵy Qyrǵystan Bas konsýly Mira Sadyqova, Túrkimenstan Bas konsýly Muhammednur Obezov syndy azamattar sóz sóiledi.
Bas qosýdyń negizi bul aimaqtardaǵy kólik dálizderin ári damytý. Osydan myń jyldyq tarihy bar túie kerýenimen júrip ótken «Kóne Jibek jolyn» qaita jańǵyrtý. Shyǵystaǵy qytaidan bastaý alatyn temir jol Qazaqstan, Qyrǵystan, Ózbekstan, Túrkimenstan, Iran, Azerbaijan, Grýziia, Túrkiia ári Bastys elderine jol tartady. Iaǵni 21 ǵasyrdyń «Uly joly, ǵasyr joly».
Ystanbuldaǵy bas kórmeniń ǵimartynda Qazaq pabilonyna Ystanbuldaǵy Qazaqstan mádeniet jáne saýda ortalyǵy jetekshilik etti. Qazaqstandaǵy kólik tranzit salalaryna taldaý jasaldy. Qazaqstannyń kórshiles eldermen qatynasy erekshe. Qytai elinen keletin jol boiyndaǵy «Qorǵas» qaqpasy álemdegi toǵyz joldyń toraby.
«Batys Qytai – Batys Eýorpa» joldary ǵasyr qurlysy. Káspii jaǵalaýyndaǵy Aqtaý porty, Quryq porty keme qatynastarynyń ortalyǵy. Qazaqstanmen Túrkiianyń arasyndaǵy bailanysqa 31 jyl, osy kezeń ishinde iaǵni 2005 – 2022 jyldary aralyǵynda Qazaqstan ekonomikasyna Túrkiiadan 4.5 miliiard dollar shamasynda investitsiia tartyldy. Óz kezeginde Qazaqstan Túrkiia ekonomikasyna 2005-2023 deiin 1,1 miliardy dollar shamasynda investitsiia saldy. Eki eldi bailanystyratyn eń mańyzdy másele ol mádeni yntymaqtastyq sharalary.
Bizdiń mádeniet ortalyǵymyz bul isterde ózindik úles qosýda. Zeitunburyn aýdanyndaǵy Abai eskertkishi eldi birlikke yntymaqqa shaqyrýda. Túrkiiada 25 myńnan astam Qazaq qandastarmyz jaqsy ómir súrýde. Qandastarymyz qoǵamnyń barlyq salasyna belsene aralasady. Túrkiia men Qazaqstan arasyndaǵy bilim salasynda jemisti damýda. Túrkiiadaǵy ýniversitetterdi 2500 jýyq qazaq stýdentteri tamamdady. Eki el damýyna óz úlesterin qosýda. 2022-2023 jyldary Túrkiia JOO –da 8219 Qazaqstandyq bilim alýda.
Qazaqstan mádeniet jáne saýda ortalyǵyn úilestirýshi, JS Holding basshylyǵy atynan Tóraǵa Ǵanimet Qaisa, Jemil Onýr, Ali Ilmaz, Qazaqstanda 1993 jyly is bastaǵan belgili kásipker Emsas Insaat holding basshysy Ali Riza Arsylan, Pomega kásiporynnyń Bas direktory Osman Shahin Koshker sóz sóiledi.
JS Holding Túrkiiada birneshe fabrika, zaýyttardy iske qosty. Qazaqstanǵa investitsiialyq jobalar usynyldy. Mańǵystaý, Qaraǵandy oblystaryndaǵy kásiporyndardy damytýǵa óz úlesterin qosady. JS Holding basshysy Ǵanimet Qaisauly jiyndy uiymdastyrǵan qaýymdastyq tóraǵasy Ihsan Beshir myrzaǵa alǵys aityp, bir top qatysýshylarǵa mádeniet ortalyǵynyń estelik syilyqtaryn tabys etti.
Pavilondaǵy kórmege Qazaqstan – Túrkiia dostyq bailanysyn beineleitin 100 den astam foto sýret qoiyldy. Prezident Turǵyt Ozal arnaiy syilaǵan foto apparatpen túsirgen sýretterdi Erjan Ýáiis ózi tanystyrdy. Ortalyqtyq jaýapty qyzmetkeri, Abai atyndaǵy Qazaq Ulttyq Pedagogikalyq ýniversitetiniń túlegi Nurbazar Jáńgirteginiń aǵashqa salynǵan sýretter men qolóner buiymdarynan shaǵyn kórme usynyldy. Ortalyqtyń qyzymetkeri Mustafa Akiýz Qazaqstandy, Holdingti, mádeniet ortalyǵy jaiynda slaid, sýretter arqyly kórinisterdi kórsetip otyrdy. Osylaisha Ystanbuldaǵy halyqaralyq kórme joǵary dárejede ótti.
Erjan ÝÁIIS Qazaqstannyń eńbek sińirgen qairatkeri.
Túrkiia, Ystanbul qalasy
