2025 jylǵy 14 mamyrda Túrkistan qalasynda Túrki memleketteri uiymyna (TMU) múshe memleketterdiń Ortalyq sailaý organdarynyń konsýltativtik platformasy (OSO KP) týraly Erejege qol qoiyldy jáne Qazaqstan Respýblikasy Ortalyq sailaý komissiiasy jáne Qazaqstan Respýblikasy Ǵylym jáne joǵary bilim ministrligimen birlesip uiymdastyrylǵan «Túrki álemi: sailaý júieleriniń dástúri, tájiribesi jáne damý bolashaǵy» atty halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiiasy ótti, - dep habarlaidy Dalanews.kz
Is-sharaǵa TMU múshe memleketter – Ázerbaijan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Túrkiia, Ózbekstan jáne TMU baqylaýshy memleket – Majarstannyń ortalyq sailaý organdarynyń, sondai-aq 4 bedeldi halyqaralyq uiym – TMU, Sailaý organdarynyń dúniejúzilik qaýymdastyǵy (A-WEB), Túrki memleketteriniń Parlamenttik Assambleiasy (TúrkPA), Túrki akademiiasynyń basshylary men ókilderi, sondai-aq TMU elderiniń ǵalymdary, QR Parlamentiniń depýtattary, QR Ortalyq sailaý komissiiasy janyndaǵy Saraptamalyq keńestiń músheleri, oblystyq, Astana, Almaty jáne Shymkent qalalarynyń aýmaqtyq sailaý komissiialarynyń tóraǵalary qatysty.
«Túrki álemi: sailaý júieleriniń dástúri, tájiribesi jáne damý bolashaǵy» atty halyqaralyq ǵylymi-tájiribelik konferentsiianyń plenarlyq otyrysynyń barysynda QR Ortalyq sailaý komissiiasynyń Tóraǵasy Nurlan Ábdirov halyqaralyq elektoraldy yntymaqtastyǵyn nyǵaitýdyń, túrki álemi birliginiń simvoly retinde Túrkistan qalasynyń tarihi jáne rýhani mańyzdylyǵyn atap, el Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev bastamashylyq etken konstitýtsiialyq reforma kontekstinde Qazaqstannyń sailaý júiesiniń transformatsiialanýy týraly aqparatty usyndy.
Konferentsiiada Qazaqstan Respýblikasynyń Ǵylym jáne joǵary bilim ministri Saiasat Nurbek, TMU Bas hatshysy Kýbanychbek Ómiraliev, sondai-aq Ázirbaijan, Qyrǵyzstan, Túrkiia jáne Ózbekstannyń ortalyq sailaý organdarynyń basshylary quttyqtaý sóz sóiledi. Spikerler tájiribe almasýdyń jáne sailaý júieleriniń dástúrli negizderin saqtaýdyń mańyzdylyǵyn atap ótti.
Konferentsiiada túrki memleketterindegi kásibi dialog, sailaý júielerin damytý tájiribesimen syndarly jáne nátijeli almasý ótti, al konferentsiia nátijeleri TMU múshe memleketterdiń sailaý júielerin damytýdyń zańnamalyq negizderi men praktikasyn odan ári jetildirýge septigin tigizedi.
Konferentsiia túrki elderiniń sailaý júieleriniń tarihi jáne zamanaýi tájiribesine arnalǵan eki sektsiiamen jalǵasty.
1-sektsiia: «Túrki qaýymdastyǵyndaǵy sailaý dástúrleri»
QR Parlamenti Senatynyń depýtaty, Halyqaralyq qatynastar, qorǵanys jáne qaýipsizdik komitetiniń hatshysy, tarih ǵylymdarynyń doktory, filosofiia doktory, professor Darhan Qydyráli sektsiiada moderator boldy. Túrki memleketterinde bilikti qalyptastyrýdyń tarihi aspektileri talqylandy. Ázirbaijan, Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Ózbekstan jáne Túrkiia ǵalymdary qaǵan sailaýy, bilerdiń sot óndirisi, Altyn Ordanyń dala demokratiiasy, Túrkiiadaǵy saiasi reformalar men sailaý protsesteri, Eýraziia keńistigindegi kóshpeli memleketterdegi ǵasyrlar boiǵy sailaý dástúrleri men erekshelikteri týraly baiandamalar usyndy.
2-sektsiia: «Túrki memleketteriniń sailaý júielerin taldaý: jetistikteri men bolashaǵy»
Sektsiiany akademik E.A.Bóketov atyndaǵy Qaraǵandy ýniversitetiniń rektory, zań ǵylymdarynyń doktory, professor Nurlan Dýlatbekov moderatsiialady. Ǵalymdar túrki elderindegi sailaý protsesteriniń jai-kúii men damý perspektivalary týraly óz baiandamalaryn usyndy. Halyq erki institýttarynyń transformatsiiasy men sabaqtastyǵy, sailaý quqyǵyndaǵy qazirgi zamanǵy úrdister, sailaýshylardyń quqyqtaryn qamtamasyz etý tetikteri, úgitteýdegi jańa trendter jáne basqa da kóptegen máseleler talqylandy.
Konferentsiia jumysynyń qorytyndysy boiynsha qabyldanǵan Túrkistan qararynda qatysýshylar demokratiialyq institýttar men sailaý protsesterin odan ári nyǵaitýǵa degen jalpy beiimdiligin basa kórsete otyryp, konferentsiia barlyq TMU múshe memleketterdiń ǵalymdary men sarapshylaryn sailaý júielerin jetildirýdiń jáne olarǵa azamattardyń senimin arttyrýdyń ózekti máselelerin talqylaýǵa tartýǵa jáne olardyń keńinen qatysýyna jańa serpin beretinin atap ótti.
Sondai-aq, konferentsiiaǵa qatysýshylar TMU múshe memleketterdiń ýákiletti organdarǵa sailaý protsesteri salasynda birlesken ǵylymi zertteýler men ǵylymi-praktikalyq konferentsiialar ótkizýge qoldaý kórsetýdi usyndy.
Konferentsiia materialdary qazaq jáne aǵylshyn tilderinde jinaq túrinde jariialanady.
