Abai oblysynda balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa baǵyttalǵan aýqymdy reformalar men bastamalar iske asyrylýda. El Prezidenti Qasym-Jomart Toqaev árbir balanyń baqyty jáne qaýipsizdigi úshin jaǵdai jasaýdyń mańyzyn atap ótti. Osyǵan bailanysty búgingi tańda balalardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa qatysty zańnamalyq jáne strategiialyq sharalar iske asyrylýda.
Balalar halqymyzdyń úshten birin iaǵni, 6,8 million adamdy quraityndyǵyn eskere otyryp, memleket olardyń quqyqtaryn qorǵaýǵa, ál-aýqaty men qaýipsizdigin qamtamasyz etýge aitarlyqtai kúsh salýda. Qabyldanǵan úsh Zań ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy qoǵamǵa beiimdeýge baǵyttalǵan.
Máselen, 2024 jylǵy aqpanda «Bala quqyqtary týraly» Zańǵa jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalarǵa arnalǵan tálimgerlik institýt engizýdi kózdeitin ózgerister engizildi. Abai oblysynda mundai balalardy kásibi baǵdarlaýǵa, áleýmettendirýge jáne bos ýaqytyn uiymdastyrýǵa járdemdesetin 5 jeke jáne 7 korporativtik tálimger kómek kórsetedi.
Jeltoqsan aiynda «kásibi qabyldaýshy otbasy» institýtyn engizetin Zań qabyldandy. Bul qiyn ómirlik jaǵdaiǵa tap bolǵan balalardy úide tárbieleýge múmkindik beredi. Al kásibi ata-analarǵa ár bala úshin 10 AEK - ten 70 AEK mólsherinde járdemaqy tólenedi.
Balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq úshin jaýapkershilik kúsheitildi. Al shuǵyl kómek kórsetetin «111» bailanys ortalyǵynyń jumysy zańnamalyq deńgeide bekitildi. Qysym kórsetýge ákimshilik jaýapkershilik engizilip, balalardy qoǵamdyq kólikten túsirýge tyiym salyndy.
2026-2027 oqý jylynan bastap jekemenshik mektepterde oqityn halyqtyń áleýmettik osal toptarynan shyqqan balalarǵa tamaq jáne oqý quraldary tegin berile bastaidy. Abai oblysynda qorǵanshylyq jáne qamqorshylyq boiynsha 22 maman jumys isteidi. Alaida qosymsha 15 maman qajet.
«2024 jyldyń aqpan aiynan bastap óńirde jetim jáne ata-ana qamqorlyǵynsyz qalǵan balalardy qoldaýǵa baǵyttalǵan «Meiirim» aktsiiasy ótkizilýde. Búgingi tańda 222 bala memlekettik mekemeler men uiymdarǵa bekitilip, 144 balanyń shotyna 37 mln teńgeden astam qarajat aýdaryldy», — dep atap ótti Abai oblysy ákiminiń orynbasary Jasulan Sársebaev.
Abai oblysynda balalardy qosymsha bilimmen qamtý kórsetkishi 92,4% -. qurady. 11 myńnan astam bala bilim berý mekemeleri jáne ózge de shyǵarmashylyq úiirmelerde, sondai — aq 6 myńnan astam bala sport sektsiialarynda óz qalaýlary boiynsha ainalysady. 309 jalpy bilim beretin mektepterde oqýshylardy sabaqtan tys ýaqytta qamtý 50 666 oqýshyny qurady (49,3%): 1129 úiirmede 20773 bala (20,3%), 1760 sport sektsiialarynda 29 893 bala (29%) qamtyldy.
Áskeri-patriottyq tárbieni damytý úshin óńirde 234 klýb jáne 59 «Jas sarbaz» synyptary jumys isteidi. Ekologiialyq klýbtar, sondai-aq mektep murajailary men ólketaný jasaqtary belsendi jumys isteidi. 2024 jyldyń jazǵy kezeńinde 12 saýyqtyrý lageri 5 myńnan astam balany qabyldady. Qala syrtyndaǵy lagerlerdiń jetispeýshiligin joiý úshin áleýmettik-ekonomikalyq damýdyń Keshendi jospary sheńberinde Keńgirbai aýylynda jańa lager qurylysy júrgizilýde.
«Óńirdiń barlyq bilim berý mekemeleri beinebaqylaý kameralary, dabyl túimeleri jáne týrniket syndy zamanaýi qaýipsizdik júielerimen jabdyqtalǵan. Ulttyq beinemonitoring júiesine qosylý aiasynda 23 myńnan astam kamera ornatyldy. Óńirde otbasy men balalardy qoldaý ortalyqtary quryldy. Onda psihologtar, áleýmettik pedagogtar jáne qamqorshylyq organdarynyń qyzmetkerleri jumys isteidi. Qosymsha bilim berý úshin aýyldyq klýbtar men mádeniet úilerin paidalaný uiymdastyryldy. 2024 jyly 113 ótinish boiynsha kómek kórsetilip, olardyń árqaisysy jedel sheshildi», — dep tolyqtyrdy oblys ákiminiń orynbasary.
Aimaqta bir jylda býlling, nashaqorlyqtyń jáne ekstremizmniń aldyn alý boiynsha myńnan astam is-sharalar ótkizildi. 2024 jyldyń tamyz aiynda oblys mamandary úshin balalardyń quqyqtaryn qorǵaý máselelerine arnalǵan oqytý seminary uiymdastyryldy.
Bir sózben aitqanda, Abai oblysynda ár balaǵa qolaily jaǵdai jasaý boiynsha jumys jalǵasýda.
