Tamyz aiynyń ekinshi jeksenbisi qurylysshylardyń kásibi merekesi. Qurylys ekonomika men infraqurylymdy alǵa súirep kele jatqan asa mańyzdy sala.
Qalany kórkeitip, aýyldyń ajaryn ashatyn da osy salanyń eńbekkerleri. Alty jyl ishinde el aýmaǵynda shamamen 98 mln sharshy metr baspana boi kótergen, bul kezeńde 870 myńnan asa otbasy qonys toiyn toilady.
Al biyldyń ózinde alǵashqy alty aida 7,9 mln sharshy metr turǵyn úi paidalanýǵa berildi. Salanyń senimdi túrde damyp kele jatqanynyń bir aiqyn dáleli osy.
Ónerkásip jáne qurylys ministri Ersaiyn Naǵaspaevtyń aitýynsha, qurylysqa salynǵan investitsiia kólemi turaqty túrde artyp otyr. Sońǵy alty jylda bul salaǵa 15,4 trln teńge tartyldy. Al osy jyldyń alǵashqy jartysynda taǵy 1,5 trln teńge investitsiia quiyldy.
Bul qarajat tek qana turǵyn úi qurylysyna jumsalmai, áleýmettik baǵyttaǵy jobalardy iske asyrýǵa da arnaldy. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaevtyń biylǵy jyldy «Jumysshy mamandyqtar jyly» dep jariialaýy da saladaǵy qarapaiym mamandardyń bedelin arttyrýǵa jasalǵan naqty qadam boldy.
Qurylys salasy adami kapitalǵa táýeldi baǵyttardyń biri. Búginde bul salada eńbek etetin 106 myńnan asa mamannyń ortasha jalaqysy 485 myń teńgeni qurap otyr, bul eldegi ortasha ailyqtan 15 paiyzǵa jýyq joǵary. Aldaǵy ýaqytta Qazaqstan boiynsha eńbek naryǵynda 3 mln mamanǵa suranys týsa, sonyń 210 myńy qurylys salasynan bolmaq.
Sol qajettilikti qamtamasyz etý úshin memleket tehnikalyq jáne kásiptik bilimdi damytýǵa basymdyq berip otyr. Biyldyń ózinde 77 myńnan asa bilim granty bólinse, sonyń ishinde qurylys pen injeneriia baǵytynda 22 myńnan asa maman daiarlanbaq.
Qazir kolledjderde osy sala boiynsha 160 myńdai stýdent bilim alýda. Olardyń 82,7%-y oqýdy támamdaǵannan keiin birden qurylys salasynda jumys tabady. Sonymen qatar, aýyldarda jalǵa beriletin turǵyn úi salatyn kásipkerler biyldan bastap memleketten 5 mln teńgege deiin sýbsidiia ala alady.
Eldegi turǵyn úi qurylysynyń qarqyny jyldan-jylǵa artyp keledi. Byltyrdyń ózinde Qazaqstanda 19,1 mln sharshy metr turǵyn úi salynyp, rekordtyq kórsetkishke qol jetti. Al paidalanýǵa berilgen páterlerdiń jalpy sany 173 myńnan asty.
Jeke turǵyn úi qurylysyna da basa nazar aýdarylýda. Sońǵy bes jylda 183 myńnan astam jer ýchaskesi injenerlik jelilermen tolyq qamtamasyz etildi. Buǵan qosa, áleýmettik osal toptarǵa jeńildetilgen ipoteka jáne jaldamaly turǵyn úi baǵdarlamalary arqyly 77 myńnan astam páter berildi. «Otbasy bankiniń» qolaily ipotekalyq baǵdarlamalary arqyly 80 myńǵa jýyq otbasy baspanaly boldy.
Qazirgi qurylys salasy turǵyn úiden bólek, áleýmettik infraqurylymdy jaqsartýǵa da baǵyttalǵan. Keiingi alty jylda qalalardyń 99,3%-y, aýyldardyń 97,5%-y taza aýyz sýmen qamtyldy.
Jańa joldar salynyp, kópirler turǵyzylyp, káriz júieleri de jańartylyp jatyr. 2023–2029 jyldarǵa arnalǵan arnaiy tujyrymdama aiasynda respýblikalyq biýdjetten óńirlerdegi kóppáterli turǵyn úilerdi jóndeýge 0,1 paiyzdyq jeńildetilgen kreditter bólinýde. Tek ótken jyldyń ózinde ǵana 233 kópqabatty turǵyn úi tolyqtai jóndelip, myńdaǵan otbasynyń ómir sapasy jaqsardy.
Qurylys salasy kez kelgen tótenshe jaǵdaida elmen birge synǵa túsedi. 2024 jylǵy sý tasqynynan keiin mamandardyń birlesken jumysynyń arqasynda qysqa merzim ishinde 9 myńnan asa úi qalpyna keltirilip, 2700 jańa úi salyndy. Sondai-aq zardap shekken óńirlerdegi jol, elektr jelileri men áleýmettik nysandar tolyqtai qalpyna keltirildi.
Salany tsifrlandyrý men innovatsiialyq tehnologiialar da qarqyndy túrde engizilýde. «e-Qurylys» júiesi jáne qala qurylysy kadastry siiaqty baǵdarlamalar qurylys úderisiniń ashyqtyǵyn qamtamasyz etip, jobalardyń ýaqytyly ári sapaly oryndalýyna yqpal etedi. Ministrlik iske qosqan biryńǵai tsifrlyq ekojúie qurylys úderisin tolyq avtomattandyrýdy kózdeidi. Qazir eldegi injenerlik infraqurylymnyń 90 paiyzdan astamy tsifrlandyryldy.
Ministr Ersaiyn Naǵaspaev aitqandai, qurylys salasy – eldiń ekonomikalyq damýy men ómir sapasyn arttyrýdyń negizgi qozǵaýshy kúshi. Búgingi qurylys alańy tek ǵimarattar turǵyzý ǵana emes, qolaily ári qaýipsiz ómir súrý ortasyn qalyptastyrýdyń alańy. Osy mindetti abyroimen atqaryp júrgen qurylysshylar qandai qurmetke de laiyq.
